Το… πραγματικό κρύο

Κάποιες μέρες το κρύο μοιάζει να είναι πιο τσουχτερό από κάποιες άλλες κι
ας έχει ανακοινωθεί από το δελτίο καιρού ότι η θερμοκρασία παραμένει σταθερή.
Είναι δυνατόν το θερμόμετρο να δείχνει 4 βαθμούς Κελσίου, όμως να αισθάνεται
κανείς ότι ο υδράργυρος έχει πέσει κάτω από το 0.

Αυτή η διαφορά δεν είναι απλά μία αίσθηση, αλλά πραγματικότητα, που
επιβεβαιώνεται μάλιστα και από ειδικούς επιστήμονες. Πρόκειται για την
ονομαζόμενη «αισθητή» ή «ισοδύναμη» θερμοκρασία, που οφείλεται στην ταχύτητα
των βόρειων ανέμων και στην απότομη απώλεια θερμότητας από το ανθρώπινο σώμα.
Με λίγα λόγια, όπως λένε οι περισσότεροι μετεωρολόγοι, το κρύο που νιώθει ο
άνθρωπος δεν μετριέται πάντα με το θερμόμετρο. Πολλές φορές το κρύο είναι
περισσότερο από την ένδειξη του υδραργύρου (όταν για παράδειγμα φυσούν δυνατοί
βοριάδες) και άλλοτε λιγότερο!

Τις μέρες που παρατηρούνται ψυχροί άνεμοι (βοριάδες συνήθως για τη χώρα μας)
το ανθρώπινο σώμα χάνει θερμότητα με πολύ μεγαλύτερη ταχύτητα συγκριτικά με
τις συνθήκες άπνοιας. Όσο πιο ισχυρός είναι ο αέρας τόσο πιο απότομα πέφτει η
θερμοκρασία του σώματος. «Όταν οι άνεμοι είναι ισχυροί βοριάδες, το σώμα του
ανθρώπου δεν προλαβαίνει να έρθει σε ισορροπία με τις ψυχρές αέρινες μάζες,
δηλαδή με τον περιβάλλοντα αέρα», εξηγεί ο κ. Κώστας Λαγουβάρδος, ερευνητής
στο Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών.

Ο μετεωρολογικός αυτός δείκτης, που ονομάζεται Wind Chill Factor, μεταδίδεται
καθημερινά στις προγνώσεις των αμερικανικών δελτίων καιρού. Η «αισθητή»
θερμοκρασία δεν σημαίνει πάντως ότι οι μετρήσεις που δίνονται είναι
λανθασμένες. Οι θερμοκρασίες που ανακοινώνονται από τη μετεωρολογική υπηρεσία
μετρώνται σύμφωνα με παγκοσμίως αποδεκτές συνθήκες (θερμοκρασία μετεωρολογικού
κλωβού). Η «ισοδύναμη» θερμοκρασία είναι ένα επιπλέον μέγεθος ­ συνδυάζει τη
«ακριβή» θερμοκρασία με την ταχύτητα των ανέμων ­ εκφρασμένο ως απώλεια
θερμότητας από το ανθρώπινο σώμα.

Ο δείκτης αυτός είναι διαθέσιμος και στην Εθνική Μετεωρολογική Υπηρεσία, απλά
δεν ανακοινώνεται στα επίσημα δελτία πρόγνωσης του καιρού.

Ο μετεωρολόγος κ. Νίκος Ζιακόπουλος εξηγεί ότι «η ισοδύναμη θερμοκρασία δεν
ανακοινώνεται γιατί μπορεί να προκληθεί σύγχυση στους πολίτες».

Στη σελίδα www.web.com/usib/windchill.html μπορεί κανείς να υπολογίσει την «ισοδύναμη» θερμοκρασία που αισθάνεται το ανθρώπινο σώμα

Το φαινόμενο της «ισοδύναμης» θερμοκρασίας οφείλεται σε δύο παράγοντες.
Σύμφωνα με καναδικό μετεωρολογικό site, οι ψυχροί άνεμοι (βοριάδες)
απομακρύνουν απότομα το λεπτό στρώμα του ζεστού αέρα που περιβάλλει το
ανθρώπινο σώμα. Παράλληλα, απομακρύνουν τη θερμότητα του σώματος με την
ταχύτατη εξάτμιση της υγρασίας που δημιουργείται στο δέρμα.

Πάντως, το μαθηματικό μοντέλο σύμφωνα με το οποίο μετράται η «αισθητή»
θερμοκρασία έχει δεχτεί αρκετές επικρίσεις. Σύμφωνα με τον Μαουρίτσιο
Μπλουστέιν, μηχανολόγο μηχανικό, που μάλιστα έχει κάνει βελτιωτικές προτάσεις,
το υπάρχον μοντέλο δεν λαμβάνει υπόψη του τις διαφορές στην απώλεια θερμότητας
ανάλογα με τη θέση που βρίσκεται ο άνθρωπος (ήλιος, σκιά, κ.λπ.). Όπως
σημειώνει, άλλωστε, η μετεωρολόγος κ. Βίκυ Τυρλή, «στο μοντέλο δεν
συνυπολογίζεται ο παράγοντας της υγρασίας».