40 χρόνια… μεταρρυθμίσεις

Μπορείς να μπεις στα ΤΕΙ δίδοντας… λευκή κόλλα; Μπορεί να είσαι καλός στα
γραπτά κι όμως τα προφορικά σου ­ κι ας έχεις τρακ ­ να μετράνε αρνητικά και
να μην μπαίνεις στο Πανεπιστήμιο; Μπορεί να γίνεις ­ ύστερα από κάποιες
αποτυχίες σου για την εισαγωγή σου στο Πανεπιστήμιο ­… αστέρι σε γνώσεις, να
έχεις διαβάσει καλύπτοντας τα κενά σου, να είσαι πλέον ο… πρώτος των πρώτων,
αλλά το εκπαιδευτικό σύστημα να μη σου επιτρέπει να ξαναδώσεις εξετάσεις;

Η ποδιά. Η κατάργησή της άνοιξε τον δρόμο στη μόδα…

Όλα αυτά ­ κι άλλα πολλά… περίεργα ­ ισχύουν σήμερα. Και από ό,τι υπόσχεται
ο υπουργός Παιδείας Πέτρος Ευθυμίου, θα τα διορθώσει με μια… μικρή
επανάσταση, που θα φωτογραφίζεται στο νομοσχέδιο που θα φέρει στις αρχές του
2001 στη Βουλή.

Δεν είναι πάντως η μόνη “επανάσταση” του υπουργού στην ολιγόμηνη ­ μέχρι
σήμερα ­ παραμονή του στο υπουργείο Παιδείας. Ίσως να ξεχάστηκε, αλλά δεν ήταν
σίγουρα μικρή υπόθεση η υπουργική απόφαση με την οποία δόθηκε η δυνατότητα σε
έναν αριστούχο Αλβανό μαθητή να σηκώσει ­ δεν το έκανε τελικώς ­ την ελληνική
σημαία.

Αυτή η “μικρή ιστορία” δεν είναι ­ στην ουσία της ­ παρά ένας ακόμα μικρός
κρίκος στην αλυσίδα των μικρών… επαναστάσεων που έχουν συντελεστεί στο
εκπαιδευτικό σύστημα τα τελευταία 40 χρόνια, με εξαίρεση τη σκοταδιστική για
την παιδεία μας περίοδο της χούντας.

Ο Λουκής Ακρίτας και ο Ευάγγελος Παπανούτσος έκαναν την αρχή πριν από τη
δικτατορία. Το σύστημα της δωρεάν παιδείας και οι δεκάδες άλλες αλλαγές που
έγιναν ­ π.χ. εισαγωγικές εξετάσεις για τα ΑΕΙ, προγράμματα σπουδών ­ άνοιξαν
τον δρόμο στα παιδιά των φτωχών, που αντιπροσώπευαν στη δεκαετία του ’60 και
το μεγαλύτερο τμήμα του ελληνικού πληθυσμού.

Οι αλλαγές αυτές συνεχίστηκαν μετά το ΄74. Αλλά, σίγουρα, στη μεταπολίτευση, η
νομοθετική πράξη για την αποχουντοποίηση των ΑΕΙ ­ ανεξαρτήτως τελικού
αποτελέσματος, για το οποίο ορισμένοι είπαν ότι κατέληξε σε φιάσκο ­ των
Νικόλαου Λούρου και Δημήτριου Τσάτσου, ήταν καθοριστική για την πορεία των
πανεπιστημιακών πραγμάτων.

Αυτή ήταν μια νέα ­ μετά τη δικτατορία ­ αρχή. Η ιστορία των μικρών…
επαναστάσεων δεν σταμάτησε εκεί. Αν και συντηρητικός ­ έτσι τον κατηγορούσε η
τότε αντιπολίτευση ­ ο Γεώργιος Ράλλης όταν ήταν υπουργός Παιδείας καθιέρωσε,
μεταξύ πολλών άλλων, τη δημοτική γλώσσα και προχώρησε σε τομές στο
εκπαιδευτικό σύστημα.

Ασφαλώς η… επανάσταση του κ. Ράλλη είχε κι αυτή τα μυστικά της. Ο Ευάγγελος
Παπανούτσος, που είχε συγκινήσει τη νεολαία στη δεκαετία του ’60, ήταν
σύμβουλος του υπουργού της Ν.Δ., ο οποίος και του εισηγήθηκε να προχωρήσει σε
ρήξεις.

Η αλλαγή στη γλώσσα με την καθιέρωση της δημοτικής που επέφερε ο κ. Ράλλης
προκάλεσε πολλές αναταράξεις στο όλο σύστημα, ασφαλώς πολλές περισσότερες από
όσες σημειώθηκαν αργότερα επί των ημερών των κ.κ. Αθανάσιου Ταλιαδούρου και
Γιάννη Βαρβιτσιώτη.

Τυχερός της… ιστορίας στάθηκε λίγο αργότερα ο Λευτέρης Βερυβάκης. Κέρδισε
μάλιστα τη μάχη των εντυπώσεων, όταν ως ο πρώτος υπουργός Παιδείας του ΠΑΣΟΚ
έφερε έναν άλλο άνεμο στην εκπαίδευση.

Η κατάργηση της ποδιάς, το μονοτονικό σύστημα, ο νόμος – πλαίσιο για τα ΑΕΙ,
ήταν ορισμένες από τις αποφάσεις του που προκάλεσαν έντονες αντιδράσεις από τη
Ν.Δ.

Περισσότερο όμως προκάλεσε το “κατεστημένο” ­ όπως συχνά έλεγαν τότε στο ΠΑΣΟΚ
­ όταν αυτός ως υπουργός Παιδείας και Θρησκευμάτων και ο συνάδελφός του επί
της Δικαιοσύνης Στάθης Αλεξανδρής προχώρησαν στην καθιέρωση του πολιτικού
γάμου.

Βεβαίως, έγιναν πολλές παρεμβάσεις και επεμβάσεις εκκλησιαστικών παραγόντων
και τελικώς ο Ανδρέας Παπανδρέου και οι δύο βουλευτές οδηγήθηκαν στην
καθιέρωση του πολιτικού γάμου ως ισόκυρου με τον θρησκευτικό και όχι ως
υποχρεωτικού όπως αρχικώς είχε σχεδιαστεί.

Οι μικρές… επαναστάσεις των υπουργών Παιδείας συνεχίστηκαν με τον Απόστολο
Κακλαμάνη. Ο πρώην πρόεδρος των Νεολαιών του Κέντρου ήξερε τον εκπαιδευτικό
χώρο. Τα πολυκλαδικά, η ανωτατοποίηση των ΚΑΤΕ ­ μετονομάστηκαν ΤΕΙ ­ οι
μεταρρυθμίσεις στην πρωτοβάθμια και στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση, τα
μεταλυκειακά κέντρα, η υποχρεωτική προσχολική αγωγή ή η υποχρεωτική εκμάθηση
ξένων γλωσσών, ήταν ορισμένες από αυτές.

Τα χρόνια πέρασαν και οπωσδήποτε όλοι θυμούνται τις ρήξεις του Αντώνη Τρίτση
που εκτός από την εκπαίδευση προσπάθησε να νοικοκυρέψει και θέματα της
Εκκλησίας. Οι ενέργειές του να βάλει έλεγχο στην εκκλησιαστική περιουσία ήταν
ίσως από τις μεγαλύτερες… επαναστάσεις υπουργών Παιδείας και Θρησκευμάτων,
στις τελευταίες δεκαετίες.

Όμως, η σύγκρουσή του με το εκκλησιαστικό κατεστημένο, οδήγησε στην…
καρατόμησή του από τη θέση του υπουργού και στην αντικατάστασή του από τον
Γιώργο Παπανδρέου, ο οποίος προχώρησε σε μια φιλελευθεροποίηση στην
εκπαίδευση. Και έδωσε έμφαση στην καλύτερη αντιμετώπιση των χρηστών
ναρκωτικών, ώστε να να μη διώκονται ποινικά, διαχωρίζοντάς τους από τους
εμπόρους.

Στα χρόνια της Ν.Δ. που ακολούθησαν συνεχίστηκαν οι αλλαγές στην εκπαίδευση. Ο
Γιώργος Σουφλιάς μάλιστα θέλησε να βάλει… τάξη στους καθηγητές, προκαλώντας
αντιδράσεις ορισμένων από αυτούς.

Βεβαίως, πολλοί αναγνώρισαν το… δίκιο τού κ. Σουφλιά. Κάποτε θα έπρεπε να
αξιολογούνται οι καθηγητές των σχολείων, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι δεν θα
έπρεπε και να εξασφαλίζουν αξιοπρεπή εργασία.

Οι “μεταρρυθμίσεις Σουφλιά” ούτως ή άλλως συζητήθηκαν ιδιαίτερα. Εκείνες όμως
που προκάλεσαν τις περισσότερες αντιδράσεις ήταν επί υπουργίας Γεράσιμου
Αρσένη. Η προώθηση μιας σειράς μεταρρυθμίσεων, όπως η κατάργηση της Επετηρίδας
των εκπαιδευτικών, η εισαγωγή στα ΑΕΙ και στα ΤΕΙ των αποφοίτων Λυκείου, το
ανοιχτό Πανεπιστήμιο, το ολοήμερο Νηπιαγωγείο ­ Δημοτικό ήταν αυτές που
“ακούστηκαν”.

Η ιστορία των μικρών… επαναστάσεων δεν έχει τελειωμό. Οι ελλείψεις, οι
αδυναμίες και κυρίως οι ανισότητες στο εκπαιδευτικό σύστημα προμηνύουν κι
άλλες αλλαγές και ρήξεις.

Ο κ. Π. Ευθυμίου υποσχέθηκε την περασμένη Πέμπτη να κάνει ένα βήμα σ’ αυτή την
κατεύθυνση. Κι όπως είπε, θα απαιτηθούν κι άλλα. Άλλωστε, «εκπαίδευση και
συνεχείς μεταρρυθμίσεις είναι συνώνυμα»…