ΠΡΟΣΩΠΑ Θαυμαστής του Φίλμπυ

Πέρασε 15 από τα 25 χρόνια του στο FBI πουλώντας απόρρητες πληροφορίες των
ΗΠΑ, πρώτα στη Σοβιετική Ένωση και μετά στη Ρωσία. Θαύμαζε, λέει, από μικρός
τον Κιμ Φίλμπυ…

Ρόμπερτ Χάνσεν. Ήθελε να γίνει διάσημος κατάσκοπος, χωρίς όμως να συλληφθεί

Ο Ρόμπερτ Χάνσεν, 56 χρόνων, και πατέρας έξι παιδιών, κατηγορείται ότι
παρέδωσε στη σοβιετική KGB και στη ρωσική SVR 26 δισκέτες κομπιούτερ και 6.000
σελίδες απόρρητων πληροφοριών με ονόματα διπλών πρακτόρων, λεπτομέρειες για
μυστικές επιχειρήσεις και μεθόδους που χρησιμοποιούν οι ΗΠΑ, εκτιμήσεις για
τις σοβιετικές στρατιωτικές δυνατότητες. Στο κατηγορητήριο, το οποίο
αποτελείται από 109 σελίδες, περιγράφεται πώς παρέδιδε τις πληροφορίες αυτές,
μέσα σε υδατοστεγή πακέτα που τοποθετούσε κάτω από γέφυρες. Συνελήφθη στην
Ουάσινγκτον, την ώρα που άφηνε μια σακούλα σκουπιδιών γεμάτη απόρρητα έγγραφα
σε ένα πάρκο για να την παραλάβουν άνθρωποι της SVR. Σύμφωνα πάντα με το
κατηγορητήριο, στο διάστημα που ήταν κατάσκοπος πληρώθηκε τουλάχιστον 1,4
εκατομμύριο δολάρια σε μετρητά και διαμάντια.

Ωστόσο, όπως φαίνεται από την αλληλογραφία του με τους Ρώσους, τα χρήματα δεν
ήταν το μοναδικό του κίνητρο. Θαύμαζε, γράφει, από τα 14 του τον Κιμ Φίλμπυ,
τον Άγγλο κατάσκοπο που διέφυγε στην ΕΣΣΔ όταν αποκαλύφθηκε, στις αρχές της
δεκαετίας του ’60. Ο Χάνσεν μοιάζει να ήθελε κάτι αντιφατικό ­ να γίνει
διάσημος κατάσκοπος, χωρίς όμως να συλληφθεί. Ήταν πολύ προσεκτικός, αντίθετα
από τον Ώλντριτς Έημς, τον πράκτορα της CIA που εργαζόταν και για τους Ρώσους
(τον «επέβλεπε» μάλιστα ο Βίκτορ Τσερκάσιν, ο ίδιος που «επέβλεπε» και τον
Χάνσεν) και οι απροσεξίες του οδήγησαν στη σύλληψή του, το 1994, και την
ισόβια φυλάκισή του. Οι Ρώσοι θεωρούσαν τον Χάνσεν έναν από τους καλύτερους
πράκτορές τους.

Ούτε η ιδεολογία ήταν ο λόγος της προδοσίας του. Σύμφωνα με το «Νιούζγουηκ»,
ήταν πιστός Ρωμαιοκαθολικός και ένθερμος αντικομμουνιστής, είχε σχεδόν εμμονή
με την Εκκλησία και την αντιδραστική καθολική οργάνωση Opus Dei. Ο λόγος της
προδοσίας μοιάζει να ήταν μάλλον μια αίσθηση ότι η υπηρεσία του δεν αναγνώριζε
επαρκώς τις προσπάθειες και τις ικανότητές του ­ ενώ, όπως φαίνεται από την
αλληλογραφία του, απολάμβανε την προσοχή και τη φροντίδα της Μόσχας. «Σας
ευχαριστώ για τη φιλία σας και τη βοήθειά σας», του έγραφε ένας Σοβιετικός
αξιωματούχος. «Εκτίμησα βαθιά το ”ευχαριστώ” σας», του απάντησε εκείνος.
Μέχρι που άρχισε να αμφιβάλλει και για τους Ρώσους. «Ίσως κάποια στιγμή με
παρατήσετε», τους έγραψε τον Νοέμβριο του 2000. «Θα ήταν λάθος να με
παρατήσετε. Αποδείχτηκα απολύτως πιστός και πρόθυμος να αναλάβω σοβαρούς
κινδύνους που θα μπορούσαν να στοιχίσουν και τη ζωή μου και παρέμεινα σιωπηλός
σε καιρούς εξαιρετικής αβεβαιότητας… Σας ζητώ να με βοηθήσετε να επιβιώσω».
Τρεις μήνες αργότερα, ο Χάνσεν είχε συλληφθεί.