ΔΡΟΜΟΙ

Οι αγορές…

… τα έχουν βρει με τους αναρχικούς, με τους επαναστάτες, με τους οικολόγους,
με τους δεξιούς, με τους αριστερούς, με την ιεραρχία, με τη θρησκεία. Με
εκείνο που δυσκολεύονται ακόμη να συμβιβαστούν, είναι η δημοκρατία. Οι αγορές
τρίβουν τα χέρια τους ευχαριστημένες μόλις τελειώσει η καταμέτρηση των ψήφων.
Οι αγορές τιμωρούν τις αγορές των χωρών που ψηφίζουν αριστερά κόμματα. Οι
αγορές ανταμείβουν τις χώρες που τα αριστερά τους κόμματα «τα βρίσκουν» με τις
αγορές. Και οι αγορές λατρεύουν τη Σιγκαπούρη. Το κλισέ λέει πως η Σιγκαπούρη
είναι ένα οικονομικό θαύμα, μια χώρα που μέσα σε λίγες δεκαετίες αναδύθηκε από
τον Τρίτο Κόσμο στον Πρώτο. Η Σιγκαπούρη δείχνει τον δρόμο. Η Σιγκαπούρη τα
έχει λύσει όλα: εθνικά μίση, εγκληματικότητα, κοινωνικά προβλήματα. Η
Σιγκαπούρη είναι η χώρα με τη μεγαλύτερη οικονομική ελευθερία. Η Σιγκαπούρη
είναι η καλύτερη χώρα για μπίζνες. Μα αυτό που εκτιμούν περισσότερο από όλα οι
αγορές στη Σιγκαπούρη, είναι εκείνο που της λείπει: η πολιτική.

Η ανταλλαγή…

… του πολιτικού βίου με τον πλούτο δεν είναι βέβαια ασιατικό φαινόμενο ­
αυτό το γνωρίζουν τόσο οι Αμερικανοί όσο και οι Ευρωπαίοι. Γιατί εδώ και δέκα
χρόνια λένε πως αν διαλυθούν τα εργατικά συνδικάτα, αν καταπέσουν οι
προστατευτικές νομοθεσίες, αν καταργηθούν τα αντιμονοπωλιακά μέτρα, αν
«τροποποιηθεί» η κοινωνική πρόνοια, τότε και μόνο τότε θα ζήσουμε σε έναν
πραγματικά ελεύθερο κόσμο χωρίς ιδεολογία και κομματισμό, σε μια νιρβάνα που
θα απολαμβάνουμε τις κινήσεις του δείκτη μετοχών NASDAQ ως πεμπτουσία της
δημοκρατικής έκφρασης. Το περιοδικό «Context» θυμάται πως ο αρθρογράφος των
«New York Times» Τόμας Φρίντμαν είχε εφεύρει και τον σχετικό όρο γι’ αυτή τη
νιρβάνα: «χρυσός ζουρλομανδύας». Όταν οι χώρες υποκύπτουν στις επιχειρήσεις,
έλεγε ο Φρίντμαν, «η οικονομία τους αναπτύσσεται και η πολιτική τους
συρρικνώνεται».

Στη Σιγκαπούρη…

… η ανταλλαγή της πολιτικής με τον πλούτο σίγουρα δεν οφείλεται στη
δημοκρατία, αλλά στην ενός ανδρός αρχή: με σιδηρά πυγμή, ο Λι Κουάν Γιου
κυβερνάει τη χώρα από το 1959! Δεν είναι εύκολο να τα βάλει κανείς μαζί του.
Όποιος αντιπολιτευόμενος βουλευτής ­ υπάρχουν 3 (τρεις) τέτοιοι στη Βουλή ­ το
τολμήσει, είναι καταδικασμένος στη χρεοκοπία: το κυβερνητικό κόμμα φιμώνει με
αγωγές και μηνύσεις και πρόστιμα κάθε δημόσια έκφραση διαφωνίας. Τόσο πολύ η
κυβέρνηση έχει κυνηγήσει την αντιπολίτευση και έχει ευτελίσει την πολιτική,
που αντιμετωπίζει ένα πολύ ιδιόμορφο πρόβλημα: δεν βρίσκει κανέναν που να
είναι πρόθυμος να βάλει το κεφάλι του στον ντορβά και να θέσει υποψηφιότητα
για βουλευτής.

Ο ζουρλομανδύας…

… έχει φορεθεί. Η Σιγκαπούρη υλοποίησε το «μετακομματικό» όνειρο των
απανταχού ιδεολόγων της νέας οικονομίας. Τι απομένει λοιπόν στη θέση της
πολιτικής, όταν μια χώρα τη θυσιάζει στον βωμό της αγοράς; Ό,τι βλέπει και
ό,τι ακούει σήμερα ο ξένος επισκέπτης στη Σιγκαπούρη: εμπορικά κέντρα σαν το
Suntec City (την όρθια Σίλικον Βάλεϊ της Ασίας), εστιατόρια «Kenny Rogers» και
«Tony Roma’s», «Αγγέλους του Τσάρλι», Κάρπεντερς στο ιστορικό ξενοδοχείο
«Raffles», Χριστούγεννα με «Μικρό τυμπανιστή». Οι τοπικές παραδόσεις σβήνουν,
καθώς ο ζουρλομανδύας σφίγγει το ίδιο Κινέζους, Μαλαίσιους και Ινδούς που ζουν
στη Σιγκαπούρη. Ποιος άλλος έχει σειρά για το «σύνδρομο της Σιγκαπούρης»;