Πρώτος στόχος η απελευθέρωση αγορών

«Οι διαρθρωτικές αλλαγές είναι ξεκάθαρα το πρώτο που πρέπει να προωθηθεί μετά
την ένταξη στην ΟΝΕ”, σημειώνει ο καθηγητής Χρηματοοικονομικής του
Πανεπιστημίου Πειραιώς, στη συνέντευξή του στην ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ, και αποκαλύπτει σε
ποιους τομείς θα γίνουν οι σημαντικότερες παρεμβάσεις σε ό,τι αφορά τις
ιδιωτικοποιήσεις και τις απελευθερώσεις αγορών.

Συγκεκριμένα, ο κ. Χαρδούβελης υποστηρίζει ότι από τον χώρο των λεγόμενων
διαρθρωτικών αλλαγών, “τη μεγαλύτερη σημασία έχουν όχι τόσο οι
ιδιωτικοποιήσεις, που προχωρούν κανονικά, αλλά οι απελευθερώσεις αγορών και το
άνοιγμα των κλειστών επαγγελμάτων, γιατί από εκεί θα δούμε φθηνότερες τιμές
και θα συνειδητοποιήσει ο πολίτης το όφελος”. Χαρακτηριστικά επικαλείται το
παράδειγμα των αερομεταφορών και της κινητής τηλεφωνίας, όπου ο ανταγωνισμός
είχε ως αποτέλεσμα σημαντική πτώση των τιμών.

Αναφερόμενος στις επόμενες σημαντικές κινήσεις, ο ίδιος καταγράφει τις εξής:

1. Στις τηλεπικοινωνίες, εκτός από την επικείμενη χορήγηση αδειών
τρίτης γενιάς κινητής τηλεφωνίας και τουλάχιστον μιας ακόμη άδειας για τη
δεύτερη γενιά, σημαντική εκκρεμότητα, κατά τον κ. Χαρδούβελη, είναι οι
ραδιοσυχνότητες, όπου “πρέπει να βάλουμε τάξη σε ένα άτακτο περιβάλλον”.

Στην κινητή τηλεφωνία πιστεύει ότι υπάρχει περιθώριο περαιτέρω αύξησης των
συνδρομητών και μείωσης των τιμών.

2. Στον τομέα της ενέργειας, υπολογίζει ότι η απελευθέρωση θα φέρει
αποτελέσματα, αλλά όχι άμεσα. “Σε δύο-τρία χρόνια ίσως δει ο καταναλωτής
μείωση τιμών”. Στον ίδιο χώρο, το τοπίο θα αλλάξει και με την εισαγωγή του
φυσικού αερίου, τον αγωγό σύνδεσης με την Ιταλία, καθώς και τον πετρελαιαγωγό
Μπουργκάς – Αλεξανδρούπολης, για τον οποίο ο κ. Χαρδούβελης υποστηρίζει ότι θα
γίνει τελικώς, παρά τις διεθνείς πολιτικές επιλογές, που έδωσαν προτεραιότητα
στην Τουρκία. “Ο αγωγός Μπουργκάς – Αλεξανδρούπολης”, λέει, “είναι ο
οικονομικότερος και στο τέλος επικρατεί η λογική της οικονομίας, έναντι της
πολιτικής”.

3. Στην ακτοπλοΐα, η απελευθέρωση επισπεύσθηκε κατά δύο χρόνια και
αποφασίσθηκε να γίνει το 2002, ώστε να υπάρχει χρόνος, μέχρι την Ολυμπιάδα του
2004, να διορθωθούν πιθανές ατέλειες, αλλά και να εξυπηρετηθούν οι πολίτες. Η
απελευθέρωση αυτής της αγοράς θα οδηγήσει σε μείωση τιμών όχι μόνο στα
εισιτήρια της ακτοπλοΐας, αλλά και στις τιμές των προϊόντων που μεταφέρονται,
τονίζει ο κ. Χαρδούβελης.

4. Στα λεγόμενα κλειστά επαγγέλματα θα πρέπει να γίνουν παρεμβάσεις
διαφορετικές, ανάλογα με τις ανάγκες. Στα ταξί και τα φορτηγά, θα προωθηθεί η
οργάνωση σε εταιρείες και όχι η χορήγηση και άλλων αδειών. Σε άλλα, θα υπάρξει
άνοιγμα και σε άλλα θα θεσπισθούν σωστά κριτήρια άσκησης. “Παράδειγμα προς
μίμηση στις χρηματοοικονομικές αγορές είναι το Χρηματιστήριο Παραγώγων, όπου
αυτοί που εξασκούν το επάγγελμα των ειδικών διαπραγματευτών, συμβούλων
πελατών, ειδικών εκκαθαριστών κ.λπ. περνούν εξετάσεις που βάζει το ίδιο το
ΧΠΑ”, λέει ο κ. Χαρδούβελης.

Δεν είναι χαμένος χρόνος

Σε ό,τι αφορά τις ιδιωτικοποιήσεις μέσω Χρηματιστηρίου, ο κ. Χαρδούβελης
σημειώνει ότι η αρνητική εικόνα της αγοράς το τελευταίο διάστημα επιβάλλει μια
διαφορετική προσέγγιση. “Οι χαμηλές τιμές που επικρατούν, αναγκάζουν τις προς
μετοχοποίηση επιχειρήσεις, τόσο του ιδιωτικού όσο και του δημόσιου τομέα, να
δώσουν έμφαση στη σωστή εσωτερική τους αναδιάρθρωση και στη βελτίωση της
εικόνας τους όσον αφορά τη μελλοντική τους κερδοφορία, ώστε να αυξηθεί η αξία
τους και να τραβήξουν το ενδιαφέρον των επενδυτών, πριν προωθηθεί η εισαγωγή
τους στο χρηματιστήριο”. Αυτό ίσως οδηγήσει σε κάποιες καθυστερήσεις,
συνεχίζει ο κ. Χαρδούβελης, αλλά η καθυστέρηση δεν είναι χαμένος χρόνος,
εφόσον συνοδεύεται από την επιθυμητή αναδιάρθρωση. “Άλλωστε, για ποιο λόγο
κάνουμε τις ιδιωτικοποιήσεις; Για να αυξηθεί η αποτελεσματικότητα των
επιχειρήσεων αυτών προς όφελος όλης της οικονομίας και του πολίτη. Και η
αποτελεσματικότητα αυξάνεται επειδή οι ιδιώτες που τις αγοράζουν σπεύδουν να
αναδιαρθρώσουν τις επιχειρήσεις αυτές για να τις κάνουν περισσότερο
κερδοφόρες. Το ίδιο λοιπόν πρέπει να κάνουμε και εμείς, μια σωστή αναδιάρθρωση
πριν από την πώληση. Έτσι, μάλιστα, είμαστε πιο σίγουροι για το αίσιο
αποτέλεσμα του όλου εγχειρήματος” τονίζει ο κ. Χαρδούβελης.

Ο οικονομικός σύμβουλος του Πρωθυπουργού τονίζει ότι οι εκτός Χρηματιστηρίου
ιδιωτικοποιήσεις είναι στην πρώτη γραμμή των προτεραιοτήτων για τον ίδιο λόγο.
“Ο στρατηγικός επενδυτής έχει τα προσόντα και τις ειδικές γνώσεις να κάνει μια
σωστή αναδιάρθρωση”. Αναφέρεται συγκεκριμένα στην Ολυμπιακή, στον ΟΤΕ και στα
ΕΛΤΑ, για τα οποία λέει ότι “πέρα από τις ταχυμεταφορές, ένα δεύτερο φιλέτο
τους, που είναι τα logistics, δεν έχει ακόμη βγει προς πώληση”.

Οι τράπεζες

Οι διαρθρωτικές αλλαγές, όμως, που έχει ανάγκη η ελληνική οικονομία δεν
εξαντλούνται στο Δημόσιο. Ο ίδιος ο Πρωθυπουργός το έκανε σαφές στην ομιλία
του στο συνέδριο του Ελληνοαμερικανικού Επιμελητηρίου, πριν από λίγες ημέρες.
Είπε, συγκεκριμένα, ο Πρωθυπουργός ότι οι επιχειρήσεις πρέπει και αυτές να
αναλάβουν τις ευθύνες τους, ενώ ανάλογες συστάσεις απηύθυνε και σε άλλες
κοινωνικές ομάδες.

Ο κ. Χαρδούβελης σημειώνει ότι ένας από τους χώρους στους οποίους θα υπάρξουν
αλλαγές θα είναι αυτός των τραπεζών. “Όλες οι τράπεζες πρέπει να κάνουν σοβαρή
αναβάθμιση του προσωπικού τους και να συνδέσουν την αμοιβή με την
παραγωγικότητα. Γιατί σήμερα είναι πολλοί αυτοί που εργάζονται υπέρ το δέον,
αλλά και πολλοί που δεν αποδίδουν”.

“Οι συγχωνεύσεις και οι εξαγορές”, συνεχίζει, “δεν έκλεισαν τον κύκλο τους. Το
πιο ενδιαφέρον που μπορεί να συμβεί στον τραπεζικό χώρο, όμως, είναι να μπουν
νέοι ανταγωνιστές, καθώς θα αναπτύσσεται η τραπεζική του Διαδικτύου, π.χ.
εταιρείες πληροφορικής, εταιρείες τηλεμάρκετινγκ. Τέτοιοι νέοι παίκτες θα
προσπαθήσουν να αποσπάσουν το πιο αποδοτικό κομμάτι της αγοράς από τους
παραδοσιακούς τραπεζίτες”.

Το φορολογικό

Υπό μίαν έννοια, η σχεδιαζόμενη φορολογική αναμόρφωση είναι μια ακόμη
διαρθρωτική παρέμβαση. Όπως και να τη χαρακτηρίσουμε, πάντως, ο κ. Χαρδούβελης
θεωρεί ότι “το φορολογικό είναι πολύ σημαντικό. Άλλωστε, μέσα στην ΟΝΕ η
φορολογική πολιτική αποκτά μεγαλύτερο ειδικό βάρος”. Γι’ αυτό θέλει προσοχή.
“Υπάρχουν μύριοι φόροι υπέρ τρίτων, μια σειρά από φοροαπαλλαγές και,
γενικότερα, ένα δαιδαλώδες πλαίσιο που συσσωρεύτηκε σε πέντε δεκαετίες και μας
δυσκολεύει να ασκήσουμε σταθερή και διαφανή φορολογική πολιτική, ενώ αντίθετα
επιτρέπει τις συχνές παρεμβάσεις, που ενώ λύνουν ένα πρόβλημα μπορεί να
δημιουργούν άλλα”.

“Πρέπει να απλοποιηθούν όλα, να ξεκινήσουμε από μηδενική βάση. Το αποτέλεσμα
θα είναι περισσότερη φορολογική δικαιοσύνη: να μειωθούν οι φορολογικοί
συντελεστές, αλλά και να βγει στην επιφάνεια η παραοικονομία και να αυξηθεί
έτσι η φορολογική βάση. Έτσι θα αυξηθούν και τα περιθώρια εσόδων και άσκησης
κοινωνικής πολιτικής. Παράλληλα, θα βελτιωθεί και το επίπεδο εξυπηρέτησης του
πολίτη, καθώς όλη η οικονομία και η κοινωνία θα οργανωθεί καλύτερα”.

Οι ΟΤΑ

Αλλά εκτός από τις διαρθρωτικές αλλαγές και τη φορολογική μεταρρύθμιση,
υπάρχει και ένας τρίτος χώρος, στον οποίο είναι επιτακτική η ανάγκη
παρεμβάσεων. Αυτός είναι ο χώρος της Δημόσιας Διοίκησης και, κυρίως, της
Τοπικής Αυτοδιοίκησης. Η αναβάθμισή της είναι απαραίτητη, αν πρόκειται να
γίνει σωστά η αξιοποίηση των κονδυλίων του Γ’ Κοινοτικού Πλαισίου Στήριξης και
να απορροφηθεί το σύνολο των 17,5 τρσ. δρχ. “Το Γ’ ΚΠΣ θα αναγκάσει τους ΟΤΑ
να αναλάβουν τις ευθύνες τους” λέει ο κ. Χαρδούβελης. “Θα αναγκαστούν να
οργανωθούν, να επιλέξουν, να σχεδιάσουν και να εκτελέσουν ολοκληρωμένα έργα.
Αυτό απαιτεί εξειδικευμένο ανθρώπινο δυναμικό, κουλτούρα αξιοκρατίας,
μηχανοργάνωση, εφαρμογή λογιστικών προτύπων, στρατηγικό σχεδιασμό. Απαιτεί
τάξη, διαφάνεια και έλεγχο”.

Ποιος είναι ο Γκίκας Χαρδούβελης

Ο κ. Χαρδούβελης είναι καθηγητής στο Τμήμα Χρηματοοικονομικής και
Τραπεζικής Διοικητικής του Πανεπιστημίου Πειραιώς και οικονομικός σύμβουλος
του Πρωθυπουργού. Είναι, επίσης, ερευνητικός εταίρος στο Centre for Economic
Policy Research του Λονδίνου και μέλος του επιστημονικού συμβουλίου της Ένωσης
Ελληνικών Τραπεζών.

Είναι κάτοχος διδακτορικού διπλώματος στα Οικονομικά από το Πανεπιστήμιο
της Καλιφόρνιας, Berkeley, και διπλωμάτων Master of Science και Bachelor of
Arts στα Εφηρμοσμένα Μαθηματικά από το Πανεπιστήμιο Harvard της Μασαχουσέτης.
Έχει διατελέσει καθηγητής στα Πανεπιστήμια Columbia της Νέας Υόρκης και
Rutgers της Νέας Υερσέης. Υπήρξε σύμβουλος στην Ομοσπονδιακή Τράπεζα της Νέας
Υόρκης (Federal Reserve Bank of New York) για μια επταετία, καθώς και
σύμβουλος στην Τράπεζα της Ελλάδος για θέματα της ΟΝΕ.

Το επιστημονικό του έργο, που επικεντρώνεται σε θέματα χρηματοοικονομικής
και μακροοικονομικής ανάλυσης, έχει δημοσιευτεί σε διεθνή περιοδικά
αναγνωρισμένου κύρους.