Οι σχέσεις οργής του Σημίτη με τους κορυφαίους του ΠΑΣΟΚ

Η Βάσω Παπανδρέου είναι ένας άνθρωπος που από χαρακτήρα δεν μιλάει πολύ.
Παρακολουθεί τα γεγονότα, αναλύει, κρίνει, εκτιμάει, αλλά σχόλια σπανίως
κάνει. Ούτε δημόσια ούτε ιδιωτικά. Όταν, όμως, διατυπώνει σχόλια, είναι
συνήθως… θανατηφόρα. Για τους αποδέκτες τους, φυσικά. Η Βάσω Παπανδρέου δεν
είναι ένα καινούργιο πρόσωπο στο ΠΑΣΟΚ ­ αντίθετα, είναι ταυτισμένη με την
πορεία του. Μέλος του Εκτελεστικού Γραφείου από το 1975, έχει μετάσχει σε
συνεδριάσεις και συνεδριάσεις του ανώτερου καθοδηγητικού οργάνου του κόμματος,
και σε άλλες τόσες της κυβέρνησης, στην οποία μετέχει ανελλιπώς τα τελευταία
χρόνια.

Ταυτισμένη, όπως και ο Άκης Τσοχατζόπουλος και ο Κώστας Λαλιώτης, με την
έννοια «ιστορικό ΠΑΣΟΚ», πάλεψε σκληρά να κερδίσει τη θέση της στην επετηρίδα
των πρωτοκλασάτων στελεχών του κυβερνώντος κόμματος. Δεν είναι τίποτε
καινούργιο αν αναφερθεί ότι στην περίοδο του «πρώιμου ΠΑΣΟΚ» η πορεία της
αμφισβητήθηκε έντονα από τους συντρόφους της.

Το δείπνο των «4»

Κατάφερε, όμως, όχι μόνο να επιβληθεί, αλλά από ένα σημείο και πέρα να
λειτουργήσει ως καταλύτης στις εξελίξεις στο ΠΑΣΟΚ, και ειδικότερα στο πέρασμα
στη μεταπαπανδρεϊκή εποχή. Στο σπίτι της έγινε το περίφημο δείπνο των
τεσσάρων, τον Νοέμβριο του ’94, με τη συμμετοχή των Κ. Σημίτη, Θ. Πάγκαλου και
Π. Αυγερινού, οπότε και δόθηκε το «χρίσμα» στον Κ. Σημίτη να διεκδικήσει την
πρωθυπουργία «όποτε κινηθεί η διαδικασία»…

Σήμερα το δείπνο εκείνο είναι μια υποπαράγραφος στην ιστορική εξέλιξη του
ΠΑΣΟΚ, και κανείς δεν το επικαλείται. Μόνο ο Θεόδωρος Πάγκαλος, για να
(υπερ)τονίσει τα όσα του οφείλει ο Κώστας Σημίτης. Αυτός, άλλωστε, τον
πρότεινε ως διεκδικητή της πρωθυπουργίας. «Δεν έχω κάνει λάθος», υποστηρίζει
όταν ερωτάται σχετικά. «Πίστευα ότι μόνο με αυτόν θα μπορούσε να κερδίσει και
πάλι το ΠΑΣΟΚ τις εκλογές. Αλλά η αλήθεια είναι ότι η Βάσω είχε το
προβάδισμα».

Η Βάσω Παπανδρέου δεν θέλει καν να αναφέρεται σε εκείνη την περίοδο. «Αυτά
έχουν περάσει» είναι το συνηθέστερο σχόλιο που κάνει όταν πιέζεται να
απαντήσει σε ερωτήσεις του είδους «αφού είχε το προβάδισμα, γιατί δεν
προχώρησε;».

Προτιμάει να στέκεται στο σήμερα, στη δουλειά που κάνει στο υπουργείο των
Εσωτερικών και την οποία θεωρεί πολύ σπουδαία ­ δεν έχει και άδικο, η
μεταρρύθμιση στη Δημόσια Διοίκηση είναι το επόμενο μεγάλο στοίχημα της
κυβέρνησης. Σχόλια εξακολουθεί να μην κάνει. Αλλά είναι γνωστό ότι είναι
εξαιρετικά ενοχλημένη με τα όσα διατυπώνονται το τελευταίο διάστημα σχετικά με
την ανανέωση στο ΠΑΣΟΚ.

Η πρόταση ουσιαστικά του Παρασκευά Αυγερινού, να αποχωρήσει η «γενιά του ’74»
για να υλοποιηθεί το αίτημα της ανανέωσης του ΠΑΣΟΚ, θεωρεί ότι «απευθύνεται
στην ίδια και σε δυο – τρεις ακόμη». Φυσικά και δεν σκοπεύει να αποχωρήσει.
Φυσικά και θεωρεί ότι έχει πολλά να προσφέρει ακόμη. Και, βεβαίως, δεν κρίνει
ότι νομιμοποιείται ο οιοσδήποτε να της δείξει την έξοδο.

Κατά καιρούς, και κυρίως παραμονές συνεδρίων, οι αντίπαλοί της στο ΠΑΣΟΚ
διοχετεύουν ότι «η Βάσω οργανώνεται» ή ότι «η Βάσω μαζεύει κόσμο, γιατί πάει
για αρχηγός». Ήταν μια περίοδος που αναφερόταν ότι ακόμη κι αυτός ο Θ.
Τσουκάτος την είχε πλησιάσει ­ και ήταν η περίοδος που δεν τον είχε
απομακρύνει ακόμη ο Κ. Σημίτης.

Κλίμα καχυποψίας

Όμως, αυτά, συν διάφορα άλλα, είχαν δημιουργήσει ένα κλίμα καχυποψίας στις
σχέσεις της υπουργού Εσωτερικών με τον Πρωθυπουργό. Άρθηκε αυτό το κλίμα; Όχι,
βέβαια. Γιατί έχουν μεσολαβήσει γεγονότα τα οποία η κ. Παπανδρέου θεωρεί
«μείζονα». Για παράδειγμα, η προσπάθεια να στηθεί μια «νέα ηγετική ομάδα» ­
προφανώς σε αντικατάσταση της υπάρχουσας ­ το περασμένο καλοκαίρι. Άνθρωποι
που γνωρίζουν την κ. Παπανδρέου και τις απόψεις της πιστεύουν ότι «ο
Πρωθυπουργός γνώριζε τις κινήσεις αυτές».

Όπως πιστεύουν ότι γνώριζε και για τη γενιά του ’74, και για τις εισηγήσεις
περί αλλαγής συμβόλων στο ΠΑΣΟΚ.

Πώς θα μπορούσαν να περιγραφούν οι σημερινές σχέσεις Σημίτη – Βάσως
Παπανδρέου; Το ερώτημα δεν είναι θεωρητικό, το αντίθετο. Η απάντηση, όμως, που
δίνεται πάλι από εκείνους που γνωρίζουν την κ. Παπανδρέου, πρέπει να
προβληματίσει τον Πρωθυπουργό: «συνεργάζονται στο πλαίσιο της κυβέρνησης και
του Εκτελεστικού Γραφείου».

Η Βάσω Παπανδρέου ήταν παραδοσιακή σύμμαχος του κ. Σημίτη. Σήμερα δεν μπορεί
να θεωρηθεί ότι είναι. Όπως δεν είναι και ο Θεόδωρος Πάγκαλος. Που όσο περνάει
ο καιρός παίρνει και μεγαλύτερες αποστάσεις τόσο από το κυβερνητικό έργο όσο
και από τον ίδιο τον Πρωθυπουργό. Η τακτική του είναι «να βάζει πολιτικά
ζητήματα» σε κάθε ευκαιρία, με αιχμή κυρίως σε δύο θέματα: την εξωτερική
πολιτική και την οικονομία. Μπροστά στον κ. Σημίτη κάνει προσεκτική, αλλά
σκληρή κριτική, αποφεύγοντας τους χαρακτηρισμούς. Στις ομιλίες του, όμως,
είναι ιδιαίτερα αποκαλυπτικός.

Όσοι μιλούν μαζί του το τελευταίο διάστημα γνωρίζουν ότι ο πρώην υπουργός
αμφισβητεί έντονα πολλές επιλογές του Πρωθυπουργού και του περιβάλλοντός του.
Και είναι περίπου βέβαιος ότι ο κ. Σημίτης μεθοδευμένα τον έθεσε εκτός
κυβέρνησης τον περασμένο Νοέμβριο. Γιατί γνώριζε ότι θα αντιδρούσε στην
επιχειρούμενη ελληνοτουρκική προσέγγιση με τους όρους του γίνεται.

Το κεφάλαιο Λαλιώτης

Μείον η Βάσω Παπανδρέου, λοιπόν, μείον και ο Θεόδωρος Πάγκαλος από τη λίστα
των συμμάχων του κ. Σημίτη. Τι απομένει από το κεφάλαιο αυτό; Ο Κώστας
Λαλιώτης. Έχει περάσει καιρός από την τελευταία φορά που ο κ. Σημίτης
τηλεφώνησε στον κ. Λαλιώτη να τον ρωτήσει την άποψή του για μια κορυφαία
απόφαση που επρόκειτο να λάβει.

Έχει περάσει καιρός, επίσης, από την τελευταία φορά που ο υπουργός ΠΕΧΩΔΕ
μετείχε στο επικοινωνιακό όργανο που έχει συστήσει ο Πρωθυπουργός, προκειμένου
να βγαίνει καλύτερα προς τα έξω η δική του εικόνα και η εικόνα της κυβέρνησης.
«Δεν έχω καιρό για χάσιμο» είναι η δικαιολογία του κ. Λαλιώτη όταν ερωτάται
σχετικά. Αλλά η αλήθεια είναι ότι μακραίνει συνεχώς η απόστασή του από το
Μέγαρο Μαξίμου. Επιτέθηκε με ιδιαίτερη βιαιότητα κατά της εισήγησης για αλλαγή
του συμβόλου του ΠΑΣΟΚ και για τις αναφορές στα περιστέρια του ’74 και στη
γενιά του που πρέπει να αποχωρήσει. Και δεν το έκανε τυχαία. Πίστευε και
πιστεύει ότι όλα αυτά δεν είναι τυχαία αλλά έχουν «συγκεκριμένη αφετηρία».

Όπως ότι την ίδια «αφετηρία» έχουν και ορισμένες από τις επιθέσεις που δέχεται
για την πορεία των μεγάλων έργων…

Έτσι όπως είναι σήμερα τα πράγματα στις σχέσεις του με το Μαξίμου, ο κ.
Σημίτης διαγράφει με ένα Χ το όνομά του από τη λίστα των συμμάχων; Δύσκολο να
πει κανείς. Το βέβαιο είναι ότι η περίοδος που ο Κ. Σημίτης έκανε μετά της
κυρίας Δάφνης εκδρομές στα Δολιανά έχει περάσει ανεπιστρεπτί…

Ο ρόλος του Άκη

Τι άλλο υπάρχει στο ΠΑΣΟΚ; Ο Άκης Τσοχατζόπουλος. Ο υπουργός Εθνικής Άμυνας,
που έχει απογοητεύσει πολλούς από τους δικούς του, λόγω ακριβώς της στάσης που
τηρεί έναντι του Πρωθυπουργού και της κυβέρνησης ­ φαίνεται να βολεύεται με
τον ρόλο του δεύτερου στο ΠΑΣΟΚ. Απολαμβάνει μιας ιδιαίτερα μεγάλης
δημοτικότητας, κι αυτό φαίνεται να του αρκεί επί του παρόντος. Δεν πρόκειται
να θέσει θέμα ηγεσίας στο Συνέδριο, γι’ αυτό και δεν φάνηκε να τον πειράζουν
πολύ τα αποτελέσματα των πρόσφατων νομαρχιακών εκλογών, όπου οι δικοί του
εμφανίστηκαν ιδιαίτερα χαλαροί. Δεν τον ενοχλεί ούτε ότι πολύ στενοί
συνεργάτες του, ακόμη και φίλοι του, τον επικρίνουν σκληρά για τη στάση της
«κριτικής στήριξης» που έχει επιλέξει απέναντι στον Πρωθυπουργό και στην
κυβέρνηση. Χτύπησε και αυτός τα όσα αναφέρθηκαν ως όροι και προϋποθέσεις για
την ανανέωση στο ΠΑΣΟΚ, με μια φράση που συζητήθηκε: «Όλα αυτά είναι σε
κουβέντα να βρισκόμαστε».

Αμέσως μετά τις εσωκομματικές εκλογές, ένας από τους πιο γνωστούς υποστηρικτές
του στη Βουλή έλεγε στους διαδρόμους: «Δεν μπορώ να καταλάβω τι θέλει να
κάνει, επιτέλους, ο Άκης». Τίποτε περισσότερο από το να κερδίσει ό,τι δεν
κατάφερε το ’96 ­ το ΠΑΣΟΚ. Κι ο δρόμος που έχει επιλέξει είναι αυτός της διά
βοής ανάδειξής στη θέση του Κώστα Σημίτη «όποτε τεθεί θέμα». Πότε θα τεθεί;
Πάντως, όχι στο Συνέδριο του επόμενου χρόνου. Αλλά σε ένα έκτακτο συνέδριο
ύστερα από μια ήττα στις εκλογές. Την οποία κανείς, μα κανείς, ούτε ο Κώστας
Σημίτης ακόμη, δεν θα μπορέσει να χρεώσει στον Α. Τσοχατζόπουλο…

Κι άλλοι με παράπονα

Τότε που ανθούσαν τα χαμόγελα…

Το κακό για τον Κώστα Σημίτη είναι ότι και άλλα από τα κορυφαία στελέχη του
ΠΑΣΟΚ και της κυβέρνησης έχουν παράπονα από τον Πρωθυπουργό και το περιβάλλον
του. Ο Γιώργος Παπανδρέου, για παράδειγμα, με έκπληξη διαπίστωσε τις
τελευταίες εβδομάδες να «διαρρέουν» από το Μαξίμου «πληροφορίες» για
δυσαρμονία στις σχέσεις του με τον Πρωθυπουργό. Και ο Απόστολος Κακλαμάνης,
πολύ οργισμένος με τις υποδείξεις περί αποχώρησης της γενιάς του ’74,
διατύπωσε το χλευαστικό σχόλιο «εμένα δεν με αφορά το θέμα, εγώ είμαι του
1-1-4». Άλλωστε, είχε κάθε λόγο να το κάνει: εκτός των άλλων, επιβεβαίωναν και
τις απόψεις που έχει διατυπώσει για ορισμένους συνεργάτες του κ. Σημίτη, από
τον πρώτο καιρό, μάλιστα, της πρωθυπουργίας του…

Ο Ευάγγελος Βενιζέλος, που αντιμετώπισε πολύ ειρωνικά, επίσης, τις αναφορές
των συνεργατών του Πρωθυπουργού για την ανανέωση, σίγουρα δεν μπορεί να
συγκαταλέγεται στους συμμάχους του κ. Σημίτη. Δεν του έχει συγχωρήσει τον
τρόπο με τον οποίο τον έθεσε εκτός κυβερνητικού σχήματος τον περασμένο
Απρίλιο, και την τωρινή του «παλινόρθωση» τη θεωρεί ως αναπόφευκτη ­ πώς θα
τον άφηνε και πάλι έξω ο κ. Σημίτης μετά την αποπομπή Πάγκαλου; Διεκδικεί, και
το έχει καταφέρει, αυτόνομη πολιτική παρουσία στο εσωτερικό της κυβέρνησης και
του Ε.Γ., και είναι γεγονός ότι δεν έχει φεισθεί χαρακτηρισμών και θέσεων που
βρίσκονται σε αντίθεση με εκείνες του Πρωθυπουργού, στη διάρκεια των
συνεδριάσεων των οργάνων.

Ο Γιάννος Παπαντωνίου, ευτυχής μεν που κατά δήλωση του ίδιου του Πρωθυπουργού
«θα μείνεις άλλα δύο χρόνια στη θέση σου», αισθάνεται πια ότι η περίοδος της
αγαστής συνεργασίας με το Μαξίμου, στην προ ένταξης στην ΟΝΕ εποχή, έχει
παρέλθει.

Και ο Αλέκος Παπαδόπουλος έχει αφοσιωθεί απλώς σ’ αυτό του κάνει, στο
υπουργείο Υγείας ­ «γιατί θέλει να το κάνει καλά». Άλλωστε, από την εποχή
ακόμη που ήταν υπουργός Εσωτερικών, κανείς δεν θα μπορούσε να τον εντάξει στον
στενό πυρήνα των υποστηρικτών του Πρωθυπουργού…

Η νέα ηγετική ομάδα

Υπάρχει εναλλακτική πρόταση τώρα που ­ δεν είναι υπόθεση εργασίας ­ ο κ.
Σημίτης δείχνει να έχει αποξενωθεί από τα κορυφαία στελέχη του ΠΑΣΟΚ;
«Υπάρχει» υποστηρίζουν όσοι κινούνται γύρω του.

Και αναφέρονται σε εκείνους που ο ίδιος προσπαθεί να αναγορεύσει σε νέα
ηγετική ομάδα του ΠΑΣΟΚ: ήτοι στους Ν. Χριστοδουλάκη, Χρ. Βερελή, Μ.
Χρυσοχοΐδη, Δ. Ρέππα, Α. Διαμαντοπούλου. Αλλά ακόμη και εδώ, ο κ. Σημίτης
φαίνεται να έχει κάνει την επιλογή του. Πολλοί επισημαίνουν την ιδιαίτερη
προσοχή (ή μήπως εύνοια) που δείχνει στον υπουργό Ανάπτυξης Νίκο
Χριστοδουλάκη.

Το υπαρκτό πολιτικό ερώτημα, πάντως, είναι τι σημεία αναφοράς έχουν ο καθένας
ξεχωριστά και όλοι μαζί, τα στελέχη αυτά τόσο στον μικρόκοσμο του ΠΑΣΟΚ όσο
και στην κοινωνία. Η άποψη που διακινείται είναι ότι ακόμη και αν δεν έχουν
ευρεία απήχηση στην κοινωνία, έχουν χρόνο να καταξιωθούν από το έργο τους. Η
πραγματικότητα, όμως, είναι ότι ο χρόνος είναι εξαιρετικά πιεστικός. Οι
εξελίξεις τρέχουν, και το ΠΑΣΟΚ μπαίνει σε μια τροχιά αναμετρήσεων, εσωτερικών
και εξωτερικών. Αρκεί αυτός ο χρόνος για να προετοιμασθεί το διάδοχο σχήμα; Η
απάντηση είναι όχι. Κι αυτό είναι που κάνει τον Κώστα Σημίτη να επιταχύνει
μπαίνοντας ο ίδιος στο παιχνίδι της «κατασκευής» του «διάδοχου ΠΑΣΟΚ»…