Η παιδεία αλλάζει μακριά από την Ελλάδα

ΡΑΓΔΑΙΕΣ και καθοριστικές εξελίξεις σημειώνονται διεθνώς στον εκπαιδευτικό
τομέα. Ο 21ος αιώνας μάς επιφυλάσσει δραματικές αλλαγές στην παιδεία, που
θεωρείται δικαίως «το οξυγόνο κάθε κοινωνίας», αλλά και οικονομίας. Το
δυστύχημα είναι ότι η Ελλάδα δεν συμμετέχει στις μεταβολές αυτές. Την ώρα που
Αμερικανοί και Ευρωπαίοι οραματίζονται το σχολείο και το Πανεπιστήμιο τού
αύριο, προωθούν την on line μάθηση και αναζητούν τρόπους διασύνδεσης της
παιδείας με την κοινωνία της εργασίας, η συζήτηση στη χώρα μας επικεντρώνεται
στην… ανωτατοποίηση των ΤΕΙ. Αποτέλεσμα; Την ώρα που αλλάζει ο παγκόσμιος
χάρτης της παιδείας και τα κράτη μοιράζονται σε ανεπτυγμένα και υπανάπτυκτα
από εκπαιδευτική άποψη, η Ελλάδα κινδυνεύει να μετατραπεί σε επαρχία, αφού τα
σχέδια, όταν υπάρχουν, παραμένουν στα χαρτιά.

1. Το κομπιούτερ γκρεμίζει τους τοίχους

Η αμερικανική εφημερίδα «New York Times» ισχυρίζεται σε πρόσφατο δημοσίευμά
της ότι η εξ αποστάσεως εκπαίδευση μετράει ήδη εκατό χρόνια ζωής. Η εφημερίδα
επικαλείται το παράδειγμα ενός σχολείου της Βαλτιμόρης το 1900. Όταν μια
επιδημία γρίπης καθήλωσε τους μαθητές στα κρεβάτια τους, ο διευθυντής άρχισε
να τους στέλνει σημειώσεις από τις παραδόσεις των μαθημάτων ταχυδρομικώς. Έναν
αιώνα αργότερα είναι το Διαδίκτυο που έχει «γκρεμίσει τους τοίχους», όπως
γραφικά λέγεται, του σύγχρονου σχολείου. Χάρη στο Internet μπορεί κανείς να
παρακολουθήσει μαθήματα on line από το σπίτι ή τη δουλειά του, έχοντας
επικοινωνία με τον διδάσκοντα μέσω e-mail. Αυτό μπορεί να λειτουργήσει
παραπληρωματικά προς τις σπουδές του, ενώ υπάρχουν ήδη σχετικά
προγράμματα-πλατφόρμες όπως ο Microsoft Encarta Class Server. Το κόστος
περιορίζεται στη σύνδεση και τον εξοπλισμό και διαρκώς μειώνεται καθώς η
διείσδυση των υπολογιστών στα νοικοκυριά αυξάνεται. Για την Ε.Ε. η σύνδεση
όλων των σχολείων με το Διαδίκτυο είναι πρώτη προτεραιότητα.

Στην Ελλάδα η πρόθεση για σύνδεση όλων των σχολείων με το Διαδίκτυο μέσα στο
2001 υπάρχει, το ερώτημα είναι αν και πώς θα πραγματοποιηθεί.

2. Χάρη στο Διαδίκτυο δεν υπάρχουν πλούσιοι και φτωχοί

Ο «πλούτος» ενός σχολείου ή ενός Πανεπιστημίου είναι οι βιβλιοθήκες του. Ο
αριθμός και το εύρος των τόμων στους οποίους μπορούν να ανατρέξουν οι
διδασκόμενοι ορίζει σε μεγάλο βαθμό και την ποιότητα της εκπαίδευσής τους. Οι
βιβλιοθήκες κάνουν τη διαφορά ανάμεσα σε ιδιωτικά και δημόσια σχολεία ή
ανάμεσα στο Πρίνστον και ένα δεύτερης κλάσεως πολιτειακό αμερικανικό
πανεπιστήμιο. Από την ώρα όμως που οι βιβλιοθήκες «μεταφέρονται» στο
Διαδίκτυο, τότε είναι προσβάσιμες από τους μαθητές ή φοιτητές οποιουδήποτε
εκπαιδευτικού ιδρύματος. Οι ηλεκτρονικές βιβλιοθήκες είναι εξίσου ανοιχτές σε
«πλούσιους» και «φτωχούς» ή, με άλλη διατύπωση, «πατρίκιους» και «πληβείους»
της εκπαίδευσης.

Δεν έχει εκδηλωθεί κάποια συστηματική προσπάθεια στη χώρα μας ­ που, ούτως ή
άλλως, πάσχει ακόμη και στον τομέα των παραδοσιακών βιβλιοθηκών.

3. Οικοδόμηση ή και διαχείριση σχολείων από ιδιωτικές εταιρείες

Η διασύνδεση παιδείας και επιχειρήσεων δεν περιορίζεται στην προσαρμογή των
εκπαιδευτικών προγραμμάτων στις απαιτήσεις της αγοράς. Ο ιδιωτικός τομέας
καλείται να υποβοηθήσει το κράτος στη μέση εκπαίδευση αναλαμβάνοντας τη
διαχείριση των σχολείων, που αυτονομούνται και μετατρέπονται σε μικρές
οικονομικές μονάδες. Ως οφέλη αναφέρονται η καλύτερη διαχείριση των
οικονομικών των σχολείων και, σε περίπτωση που μια εταιρεία έχει αναλάβει
περισσότερα σχολεία, οι οικονομίες κλίμακας. Ήδη στις ΗΠΑ υπάρχει η εταιρεία
Edison Schools, η οποία αναλαμβάνει τη διαχείριση σχολείων στην Νέα Υόρκη και
τον Άγιο Φραγκίσκο. Στις ΗΠΑ προβλέπονται επίσης φοροαπαλλαγές για εταιρείες
που αναλαμβάνουν τα έξοδα οικοδόμησης νέων ή αναβάθμισης υπαρχόντων σχολείων,
πρωτοβουλία που ανέλαβε στην περιοχή της Νέας Υόρκης η εταιρεία Honeywell Inc.
χτίζοντας ένα εντυπωσιακό «γυάλινο» σχολείο.

Στην Ελλάδα τέτοιες πρωτοβουλίες ανήκουν μάλλον στον χώρο της επιστημονικής
φαντασίας. Η καχυποψία απέναντι στην ιδιωτική πρωτοβουλία δεν δημιουργεί
αισιοδοξία.

4. «Ιερές συμμαχίες» στο Διαδίκτυο

Ο παγκόσμιος τζίρος της ηλεκτρονικής εκπαίδευσης αναμένεται ότι θα φθάσει τα
40 δισ. δολάρια μέχρι το 2005. Το μέγεθος της αγοράς είναι τέτοιο που ήδη τα
μεγάλα Πανεπιστήμια της υφηλίου προχωρούν σε συμμαχίες και συγχωνεύσεις, γιατί
μόνο έτσι θα μπορέσουν να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις του ανταγωνισμού. Ήδη
Πρίνστον, Γέηλ και Στάνφορντ συμμάχησαν με την Οξφόρδη. Ανάλογη κίνηση
πραγματοποίησε το INSEAD με το Ντάρτμουθ και το Μπάμπσον.

Αγνοείται αν υπάρχει ανάλογη προσπάθεια στην Ελλάδα.

5. Διά βίου εκπαίδευση και συνεχής κατάρτιση για τους
εργαζομένους

Στο περιβάλλον της νέας οικονομίας οι συνθήκες αλλάζουν διαρκώς. Επιβιώνουν
μόνο «οι επιχειρήσεις που μαθαίνουν», δηλαδή οι εταιρείες που επιμορφώνουν
διαρκώς τα στελέχη και τους υπαλλήλους τους, ώστε αυτοί να μπορούν να
ανταποκριθούν στις νέες απαιτήσεις. Ο σχεδιασμός αυτός περιλαμβάνει ειδικά
δίμηνα ή τετράμηνα προγράμματα σε ΑΕΙ, που ενημερώνουν τους εργαζομένους για
τις αλλαγές στην οικονομία, τη διοίκηση επιχειρήσεων ή τις νέες τεχνολογίες.
Στις περισσότερες περιπτώσεις είναι η ίδια η επιχείρηση που χρηματοδοτεί την
επιμόρφωση. Το Διαδίκτυο και η on line εκπαίδευση διευκολύνουν την επιμόρφωση
που μπορεί να γίνεται κατ’ οίκον ή τις ελεύθερες ώρες του εργαζομένου. Για τον
τελευταίο, η διά βίου μάθηση είναι απαραίτητη προϋπόθεση επαγγελματικής
επιβίωσης, αφού υπολογίζεται ότι στη διάρκεια της σταδιοδρομίας του θα αλλάξει
δουλειά τουλάχιστον πέντε φορές.

Το ζήτημα δεν φαίνεται να απασχολεί ούτε τις μεγάλες ελληνικές επιχειρήσεις
ούτε τους εργαζομένους σε αυτές, οι οποίοι πιστεύουν ακόμη στη διά βίου
απασχόληση σε μια εταιρεία.

LINKS:

* www.edunews.gr, καθημερινό δελτίο των
εκπαιδευτικών εξελίξεων στον κόσμο