ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ Επιλεκτικές πρωτεΐνες

Πριν ακόμη ηρεμήσουμε με τις «τρελές αγελάδες», να οι φόβοι για τα
μεταλλαγμένα και πάλι στο προσκήνιο. Αλλά οι τρομαγμένοι καταναλωτές δεν είναι
πια υπάκουοι καταναλωτές.

Σύγχρονα σκιάχτρα: η δουλειά τους έχει γίνει πολύ δύσκολη

Ήταν καιρός να γίνει κι αυτό: στις Ηνωμένες Πολιτείες, όπου καλλιεργούνται 290
εκατομμύρια στρέμματα γενετικά μεταλλαγμένων προϊόντων, όπου μία στις τέσσερις
φυτείες καλαμποκιού είναι γενετικά τροποποιημένη, οι γενετικά μεταλλαγμένοι
οργανισμοί βρίσκονται για πρώτη φορά στο εδώλιο του κατηγορουμένου. Σαράντα
τέσσερις Αμερικανοί προσέφυγαν στη δικαιοσύνη διαμαρτυρόμενοι ότι έπαθαν
διάρροια, ναυτία και γέμισαν εξανθήματα όταν κατανάλωσαν τσιπς και άλλα
τρόφιμα που στηρίζονταν στον αραβόσιτο StarLink. Ένας 13χρονος, μάλιστα,
οδηγήθηκε στην εντατική με οξεία αλλεργική αντίδραση: λίγη ώρα αφού έφαγε
τέσσερις τορτίγιας, πρήστηκαν η γλώσσα και το πρόσωπό του.

Ο αραβόσιτος StarLink παράγεται από τη γαλλογερμανική εταιρεία Aventis. Η ιδέα
ήταν να «εμπλουτιστεί» το DNA του κανονικού καλαμποκιού με ένα γονίδιο που
προέρχεται από ένα πολύ συνηθισμένο μικρόβιο, τον Bacillus thuringiensis,
γνωστό ως Bt. Το μικρόβιο αυτό παράγει μια πρωτεΐνη, την Cry9C, που
καταστρέφει το στομάχι ορισμένων εντόμων και τα σκοτώνει. Όταν λοιπόν το
καλαμπόκι περιέχει αυτό το γονίδιο, υποτίθεται ότι μπορεί να αμυνθεί μόνο του
εναντίον των εντόμων που του επιτίθενται. Υπάρχει βέβαια ένα ερώτημα: αν η
συγκεκριμένη πρωτεΐνη καταστρέφει το στομάχι των εντόμων, γιατί να μη βλάπτει
και τα θηλαστικά, άρα και τον άνθρωπο; Επειδή συνδέεται με κύτταρα που
συναντώνται αποκλειστικά στα έντομα, απαντά η Aventis. Μήπως όμως θα μπορούσε
να προκαλέσει αλλεργίες στον άνθρωπο; Αποκλείεται, όλοι οι έλεγχοι που έχει
κάνει η Aventis ήταν αρνητικοί.

Η Αμερικανική Υπηρεσία Περιβάλλοντος (ΕΡΑ) δεν πείστηκε από αυτά τα
επιχειρήματα και επέτρεψε τον Μάιο του 1998 τη διάθεση του StarLink μόνο για
τη διατροφή των ζώων. Η υπόθεση των «τρελών αγελάδων» αποδεικνύει ότι ούτε
αυτό είναι ασφαλές, αφού στη διατροφική αλυσίδα δεν υπάρχουν στεγανά. Αλλά
στην περίπτωση του μεταλλαγμένου αραβοσίτου δεν θα χρειαστεί να περιμένουμε
πολλά χρόνια για να διαπιστώσουμε αν βλάπτει την υγεία μας. Τον περασμένο
Σεπτέμβριο, βλέπετε, έγινε ένα λάθος. Το StarLink, που έπρεπε να καταναλώνεται
μόνο από τετράποδα, βρέθηκε στις τορτίγιας Taco Bell, που καταναλώνονται
(κυρίως) από δίποδα και είναι ιδιαίτερα δημοφιλείς στα παιδιά. Αποσύρθηκαν
τότε ένα εκατομμύριο τόνοι καλαμποκιού, μαζί με 2,5 εκατομμύρια πακέτα Taco
Bell και άλλα 300 προϊόντα. Η εταιρεία πλήρωσε κάτι παραπάνω, αλλά θεώρησε ότι
είχε «καθαρίσει». Φαίνεται πως ήταν υπερβολικά αισιόδοξη.

Δεκαπέντε Αμερικανοί ειδικοί καλούνται τώρα να απαντήσουν αν υπάρχει σχέση
ανάμεσα στο μεταλλαγμένο καλαμπόκι και τις αλλεργικές αντιδράσεις που
παρατηρήθηκαν στους 44 Αμερικανούς. Το πιθανότερο είναι ότι θα σηκώσουν τα
χέρια ψηλά. Απροστάτευτοι από τους πολιτικούς και τους επιστήμονες, οι
καταναλωτές εξετάζουν άλλους τρόπους να αντιδράσουν. Στην Ευρώπη ωριμάζει η
ιδέα του δημοψηφίσματος για την αποδοχή ή όχι των γενετικά μεταλλαγμένων
προϊόντων. Αν μη τι άλλο, έχουμε δικαίωμα να ξέρουμε τι μας σερβίρουν.