Ο αστεροειδής που αφάνισε τη ζωή

Πριν από 250 εκατομμύρια χρόνια, το 90% όλων των θαλασσίων ειδών και το 70%
των σπονδυλωτών της Γης εξαφανίστηκαν εξαιτίας της σύγκρουσης του πλανήτη με
αστεροειδή ή κομήτη, που προκάλεσε τον μαζικότερο αφανισμό ειδών που έχει
καταγραφεί ποτέ. Αυτό προκύπτει από πρόσφατες μελέτες ομάδας ερευνητών,
επικεφαλής της οποίας είναι μια ειδικός από το Πανεπιστήμιο της Ουάσιγκτον.

Η σύγκρουση αυτή καθαυτή δεν ήταν η κύρια αιτία για τον αφανισμό των ζώων,
ήταν όμως η αφορμή για την πρόκληση μιας σειράς γεγονότων που οδήγησαν στο
τετελεσμένο, όπως έντονη ηφαιστειότητα, αλλαγές στο οξυγόνο των ωκεανών, στη
στάθμη της θάλασσας και στο κλίμα. Αυτά με τη σειρά τους συνέβαλαν
αποφασιστικά στην εξαφάνιση των ειδών σε μαζικό επίπεδο, όπως επισημαίνει η
Λουάν Μπέκερ, καθηγήτρια Επιστημών Γης και Διαστήματος. «Αν τα είδη δεν
μπορούν να προσαρμοστούν στις νέες συνθήκες, εξαφανίζονται. Είναι θέμα
επιβίωσης των ικανοτέρων», είπε η Μπέκερ, συνεχίζοντας…: «Για να χαθεί το
90% των οργανισμών θα πρέπει να τους επιτεθείς σε περισσότερα από ένα μέτωπα».

Η Μπέκερ μαζί με συναδέλφους της από το Πανεπιστήμιο του Ρότσεστερ, το
Ερευνητικό Κέντρο της NASA Εϊμς, το Πανεπιστήμιο της Νέας Υόρκης και το
Ινστιτούτο Γκόνταρντ Διαστημικών Επιστημών, παρουσιάζουν τις ανακαλύψεις τους
στην επιθεώρηση «Science», στο τεύχος της 23ης Φεβρουαρίου.

Οι επιστήμονες δεν γνωρίζουν το ακριβές σημείο πρόσκρουσης του κομήτη ή του
αστεροειδούς με τη Γη, πριν από 250 εκατομμύρια χρόνια, όταν ολόκληρος ο
πλανήτης σχημάτιζε μια «υπερήπειρο», την αποκαλούμενη Παγγαία (Pangaea).
Ωστόσο το διαστημικό σώμα άφησε πίσω του ένα είδος ταυτότητας ­ υψηλότερο
επίπεδο περίπλοκων μορίων άνθρακα που ονομάζονται «μπακμίνστερφούλερινς» (από
τον Μπακμίνστερ Φούλερ που ανακάλυψε το γεωδαιτικό θόλο) ή «buckyballs» και
περιείχαν στη δομή τους τα ευγενή αέρια ήλιο και αργό. Τα «φούλερινς»
περιέχουν τουλάχιστον 60 άτομα άνθρακα και η δομή τους μοιάζει με μπάλα
ποδοσφαίρου ή γεωδαιτικό θόλο. Οι ερευνητές γνωρίζουν ότι αυτά τα συγκεκριμένα
«buckyballs» είναι «εξωγήινα» γιατί τα ευγενή αέρια που βρίσκονται παγιδευμένα
στο εσωτερικό τους παρουσιάζουν ασυνήθιστο ποσοστό ισοτόπων. Για παράδειγμα,
το ήλιο της γης είναι κυρίως ήλιο-4 και περιέχει μικρή ποσότητα ηλίου-3, ενώ
το «εξωγήινο» ήλιο ­ το είδος δηλαδή που βρέθηκε στα «φούλερινς», αποτελείται
κυρίως από ήλιο-3.

«Αυτό σχηματίζεται στα “carbon stars”. Γι’ αυτό και προκαλεί έντονο ενδιαφέρον
να ανακαλύπτουμε τα φούλερινς ως ανιχνευτές», δήλωσε η Μπέκερ. Οι ισχυρές
θερμοκρασίες και οι πιέσεις αερίων στα carbon stars είναι ίσως ο μόνος τρόπος
για να εγκλωβιστούν ευγενή αέρια μέσα στα φούλερινς, πρόσθεσε. Αυτά τα γεμάτα
αέριο στοιχεία σχηματίστηκαν έξω από το Ηλιακό Σύστημα και η συγκέντρωσή τους
αυτήν την περίοδο του προϊστορικού μαζικού αφανισμού, γνωστή και ως περίοδος
στα όρια των αντίστοιχων Πέρμιας – Τριάσιος, σημαίνει ότι έπρεπε να
μεταφερθούν με κομήτη ή αστεροειδή.

Το μήκος

Οι ερευνητές υπολογίζουν ότι ο κομήτης ή αστεροειδής είχε μήκος 6-12
χιλιόμετρα, ήταν δηλαδή στο μέγεθος του αστεροειδούς που άφησε τον τεράστιο
κρατήρα Τσιξουλούμπ στην Χερσόνησο Γιουκατάν του Μεξικού πριν από 65
εκατομμύρια χρόνια. Η σύγκρουση της Γης με αυτόν τον αστεροειδή πιστεύεται ότι
οδήγησε στον αφανισμό των δεινοσαύρων. Τα αποκαλυπτικά «φούρελινς» που
περιέχουν ήλιο και αργό αποσπάστηκαν από κάποια σημεία της Ιαπωνίας, της Κίνας
και της Ουγγαρίας όπου εκτέθηκε το ιζηματογενές στρώμα στα όρια μεταξύ των
περιόδων Πέρμιος και Τριάσιος.

Απολιθώματα

Οι επιστήμονες γνωρίζουν εδώ και καιρό για τον μαζικό αφανισμό των ειδών που
συντελέστηκε πριν από 250 εκατομμύρια χρόνια, αφού πολλά απολιθώματα που
χρονολογούνται πριν από το συγκεκριμένο χρονικό διάστημα ­ όπως οι τριλοβήτες,
που κάποτε αριθμούσαν πάνω από 15.000 είδη ­ εξαφανίστηκαν στα όρια των δύο
περιόδων και δεν ανεβρέθησαν στη συνέχεια. Υπάρχουν επίσης ισχυρές ενδείξεις
που συστήνουν ότι ο αφανισμός συντελέστηκε πάρα πολύ γρήγορα, σε 8.000 έως
100.000 χρόνια, σύμφωνα με την τελευταία έρευνα.