Αναντιστοιχία πτυχιούχων με τις ανάγκες της αγοράς

<

Πώς συμβαίνει αυτό το παράδοξο; Πώς γίνεται η αγορά να έχει κενές θέσεις κι
όμως οι πτυχιούχοι να αντιμετωπίζουν οξύ πρόβλημα απασχόλησης, όπως προκύπτει
από τα προηγούμενα στοιχεία του Εθνικού Ινστιτούτου Εργασίας; Πόσο “αξίζει”
τελικά το πτυχίο; Είναι καλύτερο μήπως ένα πτυχίο από το εξωτερικό; Κατά πόσο
τα Πανεπιστήμια παρακολουθούν τις μεταβαλλόμενες ανάγκες της αγοράς; Ποιες
ειδικότητες αντιμετωπίζουν το φάσμα ανεργίας-ετεροαπασχόλησης και ποιες έχουν
μεγάλη ζήτηση; Ποια Ιδρύματα εγγυώνται καλύτερη επαγγελματική αποκατάσταση;
Γιατί ολοένα και περισσότεροι προχωρούν σε μεταπτυχιακές σπουδές, πληρώνοντας
συχνά εκατομμύρια από την τσέπη τους; Αυτά τα θέματα επιχειρεί να ανιχνεύσει η
έρευνα που ξεκινά από σήμερα. Είναι αξιοσημείωτο, ότι η ανεργία των πτυχιούχων
τα τελευταία 5 χρόνια στην Ελλάδα αυξήθηκε κατά περίπου… 50% και είναι συχνό
πλέον το φαινόμενο του ταξιτζή ή μπάρμαν πτυχιούχου. Μια αιτία, η μεγάλη
αύξηση του αριθμού πτυχιούχων, που από περίπου 760.000 το 1991 αναμένεται να
υπερβούν το 1 εκατομμύριο φέτος! Το στοιχείο αυτό οδηγεί πανεπιστημιακούς,
όπως τον πρύτανη του Οικονομικού Πανεπιστημίου κ. Αν. Κιντή, να υποστηρίζουν
ευλόγως ότι το πτυχίο σήμερα έχει ανάλογη αξία με αυτή που είχε το απολυτήριο
Λυκείου του ’50… Έτσι, η εξειδίκευση των μεταπτυχιακών τείνει να γίνει
αναγκαία όσο παλιότερα το πτυχίο. Η δίψα της οικογένειας για πτυχία δεν έχει
μόνο θετικές πλευρές, λοιπόν. Άλλη αιτία, η αδυναμία του εκπαιδευτικού
συστήματος να δει έγκαιρα τις νέες εργασιακές ανάγκες, γεγονός που οδηγεί στο
φαινόμενο της διαρθρωτικής ανεργίας, δηλαδή στο πλεόνασμα θέσεων και την
απουσία κατάλληλων πτυχιούχων. Σύμφωνα με το Πανεπιστήμιο Πειραιά, σε μελέτη
του κ. Θ. Κατσανέβα, ο βασικός πυρήνας της ανεργίας στην Ελλάδα οφείλεται
ακριβώς “στην αναντιστοιχία του εκπαιδευτικού συστήματος προς τις ανάγκες και
τις προοπτικές της αγοράς εργασίας”.

Έτσι, κάποια Ιδρύματα, όπως το Πολυτεχνείο, εγγυώνται ακόμα την επαγγελματική
αποκατάσταση σχεδόν για το σύνολο των αποφοίτων τους, ενώ άλλα διατηρούν πολύ
κόσμο σε ειδικότητες που αντιμετωπίζουν αυξημένη ανεργία. Θα αναρωτηθεί βέβαια
κάποιος: Η αξία της γνώσης αποτιμάται μόνο οικονομικά; Μια μέρα, ο Ευκλείδης,
ολοκληρώνοντας τη διδασκαλία ενός θεωρήματος, άκουσε μαθητή του να ρωτά τι
όφελος θα είχε από αυτό. “Δώσε του 3 οβολούς”, διέταξε έναν υπηρέτη, “αφού
πρέπει οπωσδήποτε να έχει κάποια ωφέλεια από αυτό που έμαθε”. Από τότε έχουν
περάσει πολλά χρόνια και τέτοιοι δάσκαλοι σπανίζουν ­ ενώ τέτοιοι μαθητές
αφθονούν.

ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ

Υψηλή απορροφητικότητα και αμοιβές

Μόνο όσοι περιμένουν να καταταγούν στον Στρατό κι όσες περιμένουν παιδί είναι
οι απόφοιτοι του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου που δεν εργάζονται ­ κι αυτοί
επειδή δεν ήθελαν! Την ίδια ώρα, το 96,3% των αποφοίτων μπαίνει δυναμικά στην
αγορά εργασίας, κι έτσι το Πολυτεχνείο εμφανίζει ένα από τα υψηλότερα ποσοστά
απορροφητικότητας στη χώρα.

Όπως προκύπτει από την έρευνα αγοράς του Γραφείου Διασύνδεσης του ΕΜΠ, το
ποσοστό ανεργίας του Πανεπιστημίου διαμορφώνεται μόλις στο 2,2% (και 1,5% που
δεν επιθυμούν να εργαστούν) ενώ οι νέοι απόφοιτοι ενσωματώνονται στην αγορά
εργασίας με μεγάλη ταχύτητα.

Σ’ αυτό βοηθάει το γεγονός ότι σε πολλές ειδικότητες αιχμής, σύμφωνα με τον
πρύτανη του ΕΜΠ Θεμιστοκλή Ξανθόπουλο, οι σπουδές στο ΕΜΠ έχουν πενταετή
διάρκεια και το Πτυχίο Προχωρημένων Σπουδών, όπως ονομάζεται, ισοδυναμεί ­
ατύπως ­ με μάστερ.

Συγκεκριμένα, στην πλειονότητά τους οι απόφοιτοι (σε ποσοστό που φτάνει το
56,8%) βρήκαν δουλειά μέσα σε δύο μήνες από την αποφοίτησή τους ενώ ένα επίσης
μεγάλο ποσοστό (21,5%) βρήκε δουλειά μέσα σε διάστημα τεσσάρων μηνών. Την ίδια
ώρα, μόλις το 10,7% των πτυχιούχων αποκαταστάθηκε επαγγελματικά ύστερα από έξι
μήνες και το 11% σε χρονικό διάστημα μεγαλύτερο των έξι μηνών.

Οι απόφοιτοι του ΕΜΠ δεν έχουν μόνο μεγάλη απορροφητικότητα, αλλά και καλές
αμοιβές. Το ετήσιο εισόδημα των νέων αποφοίτων από την άσκηση του επαγγέλματός
τους κυμαίνεται για το μεγαλύτερο ποσοστό αυτών (36,4%) μεταξύ τεσσάρων και
έξι εκατομμυρίων δραχμών. Ωστόσο, διαπιστώνεται η ύπαρξη σημαντικών
εισοδηματικών ανισοτήτων ήδη από την αρχή της καριέρας των αποφοίτων: το 6,9%
βρέθηκε το 1998 να έχει εισόδημα κάτω από δύο εκατομμύρια δραχμές ενώ το 11,8%
κέρδιζε περισσότερα από οχτώ εκατομμύρια δραχμές.

Ενδεικτικά, το μέσο εισόδημα των νέων αποφοίτων του ΕΜΠ το 1998 ήταν 2,7 φορές
μεγαλύτερο του εισοδήματος του εργαζομένου που αμειβόταν τότε με τον κατώτατο
μισθό. Παρόμοια είναι η αναλογία που παρατηρείται και στους νέους μηχανικούς
της Γαλλίας, οι οποίοι θεωρείται ότι αμείβονται καλύτερα από τους άλλους
αποφοίτους της Τριτοβάθμιας Εκπαίδευσης.

Ανισότητες, όμως, εντοπίζονται ανά ειδικότητα. Οι ηλεκτρολόγοι και οι ναυπηγοί
μηχανικοί έχουν τα υψηλότερα εισοδήματα (5,2 και 5,1 εκατομμύρια ετησίως) ενώ
οι αρχιτέκτονες μηχανικοί τα χαμηλότερα (3,6 εκατομμύρια ετησίως). Σημαντικές
είναι οι εισοδηματικές διαφορές και ανάμεσα σε αρχιτέκτονες και πολιτικούς
μηχανικούς. Παρά το γεγονός ότι οι δύο ειδικότητες έχουν πολλά κοινά
χαρακτηριστικά, οι δεύτεροι έχουν μεγαλύτερα εισοδήματα (4,8 εκατομμύρια
ετησίως) από τους πρώτους.

Οι διαφορές εισοδήματος μεταξύ πτυχιούχων και κατόχων μεταπτυχιακού τίτλου
σπουδών οδηγούν στο συμπέρασμα ότι το μεταπτυχιακό, κατά μέσο όρο, έχει άμεσες
θετικές επιπτώσεις στο εισόδημα των νέων αποφοίτων του ΕΜΠ. Ένας στους δύο
νέους πτυχιούχους μηχανικούς κερδίζει πάνω από 4,4 εκατομμύρια ετησίως (1998)
ενώ το ποσό αυτό για όσους είναι κάτοχοι μεταπτυχιακού διπλώματος ήταν πέντε
εκατομμύρια δραχμές την ίδια χρονιά. Αντίθετα, το ποσοστό μειώνεται ελαφρά για
τους μηχανικούς με διδακτορικό δίπλωμα, όπου ένας στους δύο μηχανικούς κέρδιζε
το 1998 4,9 εκατομμύρια δραχμές.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που δείχνουν τις θέσεις όπου εργάζονται οι απόφοιτοι,
το 9% αυτών ήδη διοικεί επιχειρηματικές μονάδες με προσωπικό ενώ διπλάσιο
ποσοστό (18%) αποτελούν οι μεμονωμένοι ελεύθεροι επαγγελματίες. Ένα σημαντικό
ποσοστό (27,3%) ανήκει σε μια σχετικά νέα κατηγορία εργαζομένων, τους
ελεύθερους επαγγελματίες με εργοδότη, δηλαδή τους «οιονεί μισθωτούς», ενώ μόνο
το 5,7% είναι μισθωτοί με σύμβαση ορισμένου χρόνου και το 5,5% μόνιμοι
δημόσιοι υπάλληλοι.

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ

Ζήτηση για μηχανικούς ­ Πρόβλημα με παιδαγωγούς

Σε πολύ χαμηλά επίπεδα ­ μόλις 2% ­ κινούνται τα ποσοστά ανεργίας στα τμήματα
Μηχανικών Χωροταξίας και Περιφερειακής Ανάπτυξης (ΜΧΠΑ) και Μηχανολόγων
Μηχανικών Βιομηχανίας, σύμφωνα με έρευνα από το Γραφείο Διασύνδεσης του
Πανεπιστημίου Θεσσαλίας.

Το ίδιο ΑΕΙ είναι το μόνο που έχει κάνει ολοκληρωμένη έρευνα απορροφητικότητας
για το σύνολο των ελληνικών Πανεπιστημίων το 2000 με ευθύνη των κ.κ. Δ.
Οικονόμου και Παν. Πλαγερά. Έως και πέρυσι, τα ελληνικά Πανεπιστήμια ελάχιστα
ενδιαφέρονταν να μάθουν κατά πόσον οι απόφοιτοί τους έβρισκαν δουλειά.
Χαρακτηριστικό είναι ότι από τα 196 τμήματα που περιλαμβάνει η έρευνα, μόλις
34 είχαν κάνει σχετικές μελέτες… Αντίστοιχες έρευνες και για τα 8 από τα
υπόλοιπα 13 τμήματα του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας βρίσκονται στο στάδιο της
ολοκλήρωσης. Πάντως, σύμφωνα με τον κ. Π. Πλαγερά, αναπληρωτή επιστημονικό
υπεύθυνο του γραφείου, «υψηλά είναι τα ποσοστά απορροφητικότητας στους
πολιτικούς μηχανικούς και στους γεωπόνους (80%), ενώ χαμηλή απορρόφηση
(30%-40%) παρουσιάζεται, όπως συμβαίνει συνήθως, στα παιδαγωγικά τμήματα».

Οκτώ στους δέκα αποφοίτους του τμήματος ΜΧΠΑ εργάζονται και μάλιστα στο
αντικείμενο των σπουδών τους. Περισσότεροι από τους μισούς (60%) δουλεύουν
παράλληλα με την παρακολούθηση των μαθημάτων του μεταπτυχιακού.

Από το σύνολο των εργαζόμενων μηχανικών το 50% απασχολούνται ως ελεύθεροι
επαγγελματίες, ενώ το 19,2% δουλεύει στο Δημόσιο.

ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΚΡΗΤΗΣ

Σε…πρώτη ζήτηση οι ηλεκτρονικοί μηχανικοί

Οι μηχανικοί παραγωγής και διοίκησης και οι ηλεκτρονικοί μηχανικοί και
μηχανικοί ηλεκτρονικών υπολογιστών είναι οι δύο ειδικότητες του Πολυτεχνείου
Κρήτης που βρίσκονται στην κορυφή της ζήτησης στην αγορά εργασίας. Όπως λέει
στα «ΝΕΑ» ο πρύτανης του Πολυτεχνείου κ. Γιάννης Φίλης, «αυτές είναι οι
ειδικότητες για τις οποίες γνωρίζουμε ότι τα ποσοστά ανεργίας είναι ελάχιστα».

Πάντως, ιδιαίτερα χαμηλά είναι μέχρι στιγμής τα ποσοστά απορροφητικότητας των
αποφοίτων του Τμήματος Ορυκτών Πόρων. Την ίδια ώρα, το Γραφείο Διασύνδεσης του
Ιδρύματος δέχεται κατά μέσον όρο εννέα επισκέψεις την ημέρα, ενώ η πλειοψηφία
(47%) όσων απευθύνονται σ’ αυτό είναι πτυχιούχοι και ένα 15% φοιτητές του
πέμπτου έτους που βρίσκονται στο πτυχίο. Η πλειοψηφία των φοιτητών (55%) ζητεί
πληροφορίες για τα μεταπτυχιακά κι ένα 36% για εργασία.

Όσον αφορά την αξία του πτυχίου σήμερα, ο κ. Φίλης πιστεύει ότι «σε θέματα
μηχανικών το πτυχίο αποτελεί βασική προϋπόθεση.

Η πλειοψηφία των αποφοίτων βρίσκουν δουλειά κι έχουν καλό επίπεδο σπουδών,
αφού οι ελληνικές πολυτεχνικές σχολές με τις πενταετείς σπουδές προσφέρουν
βάθος και εύρος γνώσεων». Για τα υψηλά ποσοστά απορροφητικότητας των ΤΕΙ,
επισημαίνει ότι «τα ΤΕΙ έχουν καλή απορρόφηση και μπράβο τους. Εκπροσωπούν μια
ενδιάμεση βαθμίδα εκπαίδευσης που είναι απαραίτητη κι εκεί πρέπει να μείνουν».

«Απαραίτητο το μεταπτυχιακό»

Ο 27χρονος δικηγόρος Ηλίας Μανιάτης

Φοιτητής στα τελευταία έτη της Νομικής στη Θράκη, ο 27χρονος σήμερα Ηλίας
Μανιάτης είχε από νωρίς αποφασίσει ότι θα έκανε μεταπτυχιακό, «για να έχω
ποιότητα ως δικηγόρος και να είμαι ανταγωνιστικός στην αγορά εργασίας» όπως
λέει.

Τελείωσε πριν από τρία χρόνια το Μεταπτυχιακό Τμήμα Διεθνούς Δικαίου στη
Νομική Σχολή Αθηνών και έπιασε αμέσως δουλειά σε δικηγορικό γραφείο. Τρία
χρόνια στον επαγγελματικό στίβο ο Ηλίας γνωρίζει ότι «το μεταπτυχιακό είναι
μεν απαραίτητο από τη στιγμή που αποφασίζει κανείς να κάνει ελεύθερο
επάγγελμα, αλλά μόνος του ένας τίτλος δεν λέει τίποτα. Έχει μεγάλη σημασία τι
είδους μεταπτυχιακό επιλέγει κανείς και πού το κάνει».

ΓΕΡΜΑΝΙΑ

Έμφαση στην ανταγωνιστικότητα

Οι μεταρρυθμίσεις στη γερμανική ανώτερη εκπαίδευση συνοψίζονται, σύμφωνα με
τον πρόεδρο της Ομοσπονδίας Πρυτάνεων και της Ένωσης Ανώτερων Εκπαιδευτικών
Ιδρυμάτων Γερμανίας κ. Κλάους Λάντφριντ, στη λέξη «ανταγωνιστικότητα».

Προσφέρει μάλιστα το παράδειγμα των γερμανικών Πανεπιστημίων, τα οποία ύστερα
από πολλά χρόνια συζητήσεων έθεσαν σε εφαρμογή ένα διπολικό σύστημα πτυχίου
και μάστερ, καθώς και τα Fachhochschulen, τα Πανεπιστήμια Εφαρμοσμένων
Επιστημών, τα οποία χαρακτηρίζονται «διαφορετικά, αλλά ισότιμα».