Πρέπει να νομοθετηθεί ο υποχρεωτικός έλεγχος DΝΑ υπόπτων;
Ενημερώσου πρώτα από ΤΑ ΝΕΑ
5 λεπτά  |
 |
|
Στη φωτογραφία διακρίνεται (στο κέντρο) το «γενετικό αποτύπωμα» του αίματος |
ΚΑΘΕ άνθρωπος είναι μοναδικός. Η απόδειξη βρίσκεται στο DNA που υπάρχει σε
κάθε κύτταρο του ανθρώπινου σώματος. Η ανάλυσή του σχηματίζει το λεγόμενο
«γενετικό αποτύπωμα» του καθενός μας. Για τους διώκτες του εγκλήματος
πρόκειται για θείο δώρο, αφού το DNA αποτελεί αδιάσειστο αποδεικτικό στοιχείο.
Ο λόγος είναι απλός. Όπως κάθε απλός άνθρωπος στην καθημερινότητά του, έτσι
και ο δράστης αφήνει «γενετικά αποτυπώματα» στον χώρο του εγκλήματος, τα οποία
η επιστήμη μπορεί να συλλέξει, αφού το DNA ανιχνεύεται ακόμη και στις τρίχες
των μαλλιών ή στον ιδρώτα. Το μόνο που χρειάζεται είναι η σύγκρισή τους με το
«γενετικό αποτύπωμα» των υπόπτων που πιστοποιείται με απλή λήψη αίματος ή
σιέλου. Ξάφνου, η τεχνολογία παρέχει τη δυνατότητα επίλυσης όλων των
εγκλημάτων!
Το πέρασμα από την επιστήμη στο δίκαιο δεν είναι απλή ιστορία. Σε πολλές
χώρες, ανάμεσά τους και η Ελλάδα, η λήψη δείγματος DNA ενός πολίτη δεν είναι
δυνατή χωρίς τη συγκατάθεσή του.
Σε περιπτώσεις όπου τα άλλα αποδεικτικά στοιχεία ενδέχεται να μην επαρκούν,
όπως συμβαίνει στην Ελλάδα με τα μέλη της 17Ν, η δυνατότητα αξιοποίησης του
DNA είναι κρίσιμη.
Όμως οι απόψεις για τη χρήση του DNA διίστανται. Όσοι λένε «ναι» στη
νομοθετική πρόβλεψη της λήψης του «γενετικού αποτυπώματος» των υπόπτων
υποστηρίζουν ότι ως προσδιοριστικό στοιχείο δεν διαφέρει από το δακτυλικό
αποτύπωμα ή το αίμα είναι απλώς ακριβέστερο.
Όσοι λένε «όχι» στη λήψη του DNA χωρίς συγκατάθεση, επικαλούνται τα ατομικά
δικαιώματα των πολιτών και το γεγονός ότι ο γενετικός κώδικας είναι «η μητέρα
όλων των προσωπικών δεδομένων». Ακόμα μεγαλύτερους φόβους προκαλεί η
δημιουργία «γενετικού φακελώματος» των πολιτών, τους οποίους η εκάστοτε
εξουσία θα μπορεί να χρησιμοποιεί όπως εκείνη κρίνει.
Η ΠΙΘΑΝΟΤΗΤΑ
να έχουν δύο άνθρωποι το ίδιο γενετικό αποτύπωμα είναι μία στο ένα
δισεκατομμύριο.
ΣΤΙΣ ΗΠΑ
η λήψη DNA απαιτεί ένταλμα ή δικαστική εντολή, αλλιώς είναι αντισυνταγματική.
Στη Βρετανία δεν υπάρχουν τέτοιοι περιορισμοί και η κυβέρνηση Μπλερ προκάλεσε
σάλο όταν ανακοίνωσε την πρόθεσή της να δημιουργήσει αρχείο με το DNA όλων των
κρατουμένων και προοπτικά ολόκληρου του πληθυσμού.
ΤΟ DNA
βελτιώνει δραστικά την αποτελεσματικότητα της αστυνομίας. Η περίπτωση των
πρωτοπόρων Βρετανών είναι χαρακτηριστική: Σε 18 μήνες η Σκότλαντ Γιαρντ
συνέλαβε με αυτή τη μέθοδο τους ενόχους 46 φόνων, 175 βιασμών και περισσότερων
από 18.000 κλοπών.
ΣΩΖΕΙ… ΖΩΕΣ
Το DNA δεν οδηγεί μόνο στη σύλληψη ενόχων, αλλά και στην απαλλαγή των αθώων.
Στις ΗΠΑ, όπου εφαρμόζεται σε πολλές πολιτείες η θανατική ποινή, η εξέταση DNA
έχει σώσει από την ηλεκτρική καρέκλα αρκετούς καταδικασθέντες, αποδεικνύοντας
ότι δεν ήταν ένοχοι.
Θ. ΑΝΑΓΝΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ
Σύμφωνα με τη λογική αυτών που αρνούνται τη θεσμοθέτηση της εξέτασης DNA
για υπόπτους, δεν θα πρέπει να παραπέμπουμε και να δικάζουμε τον οποιονδήποτε
κακοποιό, γιατί έτσι παραβιάζουμε τα ανθρώπινα δικαιώματά του.
Αυτού του είδους οι παρεμβάσεις, όπως η λήψη βιολογικού υλικού για την
ανάλυση του DNA ενός κακοποιού, γίνονται για να προστατευθεί η ελευθερία των
νομιμοφρόνων πολιτών, αυτών που θέλουν να ζήσουν σύμφωνα με τους νόμους και
την ηθική. Πόσο μάλλον όταν αυτή η πρόταση αφορά την αντιμετώπιση του
οργανωμένου εγκλήματος.
Πώς θα προστατεύσουμε την κοινωνία μας διαφορετικά; Το οργανωμένο
έγκλημα μέρα με την ημέρα εξοπλίζεται, εκσυγχρονίζεται και εμείς φοβόμαστε μη
θίξουμε τα δικαιώματα των κακοποιών.
Πιστεύω στην προσπάθεια κάθε κυβέρνησης να διαφυλάξει την ελευθερία των
πολλών πολιτών. Έτσι επιβιώνουν οι οργανωμένες κοινωνίες.
Σε τελική ανάλυση, όταν ένα μείζον αγαθό προστατεύεται, πιθανόν να
υποχωρεί ένα έλασσον.
Γ. ΣΩΤΗΡΕΛΗΣ
«Ένας τέτοιος έλεγχος του DNA των υπόπτων αποτελεί χαρακτηριστικό
παράδειγμα των νέων προβλημάτων που έχουν ανακύψει και ανακύπτουν διαρκώς στο
χώρο της προστασίας των ατομικών δικαιωμάτων, λόγω των εκρηκτικών εξελίξεων
που παρατηρούνται τα τελευταία χρόνια στην επιστήμη και στην τεχνολογία. Είναι
δε αυτονόητο ότι για την αντιμετώπιση αυτών των προβλημάτων απαιτείται
ιδιαίτερη προσοχή από τον νομοθέτη, διότι οσοδήποτε αγαθές κι αν είναι οι
προθέσεις έχει αποδειχθεί επανειλημμένα ότι σε τέτοια περιοριστικά μέτρα
ελλοχεύει πάντοτε ο κίνδυνος συρρίκνωσης ορισμένων εξαιρετικά ευαίσθητων
πτυχών της προσωπικής ελευθερίας και της ιδιωτικότητας του καθενός μας.
Ειδικά δε ως προς τον έλεγχο του DNA, δεν πρέπει να διαφύγει ούτε
στιγμή της προσοχής μας ότι δεν πρόκειται για μια απλή εξέταση, όπως είναι σε
κάποιο βαθμό η αιματολογική για τον έλεγχο της πατρότητας, αλλά για μία
αποτύπωση πληθώρας γενετικών πληροφοριών, η αξιοποίηση των οποίων ενδέχεται
προοπτικά να αποτελέσει θρυαλλίδα στο όλο σύστημα προστασίας των ατομικών
δικαιωμάτων.
Θα μπορούσε βέβαια να προβληθεί η άποψη ότι είναι δυνατόν η υποχρεωτική
εξέταση να περιοριστεί στα απολύτως απαραίτητα για την αναγνώριση των υπόπτων
χωρίς περαιτέρω προεκτάσεις. Ωστόσο είναι εξαιρετικά αμφίβολο το εάν είναι
εφικτό να τεθούν επαρκείς εγγυήσεις για την στεγανοποίηση των ευρημάτων ενός
τέτοιου ελέγχου. Εν πρώτοις, η ραγδαία εξέλιξη των σχετικών επιστημονικών
ανακαλύψεων είναι βέβαιο ότι μπορεί να οδηγήσει εύκολα σε παράκαμψη των όποιων
νομοθετικών φραγμών, προκειμένου να αντληθεί από τον έλεγχο αυτό το σύνολο του
πληροφοριακού υλικού. Κατά δεύτερον δε, το και σπουδαιότερο, τίποτε δεν μας
πείθει, αν κρίνουμε από πρόσφατες ανάλογες εξελίξεις στο θέμα των τροφίμων και
των ραδιενεργών βομβών, ότι οι εθνικοί και πολύ περισσότερο οι υπερεθνικοί
κατασταλτικοί μηχανισμοί έχουν την αγαθή προαίρεση να διασφαλίσουν την
προστασία ζωτικών για το χώρο της ελευθερίας δικαιωμάτων. Το αντίθετο μάλιστα.
Οι εν λόγω μηχανισμοί όχι μόνον αυτονομούνται συχνά από τον αναγκαίο πολιτικό
έλεγχο, αλλά, επιπλέον, διαχέουν συχνά τις όποιες «πληροφορίες» τους και σε
αδιαφανή ιδιωτικά κέντρα ισχύος, αναδεικνύοντας τον κίνδυνο ενός νέου
κρατικο-ιδιωτικού πλέγματος εξουσίας που προσωποποιεί κατά τρόπο εφιαλτικό τον
«μεγάλο αδελφό» του Όργουελ.
Links:
* Ο Θεόδωρος Αναγνωστόπουλος είναι βουλευτής της Ν.Δ. και πρώην υπουργός
Δημόσιας Τάξης.
* Ο Γιώργος Σωτηρέλης είναι αναπληρωτής καθηγητής του Συνταγματικού
Δικαίου στο Πανεπιστήμιο Αθηνών.
Google news
