Στο χρηματιστήριο για… καλά γεράματα

Στην Ευρώπη, οι πόροι για τη χρηματοδότηση των συντάξεων μειώνονται. Γι’
αυτό και οι ασφαλισμένοι παίρνουν την κατάσταση στα χέρια τους, αποταμιεύοντας
για το μέλλον.

Όπως οι περισσότεροι Γάλλοι, ο Ζαν Πιέρ Τομά δεν κληρονόμησε μετοχές από τη
γιαγιά του. “Αν η γιαγιά είχε μετοχές, σήμερα θα ήμουν πλούσιος”, λέει. Από το
1996, ως μέλος του γαλλικού Κοινοβουλίου ο Τομά ­ σήμερα ένας 43χρονος
επενδυτικός τραπεζίτης ­ πίεσε για την ψήφιση νομοθεσίας που έδινε
φοροαπαλλαγές στους Γάλλους που αποταμίευαν με στόχο την επίτευξη καλύτερου
εισοδήματος την περίοδο της συνταξιοδότησής τους.

Στόχος του ήταν η μετατροπή των Γάλλων σε ένα έθνος επενδυτών σε μετοχές.
Εκείνη την εποχή λιγότεροι από δύο στους δέκα ενήλικους Γάλλους ήταν κάτοχοι
μετοχών. Όταν η σχετική νομοθεσία ψηφίστηκε, τα εργατικά συνδικάτα και το
Σοσιαλιστικό Κόμμα αντέδρασαν, θεωρώντας ότι με τις συγκεκριμένες ρυθμίσεις θα
αποδυναμωνόταν το κρατικό σύστημα ασφάλισης και έτσι τα ιδιωτικά ασφαλιστικά
ταμεία δεν δημιουργήθηκαν ποτέ.

Το δημογραφικό

Ωστόσο, η όξυνση του δημογραφικού προβλήματος πιέζει πολλές κυβερνήσεις να
αναζητήσουν λύσεις προς την κατεύθυνση της ιδιωτικής συνταξιοδοτικής
ασφάλισης. Καθώς ο αριθμός των ασφαλισμένων συρρικνώνεται και ο αριθμός των
συνταξιούχων αυξάνεται, τα σχέδια αυτά έρχονται και πάλι στο προσκήνιο.

Η αναγνώριση του προβλήματος είναι το πρώτο βήμα και αρκετές ευρωπαϊκές
κυβερνήσεις έχουν αρχίσει να πειραματίζονται αναζητώντας εναλλακτικές λύσεις,
παρά το γεγονός ότι δεν υπάρχει ακόμη ευρύτερη συναίνεση στη Δυτική Ευρώπη
σχετικά με τον τρόπο δημιουργίας ιδιωτικών ασφαλιστικών προγραμμάτων που η
διαχείρισή τους θα γίνεται από το κράτος. Πρόσφατα η Σουηδία επέτρεψε στους
πολίτες της να επενδύουν μέρος των ασφαλιστικών τους κρατήσεων σε αμοιβαία
κεφάλαια ή άλλα επενδυτικά προϊόντα. Η σοσιαλδημοκρατική κυβέρνηση στη
Γερμανία έχει προτείνει τη δημιουργία ενός ανάλογου θεσμικού πλαισίου.

Ωστόσο, ένας αυξανόμενος αριθμός ιδιωτών δεν περιμένει τις κυβερνήσεις.
Ενθαρρυμένοι από τους τραπεζίτες, όπως τον κ. Τομά, έχουν αρχίσει να επενδύουν
από μόνοι τους, αυξάνοντας φέτος το ενεργητικό των αμοιβαίων κεφαλαίων στο 1,3
τετράκις εκατομμύρια δραχμές.

Τα αποτελέσματα αυτής την ενεργοποίησης είναι εντυπωσιακά: κατακόρυφη αύξηση
των μετοχικών επενδύσεων που συμπίπτει με την υιοθέτηση του ευρώ ως κοινού
ευρωπαϊκού νομίσματος. Παράλληλα, η αύξηση αυτή δημιουργεί μια τεράστια νέα
κεφαλαιαγορά, που επιτρέπει στις κυβερνήσεις να αντλούν κεφάλαια με χαμηλότερο
κόστος και να προχωρούν σταδιακά σε περικοπές της φορολογίας. Την ίδια στιγμή
δίνει στις ιδιωτικές επιχειρήσεις τη δυνατότητα να χρηματοδοτούν με χαμηλότερο
κόστος σε σχέση με τον τραπεζικό δανεισμό τα αναπτυξιακά τους σχέδια.

Οι οδηγίες

Με στόχο την επιτάχυνση των μεταρρυθμίσεων, πρόσφατα η Ευρωπαϊκή Επιτροπή
πρότεινε οδηγίες για τη δημιουργία μιας κοινής ευρωπαϊκής αγοράς ασφαλιστικών
ταμείων, προκειμένου να κάνει ευκολότερες τις επενδύσεις των ταμείων σε άλλες
ευρωπαϊκές αγορές και να τα κατευθύνει προς άλλα επενδυτικά προϊόντα, πέρα από
τα κρατικά ομόλογα. Επιπλέον, στόχος των οδηγιών είναι να κάνουν ευκολότερη
την τοποθέτηση των ιδιωτών μικροεπενδυτών σε άλλες ευρωπαϊκές αγορές μετοχών.
Πάντως, το αν θα δημιουργηθούν ιδιωτικά ασφαλιστικά ταμεία θα εξαρτηθεί από
τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προβλέπει ότι το ενεργητικό
των ιδιωτικών ασφαλιστικών ταμείων θα αυξηθεί τα επόμενα πέντε χρόνια στα τρία
τρισεκατομμύρια ευρώ, από 2 τρισεκατομμύρια που είναι σήμερα. Ωστόσο,
περισσότερο από το μισό αυτού του ενεργητικού βρίσκεται μόλις σε δύο χώρες,
στην Ολλανδία και τη Βρετανία.

Η Ιαπωνία «μεγαλώνει» επικίνδυνα

Η απόφαση του υπουργού Οικονομικών της Ιαπωνίας, να δημοσιοποιήσει τον
περασμένο Οκτώβριο την πρώτη λεπτομερή έκθεση γύρω από την οικονομία της
χώρας, ήταν αναμφισβήτητα μέρος μιας ευρύτερης προσπάθειας «εξυγίανσης» της
κυβερνητικής εικόνας. Τα επίσημα στοιχεία όμως πέρασαν τελικά ένα διαφορετικό
από το ποθούμενο μήνυμα: το μήνυμα ότι η Ιαπωνία γηράσκει με επικίνδυνα
γοργούς ρυθμούς. Ο «ισολογισμός», όπως τον απεκάλεσε ο υπουργός Οικονομικών,
σκιαγράφησε το πορτρέτο μιας χώρας με βαρύτατες οικονομικές υποχρεώσεις, με
τον αριθμό των συνταξιούχων της να αυξάνεται σταθερά, το σύνολο των
προβλεπόμενων συνταξιοδοτικών παροχών να διογκώνεται υποχρεωτικά και το κράτος
να αδυνατεί να καλύψει τις οφειλές του. Η Ιαπωνία βρίσκεται αντιμέτωπη με ένα
οξύτατο δημογραφικό πρόβλημα. Η πτώση της γεννητικότητας σε συνδυασμό με την
αύξηση του προσδόκιμου ζωής θέτουν, σε πείσμα της φήμης που έχουν οι Ιάπωνες
ως «φανατικοί αποταμιευτές», σε ολοένα και μεγαλύτερη δοκιμασία τα οικονομικά
της χώρας.

LINKS:

www.napf.co.uk/

www.pensionsurveys.com/

www.investorhome.com/pension.htm