Υποβρύχια μακράς ανάσας στο Αιγαίο

Τρεις μήνες νωρίτερα από τον αρχικό σχεδιασμό, στα μέσα Ιανουαρίου, ξεκίνησε
στο Κίελο της Γερμανίας η ναυπήγηση του πρώτου σούπερ υποβρυχίου για το
ελληνικό Πολεμικό Ναυτικό.

Η επίσημη τελετή αναβλήθηκε λόγω των… «αερομαχιών» στην κυβέρνηση για τα
Γιουροφάιτερ. Ωστόσο, ουδόλως επηρεάστηκε το πρόγραμμα με το οποίο ο ελληνικός
στόλος προσθέτει στο δυναμικό του το βασικό πλεονέκτημα των πυρηνικών
υποβρυχίων: την ικανότητα, δηλαδή, να κινείται, με αναερόβια πρόωση, αθόρυβα,
σε πολύ μεγάλα βάθη, χωρίς αναπνευστήρα και για περίπου 15 ημέρες ­ τα
«κλασικά» υποβρύχια έχουν περιθώρια υποβρύχιας δράσης μόνον 3-4 ημέρες!

Οι τεχνικοί των ναυπηγείων στο Κίελο, έχοντας δίπλα τους Έλληνες
«μαθητευόμενους» συναδέλφους τους, συνεχίζουν να «χτίζουν» πυρετωδώς το
υποβρύχιο τύπου «214», καθώς το χρονοδιάγραμμα προβλέπει ανάδυσή του στο
Αιγαίο περί το 2006.

Για τα καλά νέα ενημέρωσε την ηγεσία του υπουργείου Άμυνας ο διευθύνων
σύμβουλος των Ναυπηγείων Σκαραμαγκά κ. Σωτήρης Εμμανουήλ: «Ήδη έχουν
προχωρήσει επενδύσεις ύψους 500 εκατ. δρχ. στον Σκαραμαγκά και σε 20 μήνες από
τώρα αρχίζει, στην Ελλάδα πλέον, το “χτίσιμο” του δευτέρου και (εν συνεχεία)
του τρίτου υποβρυχίου του ιδίου τύπου!». Αν μάλιστα, όπως αναμένεται, δοθεί
τον επόμενο μήνα το «πράσινο φως» θα βγει από τον Σκαραμαγκά άλλο ένα «made in
Greece» υποβρύχιο!

Τεχνολογικό άλμα

Η εμμονή της Αθήνας να αναλάβει η ελληνική βιομηχανία τη ναυπήγηση των
κορυφαίων, αυτήν τη στιγμή, συμβατικών υποβρυχίων σε διεθνές επίπεδο,
προσθέτει, παρά το ρίσκο, ένα μεγάλο αβαντάζ στην Ελλάδα. Πρόκειται, κατά τους
ειδικούς, για ένα «τεχνολογικό άλμα» στον ναυπηγικό τομέα που καθιστά την
Ελλάδα τον μοναδικό κατασκευαστή υποβρυχίων στην Αν. Μεσόγειο και από τους
ελάχιστους στον κόσμο κατόχους της τεχνογνωσίας της αναερόβιας πρόωσης. Ένα
σύστημα που, αν δεν πέσουν «ψαλίδια», θα «φορεθεί» και στα 4 παλαιότερου τύπου
υποβρύχια «Ποσειδών», η αναγκαιότητα εκσυγχρονισμού των οποίων έχει ήδη
εγκριθεί.

Τι είναι όμως ακριβώς αυτό το σύστημα αναερόβιας πρόωσης; Και γιατί η
εγκατάστασή του και στους «Ποσειδώνες» δίνει την υπεροχή στους βυθούς του
Αιγαίου; Όσο τα υποβρύχια βρίσκονται σε κατάδυση δεν διαθέτουν άμεση πρόσβαση
στο οξυγόνο της ατμόσφαιρας, που χρειάζεται μαζί με το καύσιμο για τη
λειτουργία του κινητήρα. Έτσι κινούνται με συσσωρευτές, οι οποίοι όμως πρέπει
να φορτίζονται σταδιακά από πετρελαιοκινητήρες που λειτουργούν με τη σειρά
τους με αναπνευστήρα (shorker), κοντά στην επιφάνεια. Έτσι όμως δημιουργούν
ευνοϊκές συνθήκες εντοπισμού (θόρυβος, περισκόπιο, μαγνητικό σήμα κ.ά.).

Αθόρυβα

Τι θα μπορούσε να αντικαταστήσει τον ξεπερασμένο αυτό τρόπο επαναφόρτισης των
μπαταριών; Λύση στο πρόβλημα δίνει κατ’ απόλυτο τρόπο η πυρηνική πρόωση, την
οποία όμως διαθέτουν μόλις 5 κράτη ­ μαζί όμως και με τα μεγάλα προβλήματα που
αυτή δημιουργεί.

Για να αντιμετωπισθεί το πρόβλημα χρειάστηκαν δεκαετίες ερευνών και ανάπτυξης
Συστημάτων Πρόωσης Ανεξάρτητης του Αέρα ή αναερόβιας πρόωσης (ΑΙΡ). Το
κορυφαίο από τα συστήματα αυτά χρησιμοποιείται στα ναυπηγούμενα υποβρύχια
«212» του γερμανικού ναυτικού και στο «δικό μας» «214» και στηρίζεται στις
κυψέλες καυσίμου. Πρόκειται, εξηγεί ο ναυτικός αναλυτής κ. Βαγγέλης Παγώτσης,
για ηλεκτροχημικά συστήματα άμεσης μετατροπής χημικής ενέργειας σε Συνεχές
Ρεύμα (DC). Στα συστήματα αυτά αντιδρούν υδρογόνο και οξυγόνο παράγοντας
ηλεκτρικό ρεύμα, θερμότητα και νερό.

Η λειτουργία τους από ηλεκτροχημική άποψη είναι αντίστροφη της ηλεκτρόλυσης
του νερού σε οξυγόνο και υδρογόνο, με την παροχή ηλεκτρικού ρεύματος. Σε
αντίθεση με τους συσσωρευτές, οι κυψέλες καυσίμου δεν απαιτούν αναφόρτιση και
εξακολουθούν να παράγουν ηλεκτρικό ρεύμα όσο τους παρέχεται υδρογόνο και
οξυγόνο. Οι κυψέλες καυσίμου λειτουργούν χωρίς καύση, με αποτέλεσμα την πλήρη
απουσία θορύβου, δονήσεων και φυσικά καυσαερίων ­ όλα αυτά τα πλεονεκτήματα
μάλιστα ενισχύονται και από τις ειδικές τεχνικές ναυπήγησης και τα υλικά που
χρησιμοποιούνται.

Τα μεταφερόμενα αποθέματα οξυγόνου και υδρογόνου είναι μεγάλα, διότι το πρώτο
είναι υγροποιημένο και το δεύτερο σε ειδικά σπογγώδη μεταλλικά υβρίδια.
Αξίζει, δε, να σημειωθεί ότι και οι αναβαθμισμένες μπαταρίες που απαιτούνται,
γίνονται στην Ελλάδα στο εργοστάσιο «Σανλάϊτ», στην Ξάνθη!

Και οι «Ποσειδώνες»

Η ναυπήγηση των 3 (ή 4) πανίσχυρων υποβρυχίων «214» και ο εκσυγχρονισμός, στον
Σκαραμαγκά, των 4 παλαιών τύπου «209-Ποσειδών», «αναβαθμίζει συνολικά τη
γεωστρατηγική σημασία της χώρας», επισημαίνει ο διευθυντής της επιθεώρησης
«Γεωπολιτική» κ. Κώστας Γρίβας. Κι αυτό, εξηγεί, γιατί πέραν των στρατηγικών
πλεονεκτημάτων που αποκτά το Π.Ν. στο Αιγαίο και στην Αν. Μεσόγειο, θα
προκύψουν και σοβαρά γεωοικονομικά οφέλη ­ αντίβαρα στο πρόγραμμα ναυπήγησης
15 σύγχρονων υποβρυχίων της Τουρκίας.

Με δεδομένες ήδη τις επενδύσεις στον Σκαραμαγκά για τα σούπερ υποβρύχια, το
κόστος εκσυγχρονισμού των υποβρυχίων τύπου «Ποσειδών» με αναερόβια πρόωση,
έχει υπολογισθεί από το Π.Ν. σε 150 δισ. δρχ. Ωστόσο, το εγκριθέν αρχικά ποσόν
«ψαλιδίστηκε» από το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας, λόγω… ΟΝΕ, ενώ μείωση της
ισχύος του Στόλου προκλήθηκε και εκ των έσω με την αναβολή λήψεως οριστικής
απόφασης για την αγορά των μεταχειρισμένων Kidd. Στο Ναυτικό, πάντως, άρχισε
να εξετάζεται πάλι ο συνολικός φάκελος για την «υπεροχή στους βυθούς του
Αιγαίου», καθώς σε λίγες εβδομάδες λήγει η προθεσμία για το τέταρτο υποβρύχιο
και θα χρειασθούν αποφάσεις.

Μαζί με τον Σκαραμαγκά και άλλες 12 εταιρείες

Στο 21% της αξίας του συνολικού προγράμματος (430 δισ. δρχ.) ανέρχεται η
εγχώρια προστιθέμενη αξία. Εκτός των Ναυπηγείων Σκαραμαγκά, τα οποία θα κάνουν
την κύρια συμπαραγωγή, εμπλέκονται και άλλες 12 εταιρείες που θα αξιοποιήσουν
και τα αντισταθμιστικά οφέλη, αξίας 76 δισ. δρχ. Τα ελληνικά υποβρύχια τύπου
«214» βασίζονται στη σχεδίαση των «212» τα οποία ναυπηγούνται ήδη για τη
Γερμανία και την Ιταλία και εμπεριέχουν στοιχεία από τα νέα υποβρύχια τύπου
Dolphin του Ισραήλ, που όλα έχουν σχεδιασθεί από τα γερμανικά ναυπηγεία HDW,
στο Κίελο.