ΠΡΟΣΩΠΑ Η μαρτυρία της φρίκης

Ο Χοακίν Λάγος μίλησε. Και η μαρτυρία του ίσως αποδειχθεί καταλυτική για
την καταδίκη του Αουγκούστο Πινοσέτ.

Χοακίν Λάγος. Ο απόστρατος στρατηγός μιλάει στην κρατική τηλεόραση για τις ευθύνες του Πινοσέτ

Ποτέ άλλοτε ένας αξιωματικός του Χιλιανού στρατού δεν είχε διηγηθεί τόσο ωμά,
και με τόσες λεπτομέρειες, τα εγκλήματα που διαπράχθηκαν στη Βόρεια Χιλή το
1973, και για τα οποία διατάχθηκε αυτή την εβδομάδα ο κατ’ οίκον περιορισμός
του Αουγκούστο Πινοσέτ. Η λεπτομερής μαρτυρία που κατέθεσε την περασμένη
Πέμπτη στην κρατική τηλεόραση ο απόστρατος στρατηγός Χοακίν Λάγος Οσόριο
συγκλόνισε τους Χιλιανούς. Ο δικαστής Χουαν Γκουσμάν δεν έχασε καιρό: διέταξε
την άμεση σύλληψη του πρώην δικτάτορα και την παραπομπή του σε δίκη για τη
δολοφονία 57 ανθρώπων και την απαγωγή άλλων 18, το φθινόπωρο του 1973.

Τον Οκτώβριο του 1973, ένα μήνα μετά το πραξικόπημα που ανέτρεψε τον Σαντιάγο
Αλλιέντε, ο Λάγος ήταν επικεφαλής της Πρώτης Μεραρχίας του Στρατού, που
στάθμευε στην πόλη Αντοφαγάστα. Σ’ αυτή τη ζώνη εκτελέστηκαν 56 πολιτικοί
κρατούμενοι ύστερα από εντολή του Πινοσέτ, την οποία μετέφερε στη Βόρεια Χιλή
ένας στρατηγός, ο Σέρχιο Αρεγιάνο Σταρκ. Ο Λάγος ισχυρίστηκε πως οι εκτελέσεις
αυτές έγιναν εν αγνοία του και ότι ρώτησε επανειλημμένα στη συνέχεια τον
Πινοσέτ αν εκείνος τις είχε διατάξει. «Μου απαντούσε πάντα αρνητικά, αλλά δεν
ήταν πειστικός. Είχα την εντύπωση ότι ανησυχούσε περισσότερο για τη δική μου
αντίδραση παρά για τη φρίκη των πράξεων που του ανέφερα».

Ο στρατηγός Χοακίν Λάγος Οσόριο είναι σήμερα 80 ετών, πέντε χρόνια νεώτερος
από τον Πινοσέτ. Εγκατέλειψε τον στρατό το 1974, λίγους μήνες μετά τις
εκτελέσεις στη Βόρεια Χιλή, και από την ώρα εκείνη έγινε ένας από τους
διαφωνούντες στρατιωτικούς που διαθέτουν τις περισσότερες αποδείξεις για τα
εγκλήματα του πρώην δικτάτορα. Δεν είχε δεχθεί ποτέ ως τώρα να μιλήσει στον
Τύπο. Από το 1986 κι ύστερα μιλούσε μόνο στα χιλιανά δικαστήρια. Παρέβη την
αρχή του μόνο όταν πληροφορήθηκε ότι ο Πινοσέτ, στην κατάθεσή του στον δικαστή
Γκουσμάν, έριξε σ’ αυτόν την ευθύνη για τις εκτελέσεις.

Στη συνέντευξή του στην τηλεόραση, ο Λάγος αναφέρθηκε με λεπτομέρειες στην
κατάσταση των πτωμάτων που παρέδωσε στους συγγενείς τους. «Το θέαμα ήταν
φρικτό. Τους είχαν κάνει κομμάτια. Αισθάνθηκα την ανάγκη να τους οπλίσω, ώστε
να τους παραδώσω τουλάχιστον σε μια ανθρώπινη μορφή. Τους είχαν βγάλει τα
μάτια με μαχαίρια, τους είχαν σπάσει τα πόδια, το σαγόνι. Κι ύστερα τους
έδωσαν τη χαριστική βολή». Και ο Λάγος συνέχισε: «Οι στρατιωτικοί φρόντιζαν
πάντα τα θύματά τους να πεθαίνουν αργά, βασανιστικά. Πολλές φορές τούς
πυροβολούσαν τμηματικά: πρώτα τα πόδια, έπειτα τα γεννητικά όργανα, στη
συνέχεια την καρδιά».