Τα σίδερα της… προφυλάκισης δεν περιφρουρούν πάντα τη Δικαιοσύνη

Η προσωρινή κράτηση επιβάλλεται μόνο στις περιοριστικώς από τον νόμο
οριζόμενες περιπτώσεις και, ως βασικό σκοπό, έχει την αποτροπή της συσκότισης
της αληθείας από τον επικίνδυνο κατηγορούμενο, ώστε να εξασφαλιστεί η εφαρμογή
του ποινικού νόμου, αλλά και να προφυλαχθεί και ο ίδιος από την εκδίκηση του
παθόντος ή των οικείων και φίλων του. Με την προσωρινή κράτηση ο υπό κατηγορία
τελών, στερείται της προσωπικής του ελευθερίας, καίτοι ενδεχομένως είναι
δυνατόν να αποδειχθεί παντελώς αθώος της αποδιδομένης σ’ αυτόν πράξεως, ενώ
υφίσταται άμεση περιουσιακή βλάβη, όπως και η οικογένειά του και δεινή μείωση
της ηθικής και κοινωνικής υποστάσεώς του και της προσωπικότητάς του.

Έτσι επιβάλλεται, το κατ’ αρχήν αναγκαίο μέτρο της προσωπικής κράτησης, να μη
διαρκέσει πέραν των απολύτως αναγκαίων ορίων προς διασφάλιση των δημοσίων
σκοπών της και όχι των προβλεπομένων ανωτάτων ορίων αυτής. Σε περίπτωση δε
τυχόν αδίκως προσωρινά κρατηθέντος, πρέπει να του καταβάλλεται αδιστάκτως
ανάλογη αποζημίωση, παρότι τούτο σήμερα δεν συμβαίνει, παρά τις επιταγές της
Ευρωπαϊκής Σύμβασης των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (άρθρο 6 παρ. Ι αυτής) και
την απόφαση της 29.5.1997 του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Δικαιωμάτων Ανθρώπου
(ΕυρΔΔΑ), αλλά και τις σύγχρονες περί του κράτους δικαίου αντιλήψεις.

Εξάλλου, από τα στατιστικά δεδομένα, προκύπτει ότι η χρήση του μέτρου της
προσωρινής κρατήσεως (παλαιότερα της προφυλακίσεως) από μέρους των ανακριτών
ήταν υπέρμετρη, αφού από τους προσωρινώς κρατηθέντες, ποσοστό κυμαινόμενο περί
το 28% παραπέμφθηκε στο ακροατήριο για να δικασθεί και, απ’ αυτούς,
καταδικάστηκαν σε ποινή που δεν μετατράπηκε σε χρηματική, μόνο το 12% κατά
μέσο όρο. Κατόπιν τούτων καταβλήθηκε σοβαρή προσπάθεια για να αντιμετωπιστεί η
ανωτέρω κατάσταση και κυρίως με το ν. 2408/4.6.1996, που ψηφίστηκε επί
υπουργίας Ευαγγέλου Βενιζέλου, καθιερώθηκαν αυστηρές προϋποθέσεις για την
επιβολή της και δη μόνο για τα κακουργήματα.

Ορίστηκε δε ότι μόνο η κατά νόμο βαρύτητα της πράξης, δεν αρκεί για την
επιβολή της προσωρινής κράτησης. Επίσης, εκτός από μία εξαίρεση, απαγορεύτηκε
η επιβολή νέας προσωρινής κράτησης κατά του ίδιου κατηγορουμένου, που έχει
κριθεί ως προσωρινώς κρατούμενος και μέχρι την έκδοση οριστικής απόφασης, για
άλλη πράξη, για την οποία θα ήταν δυνατή η άσκηση ποινικής δίωξης ή η
απαγγελία κατηγορίας, ταυτόχρονα με την αρχική ποινική δίωξη. Επιπλέον, ως
ανακριτές ορίζονται πρωτοδίκες από τους αρχαιότερους που υπηρετούν στο
Πρωτοδικείο.

Παρά τις ανωτέρω μεταβολές τα πράγματα δεν βελτιώθηκαν στον επιθυμητό βαθμό
και ο αριθμός των προσωρινά κρατουμένων εξακολουθεί να είναι αδικαιολόγητα
υψηλός, ενώ η διάρκεια της προσωρινής κράτησης συνήθως εξαντλεί το ανώτατο
επιτρεπόμενο όριο».

Κυψέλη:

Ληστεία σε αναζήτηση ελεημοσύνης

΄Ηταν ώρα αιχμής για την τράπεζα. Οι πελάτες που στέκονταν στις ουρές δεν
αντελήφθησαν τίποτε. Τη στιγμή που εκείνοι συναλλάσσονταν με τους υπαλλήλους,
ο διευθυντής του υποκαταστήματος της Εθνικής Τράπεζας Κυψέλης αντιμετώπιζε ένα
ασύνηθες περιστατικό. Ο νεαρός που μόλις είχε πλησιάσει στο γραφείο του τού
έλεγε ­ μάλλον ψέλλιζε για να μην τον ακούσουν οι υπόλοιποι ­ ότι ήθελε να
κάνει ληστεία. Για να πείσει μάλιστα τον διευθυντή, όταν είδε πως αμφισβητούσε
τις προθέσεις του, ακούμπησε μπροστά του ένα ψεύτικο πιστόλι και αξίωσε να του
δώσει το… αστρονομικό ποσό των 1.500 δραχμών!

Ο διευθυντής, ο κ. Σπύρος Κοντογιάννης, που είχε ζήσει τρεις ληστείες στο
παρελθόν, έδωσε αμέσως στον νεαρό τα χρήματα που ήθελε, αλλά συγχρόνως ­ από
κεκτημένη ταχύτητα μάλλον ­ πάτησε το κουμπί του συναγερμού που βρισκόταν κάτω
από το γραφείο του. Έβλεπε πως ο “ληστής” που είχε μπροστά του δεν έμοιαζε με
τους άλλους, αλλά δεν ήταν δυνατόν να προβλέψει τις περαιτέρω αντιδράσεις του.

Το γεγονός ότι δεν ήταν επαγγελματίας ληστής αποδείχθηκε περίτρανα και με τη
σύλληψή του. Αντί να σπεύσει να εξαφανιστεί, όπως κάνουν όλοι οι άλλοι, έμεινε
εκεί, ικανοποιημένος από τη λεία του και, σχεδόν, παραδόθηκε στους
αστυνομικούς. Ο 22χρονος τοξικομανής Δημήτρης Μακρής κατηγορήθηκε για ληστεία,
όπως ακριβώς δηλαδή είχε χαρακτηρίσει ο ίδιος την πράξη του, έστω κι αν τα
πραγματικά περιστατικά δεν είχαν καμιά σχέση με το αδίκημα.

Ωστόσο η ληστεία είναι κακούργημα και η διάπραξή της δικαιολογεί προφυλάκιση.
Έτσι ο νεαρός προφυλακίστηκε για τις 1.500 δραχμές που ζήτησε και πήρε από τον
διευθυντή της τράπεζας… Στη φυλακή παρέμεινε 11 μήνες. Τόσο χρειάστηκε για
να ολοκληρωθούν οι διαδικασίες της παραπομπής του σε δίκη και του
προσδιορισμού της δικασίμου. Ένας ολόκληρος μηχανισμός, αποτελούμενος από
εισαγγελείς, δικαστές και γραμματείς κινήθηκε, όπως ακριβώς κινείται για
οποιαδήποτε άλλη σοβαρή υπόθεση.

Τον περασμένο Ιούνιο ο Δημήτρης Μακρής κάθισε στο εδώλιο του Τριμελούς
Εφετείου Κακουργημάτων της Αθήνας. Εκεί που κάθονται οι έμποροι ηρωίνης, οι
πραγματικοί ληστές τραπεζών, οι μεγάλοι απατεώνες… Ακόμη και ο εισαγγελέας
της έδρας εξέφρασε την απορία του για το πώς η υπόθεση αυτή έφτασε έως εκεί.
Και εισηγήθηκε βεβαίως την απαλλαγή του κατηγορουμένου. “Ξεκίνησε σαν ληστεία,
αλλά κατέληξε σε φιλανθρωπία” παρατήρησε ο κ. Στ. Μαντακιοζίδης, δίνοντας την
πραγματική διάσταση της πράξης του Δημήτρη Μακρή.

Το ίδιο ακριβώς διαπίστωσαν και οι δικαστές, οι οποίοι αθώωσαν ομόφωνα τον
νεαρό. Αποσπώντας του την υπόσχεση πως θα συνεχίσει τον αγώνα απεξάρτησης, για
να μην ξαναχρειαστεί τόσο επιτακτικά 1.500 δραχμές. Το θετικό που προέκυψε
όμως από όλη αυτή την ταλαιπωρία του, ήταν η σύσφιγξη των σχέσεών του με τη
μητέρα του, η οποία, ενώπιον του δικαστηρίου, ομολόγησε πως έφερε μερίδιο
ευθύνης. “Ο γιος μου είχε φτάσει στο τελευταίο σκαλί της εξαθλίωσης κι εγώ τον
έδιωχνα μακριά μου”, είπε δακρυσμένη και έμπρακτα μετανιωμένη, αφού ήδη
παρακολουθούσε ειδικό πρόγραμμα για γονείς εξαρτημένων από τα ναρκωτικά παιδιών.

Οδός Ευελπίδων:

Ελεύθεροι και με τον νόμο οι δράστες

Το περίπτερο απέχει λίγα μέτρα από ανθοπωλείο. Ο ανθοπώλης συνήθιζε κάθε
βράδυ, λίγο πριν κλείσει, να πηγαίνει μια βόλτα έως το περίπτερο για να πάρει
εφημερίδα. Έτσι έκανε και στις 6 Απριλίου 1999. Πώς να υποπτευθεί πως δεν θα
ξαναγύριζε ποτέ στο μαγαζί του…

Ο 50χρονος Μιχάλης Γουλής περπατούσε αμέριμνος προς το περίπτερο. Δύο νεαρά
άτομα που στέκονταν εκεί δεν προκάλεσαν την προσοχή του. Άλλωστε ο δρόμος, η
οδός Ευελπίδων και μάλιστα το σημείο αυτό, απέναντι ακριβώς από τα δικαστήρια,
είχε πάντα κίνηση. Ακόμη και το βράδυ. Εκείνοι όμως τον πλησίασαν και κάτι του
είπαν. Δεν πρόλαβε να απαντήσει. Ο ένας τον πυροβόλησε σχεδόν εξ επαφής στην
κοιλιά. Ο ανθοπώλης, πατέρας δύο παιδιών, σωριάστηκε κάτω. Ο οπλισμένος
δράστης, παρουσία του συνεργού του, έσκυψε να ελέγξει αν ανέπνεε και για να
εξασφαλίσει το επιθυμητό αποτέλεσμα, πυροβόλησε το θύμα άλλη μια φορά στο
κεφάλι.

Μετά τη χαριστική βολή οι δύο δράστες εξαφανίστηκαν με μια μηχανή που είχαν
σταθμεύσει κοντά στο σημείο του εγκλήματος. Την επομένη συνελήφθη ο ένας από
τους δύο, ο 33χρονος Ανδρέας Λεγάκης, γνωστός στην Ασφάλεια από υποθέσεις
ναρκωτικών. Άνδρες της ομάδας “Ζ” τον είδαν να κινείται ύποπτα έξω από την
Εθνική Τράπεζα, στη συμβολή των οδών Βεΐκου και Γαλατσίου. Μαζί του ήταν ένα
ακόμη άτομο. Όταν οι αστυνομικοί επιχείρησαν να τους υποβάλουν σε έλεγχο, ο
Λεγάκης πυροβόλησε εναντίον τους και τράπηκε σε φυγή. Καταδιώχθηκε όμως και
τελικά συνελήφθη στο σπίτι του στον Περισσό.

Τα τρία πιστόλια, οι σφαίρες και τα μαχαίρια που βρέθηκαν στο σπίτι του,
κίνησαν τις υποψίες των αστυνομικών. Στην Ασφάλεια όπου οδηγήθηκε ομολόγησε
ότι ήταν αυτός που πυροβόλησε τον ανθοπώλη. Δέχθηκε όμως και την ανάμειξή του
σε δύο ληστείες. Επτά ημέρες αργότερα συνελήφθη και ο συνεργός του. Ο 23χρονος
Δημήτρης Κεραμίδας. Όπως ήταν φυσικό, μετά την απολογία τους στην 6η τακτική
ανακρίτρια, κρίθηκαν προφυλακιστέοι. Η δικογραφία πήρε τον… δρόμο της,
προκειμένου να εκδοθεί βούλευμα και να δρομολογηθεί η παραπομπή των
κατηγορουμένων σε δίκη.

Έντεκα μήνες αργότερα, ενώ θα έπρεπε να έχουν ήδη δικαστεί ή έστω να έχει
προσδιοριστεί η δικάσιμος, η δικογραφία δεν είχε ακόμη χρεωθεί σε εισαγγελέα.
Χρεώθηκε τελικά στις 17 Απριλίου 2000, ενώ απέμεναν επτά μήνες για να
συμπληρωθεί το ανώτατο όριο της προσωρινής κράτησης.

Φαίνεται όμως πως αυτή η δικογραφία σχηματίστηκε για να… ξεχνιέται σε
συρτάρια. Αφού χρειάστηκαν 11 μήνες για να χρεωθεί σε εισαγγελέα, εκείνος ­
για λόγους ανωτέρας βίας και όχι από αδιαφορία όπως βεβαιώνουν οι συνάδελφοί
του ­ την εισήγαγε στο δικαστικό συμβούλιο για την έκδοση βουλεύματος στις 16
Αυγούστου 2000. Ο χρόνος πίεζε αφόρητα κι έτσι στις 4 Σεπτεμβρίου εκδόθηκε το
παραπεμπτικό βούλευμα.

Οι κατηγορούμενοι ωστόσο είχαν δικαίωμα να ασκήσουν έφεση κατά του βουλεύματος
και να παρατείνουν τη διαδικασία. Άλλωστε η ημερομηνία αποφυλάκισής τους, της
εκπνοής δηλαδή του 18μήνου, ήταν πολύ κοντά. Στις 7 Οκτωβρίου για τον Λεγάκη
και στις 15 του ίδιου μήνα για τον Κεραμίδα. Μόλις λοιπόν η έφεση απερρίφθη,
άσκησαν και αναίρεση ενώπιον του Αρείου Πάγου.

Στις προκαθορισμένες ημερομηνίες οι δύο κατηγορούμενοι αφέθησαν ελεύθεροι. Η
παρουσία τους στη δίκη επομένως είναι απολύτως επισφαλής. Ο εισαγγελέας που
καθυστέρησε τη δικογραφία αντιμετωπίζει τις συνέπειες των πράξεών του, ενώ η
οικογένεια του άτυχου ανθοπώλη, με σχετική αναφορά προς την Εισαγγελία του
Αρείου Πάγου που ασχολήθηκε με το θέμα, θεωρεί ότι δεν είναι ο μόνος που
ευθύνεται για την ολιγωρία.