Ψάχνει για τη χρυσή τομή

Έξι μεγάλες αλλαγές στο ποινικό «οπλοστάσιο» κατά της τρομοκρατίας και του
οργανωμένου εγκλήματος, γενικότερα, φέρνει το νομοσχέδιο του υπουργείου
Δικαιοσύνης, το οποίο την προσεχή εβδομάδα αναμένεται να λάβει την τελική του
μορφή και άμεσα να κατατεθεί στη Βουλή.

Οι νέες διατάξεις έλαβαν χθες την έγκριση του Πρωθυπουργού κ. Κων. Σημίτη,
ύστερα από ευρεία διυπουργική σύσκεψη στο Μέγαρο Μαξίμου, ενώ ο υπουργός
Δικαιοσύνης κ. Μιχ. Σταθόπουλος ­ ο οποίος θα παρουσιάσει επισήμως τις αλλαγές
στις 12 Μαρτίου ­ ανέφερε ότι «το νομοσχέδιο κάθε άλλο παρά περιορίζει τις
ελευθερίες των πολιτών».

Σύμφωνα με πληροφορίες, το νομοσχέδιο θα περιλαμβάνει συνολικά δέκα άρθρα, τα
οποία θα συμπληρώνουν ή τροποποιούν ισχύουσες διατάξεις του Ποινικού Κώδικα
και του Κώδικα Ποινικής Δικονομίας και δεν θα έχει τον χαρακτήρα ειδικού
ποινικού νόμου, όπως ο περιβόητος «τρομονόμος» του 1990. Με τις νέες ρυθμίσεις
επιχειρείται να βρεθεί η χρυσή τομή ανάμεσα σε προτάσεις που είχαν υποβληθεί
από την πλευρά διωκτικών και εισαγγελικών αρχών και στις επιφυλάξεις που είχαν
διατυπωθεί από μέλη της πανεπιστημιακής κοινότητας, κυρίως ποινικολόγους.

Βασικός στόχος του υπουργείου Δικαιοσύνης στην κατάρτιση του νομοσχεδίου είναι
τα επίμαχα νέα μέτρα να συνοδεύονται από δικαστικές εγγυήσεις, ενώ ταυτόχρονα
η ποινική αντιμετώπιση των εμπλεκομένων σε υποθέσεις οργανωμένης
εγκληματικότητας να είναι αυστηρότερη και οι αστυνομικές αρχές να έχουν
περισσότερες δυνατότητες στα χέρια τους για τον εντοπισμό τους.

Όχι στους ενόρκους

Προς αυτή την κατεύθυνση το νομοσχέδιο θα προβλέπει:

1. Την εκδίκαση όλων των υποθέσεων που εντάσσονται στη δράση του
οργανωμένου εγκλήματος (τρομοκρατία, συμμορίες δολοφόνων και εκβιαστών,
σύγχρονο δουλεμπόριο, ξέπλυμα «μαύρου χρήματος» κ.λπ.) από ειδικά ποινικά
δικαστήρια που θα συγκροτούνται αμιγώς από τακτικούς δικαστές και όχι από
ενόρκους.

2. Την ευνοϊκή ποινική μεταχείριση «μετανοούντων» μελών μιας
εγκληματικής οργάνωσης που υποβοηθούν τις έρευνες των αστυνομικών και
δικαστικών αρχών. Στην περίπτωση που τα συγκεκριμένα μέλη έχουν διαπράξει
πλημμελήματα θα απαλλάσσονται των κατηγοριών, αντίθετα για βαριές
κακουργηματικές πράξεις μόνον το ελαφρυντικό της ειλικρινούς μεταμέλειας, όπως
προβλέπεται σήμερα, θα μπορεί να τους αναγνωρισθεί.

3. Την προστασία μαρτύρων, δικαστών και παραγόντων μιας δίκης από
ειδική ομάδα της ΕΛ.ΑΣ., στα πρότυπα των δυτικοευρωπαϊκών κρατών και των ΗΠΑ.
Κατά τις ίδιες πληροφορίες, το νομοσχέδιο προβλέπει ότι ένας μάρτυρας θα
μπορεί να καταθέσει στο δικαστήριο και μέσω τηλεοπτικού κυκλώματος, χωρίς τη
δημοσιοποίηση της ταυτότητάς του.

4. Την αυστηρότερη ποινική αντιμετώπιση του αδικήματος της σύστασης
και συμμορίας (άρθρο 187 του Ποινικού Κώδικα), που σήμερα διώκεται σε βαθμό
πλημμελήματος, έτσι ώστε τα μέλη μιας οργάνωσης που γνώριζαν, συγκάλυπταν και
διευκόλυναν την εγκληματική δράση της να διώκονται σε βαθμό κακουργήματος,
ανεξάρτητα εάν είναι φυσικοί αυτουργοί ή όχι σε ένα έγκλημα.

Η άρση απορρήτου

5. Την ηλεκτρονική παρακολούθηση και την άρση του απορρήτου
τηλεπικοινωνιών (για συμβατικά ή κινητά τηλέφωνα), της αλληλογραφίας κ.ά. ενός
υπόπτου για συμμετοχή σε εγκληματική ομάδα, ύστερα από απόφαση δικαστικού
συμβουλίου. Με τη ρύθμιση θα προβλέπεται επιτάχυνση των διαδικασιών για την
έγκριση μιας τέτοιας παρακολούθησης, ενώ θα πρέπει με σαφείς ενδείξεις να
προσδιορίζεται ο ύποπτος ρόλος του ατόμου που θα τεθεί υπό παρακολούθηση.

Ο έλεγχος του DNA

6. Τον υποχρεωτικό έλεγχο του DNA υπόπτων, επίσης ύστερα από απόφαση
δικαστικού συμβουλίου. Η νέα ρύθμιση θα ακολουθεί την πρόσφατη γνωμοδότηση του
προέδρου της Αρχής Προστασίας Προσωπικών Δεδομένων κ. Κων. Δαφέρμου που
κρίνει, υπό όρους, νόμιμο τον έλεγχο του γενετικού υλικού και χωρίς τη
συγκατάθεση του υπόπτου. Για το ζήτημα αυτό, η ρύθμιση θα προβλέπει ρητά ότι
το δείγμα DNA θα καταστρέφεται με την ολοκλήρωση του σκοπού λήψης του και σε
καμία περίπτωση δεν θα αρχειοθετείται.

Το υπουργείο Δικαιοσύνης, κατά τις ίδιες πληροφορίες, απέρριψε τις προτάσεις
που είχαν υποβληθεί για αλλαγές ως προς τον χρόνο παραγραφής και έτσι και τα
κακουργήματα οργανωμένων ομάδων θα ακολουθούν τον χρόνο παραγραφής που
προβλέπεται για την κοινή εγκληματικότητα (20ετία).

Ποιες απερρίφθησαν

Ακόμη, απερρίφθησαν προτάσεις που έδιναν τη δυνατότητα σε αστυνομικούς να μην
αποκαλύπτουν σε ένα δικαστήριο τις πηγές τους για τον εντοπισμό των
κατηγορουμένων, καθώς και προτάσεις που παρείχαν υπερεξουσίες στις διωκτικές
αρχές, χωρίς την επικύρωση δικαστικής αρχής (μπλόκα περιοχών, αιφνιδιαστικοί
έλεγχοι κατ’ οίκον κ.λπ.). Επιπλέον, οι φωτογραφίες υπόπτων δεν θα αναρτώνται
σε δημόσιους χώρους (τράπεζες, δημόσιες υπηρεσίας κ.λπ.), όπως προέβλεπε άλλη
εισήγηση.

Με το υπό κατάρτιση νομοσχέδιο θα επιβάλλεται, εξάλλου, η δήμευση των
περιουσιακών στοιχείων όσων καταδικάζονται για οργανωμένη εγκληματική δράση
και ιδίως για συμμετοχή σε «ξέπλυμα χρήματος».