Να ποιες είναι οι «παράπλευρες απώλειες»

Τα περιθώρια είναι μικρά για επιστημονική έρευνα σε καιρό πολέμου. Δυσάρεστες
φήμες κυκλοφορούν στη Βορειοδυτική Βοσνία, ότι στοιχεία που συνέδεαν τα
πυρομαχικά απεμπλουτισμένου ουρανίου με προβλήματα υγείας κατακρατήθηκαν με
διαταγές της Μπιλιάνα Πλάβσιτς, η οποία τώρα δικάζεται για εγκλήματα πολέμου
στη Χάγη ­ και ίσως ήταν πρόθυμη να προσφέρει κάτι στις κυβερνήσεις του ΝΑΤΟ
σε αντάλλαγμα για ελαστική μεταχείριση στη δίκη της. Όμως, σύντομα θα έχουμε
στη διάθεσή μας λεπτομερείς έρευνες για την αύξηση των καρκίνων μεταξύ των
Σερβοβοσνίων μετά τις επιδρομές του ΝΑΤΟ το 1995 ­ τις λεγόμενες
«επιδημιολογικές μελέτες», τις οποίες έχουν ζητήσει η βρετανική και άλλες
κυβερνήσεις προτού παραδεχτούν ότι το απεμπλουτισμένο ουράνιο προκαλεί καρκίνο
στον πληθυσμό. Η ημιαυτόνομη Σερβική Δημοκρατία της Βοσνίας ήδη αναφέρει
πενταπλάσια αύξηση των κρουσμάτων καρκίνου την τελευταία πενταετία, τα
περισσότερα στην Μπάνια Λούκα, η οποία βομβαρδίστηκε πιο πολύ το 1995. Σύμφωνα
με τις ιατρικές Αρχές, τα κρούσματα καρκίνου αυξήθηκαν από 816 το 1999 σε
1.800 το 2000. Στο Ντομπόι, που τη Δευτέρα θα ανακοινώσει προπολεμικά και
μεταπολεμικά στατιστικά στοιχεία, οι γιατροί στο περιφερειακό νοσοκομείο
επιβεβαιώνουν ότι τα ποσοστά όγκων και αναπνευστικών μολύνσεων είναι τώρα
δυόμισι φορές υψηλότερα από ό,τι ήταν πριν από τον πόλεμο. Ο δρ Μπράνκο
Ντάμποβιτς δεν έχει ξαναδεί τέτοιο πράγμα. «Υπάρχει σημαντική αύξηση στους
κακοήθεις όγκους και στις δερματικές μολύνσεις μετά τους βομβαρδισμούς», λέει.
«Ένα χρόνο αργότερα, είχαμε περισσότερα κρούσματα του ιού του έρπη ζωστήρα από
όσα είχα δει στα 30 χρόνια που εργάζομαι στο νοσοκομείο. Εδώ νοσηλεύτηκαν 200
τέτοια κρούσματα και άλλα 7.800 κατ’ οίκον». Είναι αδύνατο να μη συγκινηθεί
κανείς από τον μικρό Φίλιπ Αντρεάτο. Κατάχλωμος και τρομαγμένος, στην αγκαλιά
μιας νοσοκόμας της παιδιατρικής κλινικής, στα οκτώ του χρόνια, είναι ανήμπορος
να καταλάβει γιατί δεν μπορεί να αναπνεύσει κανονικά. Τέτοια είναι και η
ιστορία του Όγκνιεν Ράντονις, 11 μηνών, που η μητέρα του Μιριάν βρέθηκε κοντά
στις αποθήκες πυρομαχικών του Ντομπόι που επλήγησαν από τις βόμβες του ΝΑΤΟ.
«Έγιναν πολλές εκρήξεις και σηκώθηκε ένα σύννεφο καπνού σαν μανιτάρι», λέει.
Τέτοιες είναι και οι ιστορίες άλλων παιδιών που υποφέρουν από αναπνευστικές
ανεπάρκειες και ανεξήγητες λευχαιμίες, ίδιες με τις ιστορίες των παιδιών που
πριν από δέκα χρόνια είχαν βρεθεί στις πολεμικές ζώνες του Νότιου Ιράκ.