ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ Το κατά Μάρκος Ευαγγέλιο

Όσοι βαριούνται στο Νταβός, μπορούν να πεταχτούν μέχρι το Πόρτο Αλέγκρε.
Εκεί γίνονται πιο ενδιαφέροντα πράγματα. Άσε που μπορεί να περάσει κι ο
κομαντάντε Μάρκος.

Αντάρτης διανοούμενος. Ο κομαντάντε Μάρκος ανακοινώνει ότι τον ερχόμενο Φεβρουάριο θα επισκεφθεί με 20 συντρόφους του την πρωτεύουσα

Δύο επαναστάσεις κατέστησαν δυνατή την παγκοσμιοποίηση: η επανάσταση της
τεχνολογίας και η επανάσταση της πληροφορικής. Χέρι – χέρι, η τεχνολογία και η
πληροφορική, υπό την καθοδήγηση του χρηματοπιστωτικού κεφαλαίου, κατάφεραν να
εξαφανίσουν τις αποστάσεις και να καταργήσουν τα σύνορα. Παρά την
παγκοσμιοποίηση όμως, ή εξαιτίας αυτής, η ομοιογένεια κάθε άλλο παρά αποτελεί
το βασικό χαρακτηριστικό του πλανήτη. Ο κόσμος είναι ένα αρχιπέλαγος, ένα
παζλ, που το κάθε του κομμάτι οδηγεί σ’ ένα άλλο παζλ, κατά τρόπο ώστε το μόνο
πράγμα που έχει πραγματικά παγκοσμιοποιηθεί είναι η ετερογένεια. Η
παγκοσμιοποίηση είναι κατακερματισμένη.

Αν η τεχνολογία και η πληροφορική έχουν ενώσει τον κόσμο, σημειώνει ο αρχηγός
των Ζαπατίστας στο κείμενο που έστειλε στο Κοινωνικό Φόρουμ του Πόρτο Αλέγκρε,
το χρηματοπιστωτικό κεφάλαιο τις χρησιμοποιεί ως όπλα για να δημιουργήσει έναν
μηχανισμό καταστροφής/ ανοικοδόμησης/ ανακατάταξης που εκτείνεται σε όλο τον
πλανήτη. Ο πλανήτης είναι φιλόξενος για μερικούς ισχυρούς, ενώ εκατομμύρια
μετανάστες περιπλανιούνται χωρίς να μπορούν να βρουν έναν τόπο να σταματήσουν.
Η παγκοσμιοποίηση είναι ένας παγκόσμιος πόλεμος, ο τέταρτος. Και η σπονδυλική
της στήλη είναι το οργανωμένο έγκλημα.

Σ’ ένα τέτοιο πλαίσιο, υπάρχει θέση ­ και ρόλος ­ για τους διανοουμένους; Η
απάντηση προϋποθέτει έναν ορισμό. Οι διανοούμενοι, λέει ο Νορμπέρτο Μπόμπιο,
«είναι όλοι εκείνοι που έχουν ως συνήθη και συνειδητή απασχόληση τη μετάδοση
μηνυμάτων, τις περισσότερες φορές μάλιστα, για να το πούμε ωμά, από την
απασχόληση αυτή κερδίζουν το ψωμί τους». Ο διανοούμενος αποτελεί την κριτική
συνείδηση της κοινωνίας. Επειδή όμως η κοινωνία είναι χωρισμένη ανάμεσα σ’
αυτούς που χρησιμοποιούν την εξουσία ώστε να μην αλλάξουν τα πράγματα και σ’
εκείνους που αγωνίζονται για την αλλαγή, πρέπει κι εκείνος να διαλέξει. Θα
επιλέξει να κρίνει την ακινησία, την ηγεμονία και την ομοιογένεια (ο
προοδευτικός διανοούμενος) ή την αλλαγή, την εξέγερση και τη
διαφορετικότητα (ο αντιδραστικός διανοούμενος); Ο πρώτος είναι ο πιο
επικίνδυνος για την εξουσία, που προσπαθεί να τον δελεάσει με πόστα, προνόμια,
επιδοτήσεις ή βραβεία. Και τις περισσότερες φορές τα καταφέρνει.

Ο μετασχηματισμός της κοινωνίας, καταλήγει ο Μάρκος, δεν μπορεί να είναι έργο
ενός πρωταγωνιστή, όσο ισχυρός, έξυπνος, δημιουργικός και οραματιστής κι αν
είναι. Η δουλειά είναι συλλογική, όχι μόνο ως προς τη δράση, αλλά και ως προς
την ανάλυση της πραγματικότητας και τις αποφάσεις που πρέπει να ληφθούν. Λένε
πως ο Μιχαήλ Άγγελος λάξευσε τον Δαυίδ του παρ’ όλο που του έλειπαν πολλά
υλικά. Αυτό είναι το ταλέντο του γλύπτη: να δημιουργεί ένα πρόσωπο
προσαρμοσμένο στα υπάρχοντα όρια. Αντιστοίχως, ο κόσμος που θέλουμε να
μετασχηματίσουμε έχει ήδη σημαδευτεί από την Ιστορία. Και πρέπει να βρούμε το
ταλέντο να τον αλλάξουμε. Οι ιδέες είναι τα καλύτερα όπλα. Αλλά αν έχει
κάποιος και κανένα σφυρί, ας το ακουμπήσει στο τραπέζι.