ΠΡΟΣΩΠΑ «40% άνθρωπος»

Αν γράψει, λέει, ποτέ την αυτοβιογραφία του, ο τίτλος της θα είναι “40%
άνθρωπος”· επειδή ο Ντένις Γκόλντμπεργκ πέρασε το σαράντα τοις εκατό της ζωής
του στη φυλακή.

Ντένις Γκόλντμπεργκ: «Οι ήρωες είναι κακός μπελάς»

Ο Γκόλντμπεργκ ήταν ο λευκός ανάμεσα στους οκτώ της δίκης της Ριβόνια, που
κατέληξε, το 1964, στην καταδίκη του τετράκις σε ισόβια για συνωμοσία,
δολιοφθορά και εσχάτη προδοσία. Μαζί του στο εδώλιο κάθονταν ο Γκόβαν Μπέκι, ο
πατέρας του σημερινού προέδρου της Νότιας Αφρικής, και ο Νέλσον Μαντέλα. Όλοι
τους περίμεναν πως θα τους καταδίκαζαν σε θάνατο και τα ισόβια ήταν ευχάριστη
έκπληξη. “Η ζωή ­ η ζωή είναι υπέροχη! ” γράφει ο Μαντέλα στην αυτοβιογραφία
του πως φώναξε ο νεαρός εβραίος σύντροφός του στη μητέρα του καθώς τον
έπαιρναν για τη φυλακή της Πρετόρια, όπου πέρασε τα επόμενα 22 χρόνια.

“Στη φυλακή ζεις με φίλους και συντρόφους που είναι εξ ορισμού ήρωες”, λέει
στην “Ντέιλυ Εξπρές”. “Και οι ήρωες είναι κακός μπελάς. Ροχαλίζουν και
εκνευρίζουν όλο τον κόσμο, όπως εγώ. Και μερικοί ρουφάνε τη μύτη τους και
μερικοί κλάνουν και μερικοί βογγούν και μερικοί είναι υπερβολικά γενναιόδωροι
και σε βαραίνουν με τη γενναιοδωρία τους. Και μερικοί είναι αδιάφοροι και
εγωιστές”. Ήταν ύστερα οι δεσμοφύλακες: “Όλοι τους ήταν λευκοί. Έλεγαν ότι δεν
τους άρεσε ο Μαντέλα, αλλά τον σέβονταν επειδή αγωνιζόταν για το λαό του. Και
πρόσθεταν, ‘Εσένα όμως, Γκόλντμπεργκ, σε μισούμε επειδή μας πρόδωσες'”.

Διπλωματούχος μηχανικός, ο Γκόλντμπεργκ πήρε και άλλα διπλώματα στη φυλακή ­
στη δημόσια διοίκηση, την ιστορία, τη γεωγραφία και τη βιβλιοθηκονομία.
Πέρασαν τέσσερα χρόνια πριν επιτρέψουν στη γυναίκα του, την Εσμέ, να τον
επισκεφθεί. Πέρασαν άλλα τέσσερα για να επιτρέψουν μια δεύτερη επίσκεψή της
και μετά τίποτε για 14 χρόνια, ως την αποφυλάκισή του. Τα παιδιά τους, τη
Χίλαρυ και τον Ντέηβιντ, οκτώ και έξι χρόνων όταν φυλακίστηκε, τα ξαναείδε στη
Βρετανία, τη γενέτειρα των γονιών του όπου κατέφυγε μετά την απελευθέρωσή του,
το 1985, και όπου ζούσαν ήδη εξόριστοι η Εσμέ και τα παιδιά.

Η Εσμέ πέθανε το Φεβρουάριο σε ηλικία 70 χρόνων και σήμερα ο Γκόλντμπεργκ
συγκεντρώνει βιβλία από μαθητές βρετανικών σχολείων και τα στέλνει σε σχολεία
της Νότιας Αφρικής, στο πλαίσιο μιας πρωτοβουλίας του με τίτλο “Ένα βιβλίο και
δέκα πένες”. Οι δέκα πένες είναι για την αποστολή τους: “Τα παιδιά
καταλαβαίνουν θαυμάσια ότι δεν χρησιμεύει σε τίποτε να δώσουν ένα βιβλίο, αν
δεν μπορεί να φτάσει στον προορισμό του”, εξηγεί. Έχει ήδη στείλει 750.000
βιβλία και συνεχίζει με αμείωτο ενθουσιασμό. Και είναι αισιόδοξος για το
μέλλον: η Νότια Αφρική, λέει, θα μάθει τελικά να ζει με το παρελθόν της·
χρειάζεται όμως χρόνο για να κάνει τα λάθη της.