ΚΡΙΣ ΠΑΤΕΝ Υπάρχει και θα υπάρχει μόνο μία Κίνα

* ΣΤΡΑΣΒΟΥΡΓΟ

Μπορείς να ρωτήσεις οτιδήποτε… ευρωπαϊκό τον Κρίστοφερ Πάτεν, τον
τελευταίο κυβερνήτη της Βρετανίας στο Χονγκ Κονγκ ­ το οποίο εδώ και τρία
χρόνια ξαναγύρισε στην «αγκαλιά» της «μητέρας Κίνας» ­ και να σου απαντήσει.
Όταν όμως θέτεις ερωτήματα για την Ασία στον σημερινό πανίσχυρο επίτροπο της
Ευρωπαϊκής Ένωσης, υπεύθυνο Εξωτερικών Υποθέσεων της Ε.Ε., είναι ιδιαίτερα
προσεκτικός κι ας γνωρίζει τα μυστικά της.

Παλαιότερα, όταν ζούσε στο Χονγκ Κονγκ, ο συντηρητικός πολιτικός της
Βρετανίας ­ που έχει μέλλον μέχρι και να γίνει πρωθυπουργός στη χώρα του, όπως
λένε οι φίλοι του ­ σπάνια έδινε αποκλειστικές συνεντεύξεις. Τρεις φορές που
πέρασα από εκεί δεν τα κατάφερα, αν και το ζήτησα.

Η… τύχη μού χαμογέλασε στο Στρασβούργο, όταν προ καιρού πήγε να δώσει
απαντήσεις σε ερωτήσεις ευρωβουλευτών στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. «Μου λείπει
το Χονγκ Κονγκ», μου είπε.

Το αποτέλεσμα της συνέντευξης που έδωσε στα «ΝΕΑ»; Πίσω από τις γραμμές της
βγαίνει η αγωνία, αλλά και η ιδιαίτερη προσοχή που αποδίδει πλέον η Ε.Ε. για
την Ασία, και ειδικότερα για την Κίνα, η αλήθεια με πολλά χρόνια καθυστέρηση
από τις ΗΠΑ… Όσο για τη χώρα του Κομφούκιου, ο κ. Πάτεν δεν «παίζει», όπως
κάποιοι Αμερικανοί αναλυτές, που υποστηρίζουν ότι η Κίνα μπορεί να…
διασπασθεί. «Μία είναι η Κίνα», διακηρύσσει.

ΕΡ.: Πού εστιάζεται το ενδιαφέρον της Ευρωπαϊκής Ένωσης στις σχέσεις της
με την Ασία, κυρίως με την Κίνα;

ΑΠ.: Οι σχέσεις της Ε.Ε. με την Κίνα είναι παραδοσιακά κυρίως
οικονομικές. Και δεν είναι δύσκολο να πει κανείς το γιατί. Το 1998 η Ασία
εκπροσωπούσε το 24,1% του εξωτερικού εμπορίου της Ε.Ε.

Δηλαδή περισσότερο απ’ ό,τι οι χώρες της Μεσογείου, της Λατινικής Αμερικής,
της Αφρικής, της πρώην Σοβιετικής Ένωσης, που όλες μαζί εκπροσωπούν το 20,5%
του εξωτερικού εμπορίου της Ε.Ε. Η Κίνα μόνη της έχει ένα πλεόνασμα 30
δισεκατομμυρίων ευρώ με την Ε.Ε. ­ το 1999 ­ και 20 δισεκατομμύρια τους
πρώτους έξι μήνες αυτού του χρόνου.

ΕΡ.: Μόνον οικονομικά είναι τα ενδιαφέροντά σας;

ΑΠ.: Όχι, το ενδιαφέρον της Ε.Ε. για την Ασία είναι και πολιτικό και
κοινωνικό. Και πρέπει να πω ότι θέματα όπως ο σεβασμός της δημοκρατίας, των
ανθρωπίνων δικαιωμάτων και του νόμου, σταδιακώς διευθετούνται και αποτελούν
«περιοχές» για συζήτηση ανάμεσα στην Ε.Ε. και στην Ασία.

Η Ε.Ε. έχει μοναδικά πλεονεκτήματα, λόγω των ιστορικών και πολιτιστικών δεσμών
των μελών – κρατών της με τα ασιατικά κράτη και, επομένως, ο δρόμος είναι
ανοιχτός για να στεριώσει κανείς και να αναπτύξει κι άλλο αυτούς τους δεσμούς.

Αυτήν τη χρονιά γιορτάζουμε τα 25 χρόνια διπλωματικών σχέσεων ανάμεσα στην
Ε.Ε. και στην Κίνα. Και το μεγάλο ενδιαφέρον της Ε.Ε. είναι να ενταχθεί νωρίς
η Κίνα στον Παγκόσμιο Οργανισμό Εμπορίου. Αυτό θα βοηθήσει όχι μόνον την Ασία,
αλλά την Ευρώπη και όλη τη διεθνή κοινότητα.

Επιπροσθέτως, ευχόμαστε να δούμε την Κίνα να αποδέχεται πλήρως τις συμβάσεις
για τα ανθρώπινα δικαιώματα του ΟΗΕ και εργαζόμαστε στο να καταστήσουμε πλέον
αποδοτικό τον διάλογό μας ­ γι’ αυτά ­ με την Κίνα.

ΕΡ.: Πόσο ανταγωνιστική χώρα ­ απέναντι στην Ασία ­ είναι οι ΗΠΑ σε
σχέση με την Ε.Ε.;

ΑΠ.: Δεν υπάρχει ανταγωνισμός Ε.Ε. και ΗΠΑ. Και θά ‘λεγα ότι υπάρχει
παρόμοιο ενδιαφέρον στις σχέσεις τους με την Ασία.

Πολιτικά, οι ΗΠΑ και η Ε.Ε. συμφωνούν σε ορισμένα βασικά ζητήματα που
κυριαρχούν στις σχέσεις σεβασμού που έχουν με την Ασία ­ σταθερότητα,
ανθρώπινα δικαιώματα, δημοκρατία, κράτος του νόμου και ελεύθερες εμπορικές
ανταλλαγές ­ και συμφωνούμε στη σημασία να πετύχουμε, ώστε οι ασιατικές
οικονομίες να ενταχθούν πλήρως στην παγκόσμια οικονομία. Μία ανοιχτή
παγκοσμιοποιημένη οικονομία θα δημιουργήσει μια κατάσταση για την Ασία και τη
Δύση, που θα προσφέρει ευκαιρίες για εμπορικές ανταλλαγές στις επιχειρήσεις
των ΗΠΑ και της Ε.Ε.

Ίσως, ένα πλεονέκτημα για τις ΗΠΑ είναι ότι οι ασιατικές χώρες έχουν
υποτιμήσει τη σημασία της Ε.Ε. λόγω των στενών ιστορικών και οικονομικών
διμερών σχέσεων που έχουν χώρες – μέλη της με την Ασία και όχι ως σύνολο η
Ευρωπαϊκή Ένωση. Η διεύρυνση της Ε.Ε., πάντως, αλλάζει αυτά τα δεδομένα και
οδηγεί την Ασία να αναγνωρίσει την Ευρώπη ως μία πολιτική δύναμη με ουσιαστική
ταυτότητα.

ΕΡ.: Πιστεύετε ότι θα μπορούσε να υπάρξει, στο μέλλον, ένας άξονας
Κίνας – Ρωσίας και γιατί;

ΑΠ.: Στον σύγχρονο κόσμο ένας «άξονας» φαντάζει ξεπερασμένος. Δεν ζούμε
πλέον σε έναν διπολικό κόσμο. Και θα πρέπει να καλωσορίζουμε την ανάπτυξη
σχέσεων ανάμεσα σε δύο μεγάλους μας εταίρους. Η Κίνα και η Ρωσία έχουν μεγάλο
αριθμό ενδιαφερόντων στα κοινά τους σύνορα, για την ασφάλεια στην Κεντρική
Ασία, αλλά και για να ενταχθούν πλήρως στην παγκόσμια οικονομία. Αυτά είναι
ενδιαφέροντα που συμμερίζεται και η Ε.Ε. και που θέλει με βάση αυτά να
αναπτύξει περαιτέρω τις θετικές διπλωματικές σχέσεις της.

ΕΡ.: Η Ε.Ε. έχει λόγους να φοβάται από τη συνεχιζόμενη ανάπτυξη της
Κίνας και έως πότε αυτή η ανάπτυξη θα συνεχίζεται;

ΑΠ.: Η Ευρώπη δεν έχει τίποτα να φοβάται από την Κίνα. Η κινεζική
ανάπτυξη είναι καλή για όλους. Παντού στον κόσμο τα καλύτερα μέσα πρόληψης των
συγκρούσεων είναι η διαρκής οικονομική πρόοδος και η ευημερία. Είναι αδύνατον
να εκτιμήσουμε για πόσο χρονικό διάστημα θα συνεχιστεί η κινεζική ανάπτυξη,
αλλά σίγουρα η Κίνα βρίσκεται σε μια καλή θέση σήμερα. Η είσοδός της στον
Παγκόσμιο Οργανισμό Εμπορίου θα πρέπει να επιφέρει οικονομικά οφέλη στην Κίνα
και στους οικονομικούς της εταίρους.

Οι νόμοι του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου θα προωθήσουν τη σταθερότητα, την
προβλεψιμότητα και την ενισχυμένη διαφάνεια, όπως επίσης και η διατήρηση των
οικονομικών μεταρρυθμίσεων στην Κίνα, δίδοντας νέες ευκαιρίες στην ευρωπαϊκή
επιχειρηματικότητα. Σε τελευταία ανάλυση, ένα σύστημα ανοιχτών εμπορικών
σχέσεων πηγαίνει χέρι χέρι σε κάθε χώρα, με την προώθηση μιας πλουραλιστικής
και αντιπροσωπευτικής κυβέρνησης.

ΕΡ.: Τι θά ‘ταν καλύτερο για την Ε.Ε.; Να υπάρχει μία ή περισσότερες
Κίνες; Και πόσο πιθανό είναι να συμβεί να δει ο κόσμος «πολλές» Κίνες;

ΑΠ.: Υπάρχει και θα υπάρχει μία Κίνα. Η θέση της Ε.Ε. σ’ αυτό δεν έχει
αλλάξει. Στηρίζουμε την αρχή της μίας Κίνας και προσπαθούμε το πρόβλημα της
Ταϊβάν να λυθεί ειρηνικά, μέσα από έναν εποικοδομητικό διάλογο, όπως και οι
δύο πλευρές έχουν πει ότι θα κάνουν.

ΕΡ.: Ήσασταν ο τελευταίος κυβερνήτης του Χονγκ Κονγκ. Ποιες ήταν οι
τελευταίες σας εντυπώσεις; Σας λείπει;

ΑΠ.: Ήμουν εκεί τον τελευταίο μήνα και έμεινα έκπληκτος από το πόσο
καλά πέρασε μέσα από τις προκλήσεις των τελευταίων τριών ετών η μεταφορά της
κυριαρχίας, αλλά και πόσο σταθεροποιήθηκε το «μία χώρα, δύο συστήματα».

Το Χονγκ Κονγκ παραμένει μία ελεύθερη κοινωνία, όπου ο πολίτης αισθάνεται
σιγουριά για να ζει και να φτιάχνει οικογένεια.

Το Χονγκ Κονγκ έχει ανάγκη να συνεχίσει τον δρόμο που έχει κερδίσει. Άλλωστε,
και η επίσημη έκθεση της ευρωπαϊκής επιτροπής στις αρχές του χρόνου αναφέρει
ότι η σχέση μεταξύ Χονγκ Κονγκ και Ευρωπαϊκής Ένωσης ανθεί, το εμπόριο ανθεί,
οι επισκέψεις ανθούν.