«Εγώ σε πληρώνω, μου είπε πρόσφατα κι ένας Αλβανός»!

Η πρώτη εκ των δύο λέξεων της… ιδιότητάς τους παραπέμπει σ΄όλα τα
συνώνυμα της τεμπελιάς, του βολέματος, της μίζας και της «αρπαχτής».
Αναρίθμητες στερεότυπες φράσεις κυκλοφορούν ωσάν ανέκδοτα και αποδίδουν τα του
δημοσίου υπαλλήλου. «Δουλεύει με ρυθμούς δημοσίου υπαλλήλου», «διεκπεραιώνει
τυπικά το ωράριό του σαν δημόσιος υπάλληλος» ή «εδώ δεν είναι Δημόσιο, είναι
ιδιωτική επιχείρηση», είναι ορισμένες από τις φράσεις-κλισέ που ακούγονται
καθημερινά, τις πιο απίστευτες στιγμές και στους πιο απίθανους χώρους.

Είναι σαν να κυνηγάει μια κατάρα τον δημόσιο υπάλληλο. «Είμαστε
στιγματισμένοι, οι φορείς της λέπρας του 2000», αυτοσαρκάζονται κάποιοι απ’
αυτούς ενώ κάποιοι άλλοι κοιτάζοντας τον εαυτό τους στον καθρέφτη δεν βλέπουν
παρά τους αποδιοπομπαίους τράγους της κρατικής μηχανής που βρίσκεται μονίμως
με μπλοκαρισμένα γρανάζια και μονίμως μεταθέτει τις ευθύνες και τις αδυναμίες
της σε εκείνους ­ τα μονίμως εξιλαστήρια θύματά της!

Για όλα τα δεινά και τις ταλαιπωρίες του πολίτη ­ από την ουρά στο γκισέ
μιας υπηρεσίας, τον φουσκωμένο λογαριασμό και την λακκούβα στον δρόμο έως την
πυρκαγιά, την πλημμύρα και την κατολίσθηση ­ δεν φταίει παρά ένας… Δημόσιος
Υπάλληλος! Ένας κάθε φορά, ξεχωριστός κάθε φορά, πάντως… δημόσιος υπάλληλος.
Που απλώς εκπροσωπεί αυτό που λέγεται κράτος, Δημόσιο, γραφειοκρατία,
κωλυσιεργία, αδιαφορία…

Διαδοχικές έρευνες και πορίσματα ομάδων άμεσης παρέμβασης ρίχνουν τελευταία
όλο και περισσότερο λάδι στη φωτιά. Καλώς καμωμένα όλα, αλλά η αλήθεια έχει
πάντα δύο όψεις. Υπάρχουν εκείνοι που τεμπελιάζουν, εκείνοι που τα παίρνουν,
εκείνοι που στήνουν παραμάγαζα στο Δημόσιο και εξαφανίζουν κατά βούληση και
κατά περίσταση έγγραφα στο αέναο σούρτα-φέρτα των φακέλων από γραφείο σε
γραφείο και από υπηρεσία σε υπηρεσία. Υπάρχουν όλοι αυτοί που δεν είναι λίγοι,
αλλά υπάρχουν και οι «άλλοι», οι περισσότεροι, εκείνοι που επιμένουν να
βλέπουν το είδωλό τους στον καθρέφτη δίχως να ντρέπονται, εκείνοι που
διεκπεραιώνουν το ωράριό τους τυπικά αλλά και ουσιαστικά, που προσφέρουν και
προσφέρονται στην εξυπηρέτηση του πολίτη και αν μπορούσαν δεν θα ήταν μονάχα
τα «καλολαδωμένα γρανάζια της κρατικής μηχανής» ­ όπως αυτοαποκαλούνται ­ αλλά
κάτι περισσότερο από κινούμενα και μετακινούμενα γρανάζια…

«Λένε φουκαριάρη και μίζερο αυτόν που δεν… τα παίρνει»

Βούλα Κονιτοπούλου: «Ο ένας που δεν δουλεύει ή τα… παίρνει, συμπαρασύρει και τους άλλους δέκα. Δεν θα ισχυρισθώ, όμως, ότι δεν υπάρχουν αυτοί που χρηματίζονται και αυτό είναι κάτι που με κάνει και αγανακτώ. Οι άνθρωποι αυτοί δεν πρέπει απλά να τιμωρούνται, αλλά να απολύονται με διαδικασίες δευτερολέπτων»

Ακούει τα ίδια και τα ίδια κάθε μέρα, στη δουλειά, στο σπίτι, στην παρέα, στην
έξοδο στα μαγαζιά. Τα άκουσε και τελευταία, ακόμα πιο επίσημα, μέσα από το
πόρισμα της «Ομάδας Άμεσης Παρέμβασης» για το Δημόσιο ­ τα «παίρνουν» οι
εξεταστές για τις άδειες οδήγησης στο υπουργείο Μεταφορών, «μιζάρονται» στις
Πολεοδομίες, στις Εφορίες, στο ΙΚΑ… Τα ακούει και νιώθει πάντα το ίδιο
αίσθημα ντροπής αλλά και την ίδια οργή, την ίδια απόγνωση. Ότι κάποιοι τα
«παίρνουν» δεν είναι κάτι που αγνοεί, γιατί και η ίδια δεν παύει να είναι
πολίτης. Αλλά δεν άκουσε, επιμένει, ποτέ κανέναν να αναφέρεται σ’ αυτόν τον
δημόσιο υπάλληλο που δεν τα «παίρνει» και όσοι τα «παίρνουν», τον αποκαλούν
συνήθως μίζερο και… φουκαρά!

Η ίδια δεν αισθάνεται ούτε μίζερη ούτε… φουκαριάρα ­ το αντίθετο θα ‘λεγε
κανείς. Με 18 χρόνια «δημοσιοϋπαλληλίκι» είναι χρεωμένη η Βούλα Κονιτοπούλου ­
τα 14 τελευταία στο ΙΚΑ Γαλατσίου. Δεν ντρέπεται για την ιδιότητά της ούτε για
τον χώρο που εκπροσωπεί. Απολαμβάνει και τονίζει ιδιαίτερα τη μεταφορά τους
στα καινούργια τους φωτεινά γραφεία και χαίρεται πάντα να εξυπηρετεί τον
πολίτη, «άλλο αν δεν το καταφέρνω πάντα».

Υπάλληλος του γκισέ, από κοριτσόπουλο έως σήμερα, βρίσκεται διαρκώς στην
πλευρά εκείνου που τα… ακούει. Δικαίως ή αδίκως, ακούει τα εξ αμάξης από τον
πολλαπλά ταλαιπωρημένο πολίτη «που πάρα πολλές φορές έχει δίκιο αλλά και πάρα
πολλές ξεσπά σ’ εκείνον που δεν του φταίει. Δεν μπορείς να κάνεις τίποτα
περισσότερο από το να ακούσεις με ευγένεια και κατανόηση αυτόν τον
αγανακτισμένο άνθρωπο, να προσπαθήσεις να του εξηγήσεις και να τον βοηθήσεις
να λύσει το πρόβλημά του. Πιστεύω ότι αν υπήρχε περισσότερη ευγένεια και από
τις δύο πλευρές, τα προβλήματα στην επαφή του πολίτη με τον δημόσιο υπάλληλο
θα περιορίζονταν στο ελάχιστο…».

«Το κράτος που ταλαιπωρεί…»

Δεν αγνοεί ότι βρίσκεται στη θέση εκείνου που εκπροσωπεί το «απρόσωπο» κράτος:
«Είμαστε οι εντολοδόχοι του κράτους και των αποφάσεων που κάθε φορά παίρνει.
Έτσι, στο πρόσωπο κάθε δημοσίου υπαλλήλου ο πολίτης βλέπει να καθρεφτίζεται το
κράτος που τον ταλαιπωρεί. Έχει την προκατάληψη ότι ο δημόσιος υπάλληλος
κάθεται και πληρώνεται ­ κάθε δημόσιος υπάλληλος είναι ένα πρόσωπο
αμφισβητούμενο που πρέπει ανά πάσα στιγμή να αποδεικνύει ότι… δουλεύει!
Συχνά, μας πετάει κατάμουτρα τη φράση “εγώ σε πληρώνω για να κάθεσαι εκεί που
κάθεσαι” και το εντυπωσιακό είναι ότι αυτήν τη φράση την υιοθέτησαν πια και οι
αλλοδαποί που συναλλάσσονται με τις υπηρεσίες μας! “Εγώ σε πληρώνω”, μου είπε
πρόσφατα ένας Αλβανός που είχε πρόβλημα να εισπράξει το δωρόσημό του, γιατί με
άλλο όνομα ήταν γραμμένος στις καταστάσεις του εργολάβου και άλλο δήλωσε στον
υπάλληλο που διενεργεί τους εξωτερικούς ελέγχους στις οικοδομές…».

Με αλλοδαπούς

Το αντικείμενο δουλειάς του τμήματος στο οποίο εργάζεται η Βούλα Κονιτοπούλου
είναι ιδιαίτερα «αιχμηρό», αφού είναι το τμήμα εσόδων και έχει να κάνει «με
άδειες οικοδομών, με δημόσια έργα και με 2.000 ασφαλισμένους στο ΙΚΑ Γαλατσίου
οικοδόμους που κάθε τετράμηνο ­ Χριστούγεννα, Πάσχα και καλοκαίρι ­ παίρνουν
από μας το δωρόσημό τους. Η δουλειά είναι συνεχής, η συναλλαγή με τον κόσμο
καθημερινή και αδιάκοπη… Οι μισθολογικές καταστάσεις π.χ. των ατόμων που
απασχολούνται σε μια οικοδομή τον Νοέμβριο πρέπει να προσκομισθούν στο ΙΚΑ
μέχρι τις 10 Δεκεμβρίου ­ αναλυτικά με τα ημερομίσθια του κάθε εργαζομένου ­
και μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου πρέπει να καταβληθούν όλες οι εισφορές.

Από τους 2.000 ασφαλισμένους οικοδόμους, οι 700 είναι αλλοδαποί και εδώ
αντιμετωπίζουμε μεγάλο πρόβλημα, είτε γιατί δεν είναι ξεκαθαρισμένα τα χαρτιά
τους είτε γιατί παρουσιάζουν ανακρίβειες στα στοιχεία ­ βαφτίστηκαν, λόγου
χάρη, και άλλαξαν όνομα ­ και η μηχανοργάνωση τους βγάζει ανύπαρκτους, με
αποτέλεσμα να μην μπορούν να πάρουν το δωρόσημό τους»!

Η μηχανοργάνωση

Μεγάλο πρόβλημα έχει προκύψει από τον Σεπτέμβριο και στη χορήγηση ασφαλιστικής
ενημερότητας με βάση την εγκύκλιο 61/2000. Όποιος θέλει πια να μεταβιβάσει
διαμέρισμα ή οικόπεδο, είναι αναγκασμένος να ζητήσει από το ΙΚΑ μια βεβαίωση
ότι δεν οφείλει στο… ΙΚΑ ­ διαφορετικά δεν μπορεί να υπογράψει συμβόλαιο:
«Αλλά για να πάρει από μένα μια τέτοια βεβαίωση ο κατασκευαστής που έχει έδρα
π.χ. στο Μαρούσι, θέλει να πουλήσει διαμέρισμα στο Γαλάτσι αλλά έχει και άλλα
οικοδομικά έργα στα Πατήσια, πρέπει να μου φέρει δύο υπηρεσιακά σημειώματα από
το ΙΚΑ στο Μαρούσι και από το ΙΚΑ Πατησίων ότι δεν χρωστάει σ’ αυτές τις
υπηρεσίες τίποτα. Δυστυχώς, το ΙΚΑ δεν έχει μηχανοργάνωση που θα έλυνε πολλά
προβλήματα και ο κατασκευαστής πρέπει να χάσει δύο ημέρες για να βεβαιώνει η
μία υπηρεσία του ΙΚΑ την άλλη ότι δεν έχει οφειλές και να του δώσουμε το
μαγικό χαρτάκι! Έχει λοιπόν κάθε λόγο από την πλευρά του να είναι
αγανακτισμένος και να ξεσπάσει τα νεύρα και τον εκνευρισμό του στον υπάλληλο
του γκισέ που σε τίποτα δεν φταίει και αδυνατεί να τον εξυπηρετήσει, αν δεν
φέρει τις βεβαιώσεις που απαιτεί η εγκύκλιος…».

Κατανοεί κάθε πολίτη που χάνει την ψυχραιμία του η Βούλα Κονιτοπούλου.
Κατανοεί αυτόν που της είπε «το μόνο που δεν μου ζητήσατε, είναι να πάω στην
Ομόνοια και να κατεβάσω το… παντελόνι μου», αλλά και την ηλικιωμένη που
ασθμαίνει να ανέβει την ανηφόρα στο τέρμα της οποίας μεταφέρθηκε το ΙΚΑ
Γαλατσίου και φθάνει στο γραφείο της κατάκοπη και καταϊδρωμένη: «Δεν μπορώ να
της προσφέρω καφέ, αλλά υπάρχει νερό και… καραμελίτσα! Αν αντιμετωπίσεις τον
πολίτη με ζεστασιά, θα καταλαγιάσει, θα φύγει τουλάχιστον ευχαριστημένος που
τον άκουσες…».

«Γιατί στο Δημόσιο»

Κυνήγησε μια θέση στο Δημόσιο και οι λόγοι είναι γνωστοί: «Ήταν το προνόμιο
της δεκαπενταετίας εκείνη την περίοδο αλλά και η ασφάλεια, η μονιμότητα, η
σύνταξη… Αν μετάνιωσα κάπου, αυτό έχει να κάνει με το γεγονός ότι αν ήμουν
σε κάποια ιδιωτική επιχείρηση, ύστερα από 18 χρόνια θα έπαιρνα έναν μισθό δύο
και τρεις φορές μεγαλύτερο από τα 266 χιλιάρικα που παίρνω σήμερα. Για τίποτα
άλλο δεν μετάνιωσα, δουλεύω όπως θα δούλευα και στον ιδιώτη ή στη δική μου
επιχείρηση, αστειευόμαστε πολλές φορές μεταξύ μας και λέμε ότι δουλεύουμε με
ρυθμούς φασόν σε εργοστάσιο, αυτή είναι η πραγματικότητα, από τις 8 το πρωί
που ανοίγει για το κοινό η υπηρεσία έως τη 1 που κλείνει, δεν υπάρχει
δευτερόλεπτο ελεύθερο, ούτε να πεταχτείς στην τουαλέτα… Και μετά, στο δίωρο
που απομένει μέχρι να ξαναχτυπήσεις κάρτα, προετοιμάζεις όλες τις εκκρεμότητες
και τη χαρτούρα για την επομένη… Φθάνω στο σπίτι ξεθεωμένη και εκεί πια
μπορώ και εγώ να ξεσπάσω όλα τα νεύρα και την ένταση της ημέρας και να
πληρώσουν τη νύφη τα παιδιά μου…».

Κάθε μέρα προσπαθεί να μην ταυτίζεται και να μη βιώνει με ένταση τα προβλήματα
που προκύπτουν, αλλά δεν το καταφέρνει.

Όπως και να ‘χει, θεωρεί ότι κάθε υπάλληλος που δουλεύει σε γκισέ «είναι
πραγματικά ήρωας, γιατί δεν έχει να αντιμετωπίσει μόνο τη δυσκολία του
αντικειμένου, την πολυνομία και τη γραφειοκρατία, αλλά και τον πολίτη ή τον
ασφαλισμένο που αδυνατεί να κατανοήσει τι ακριβώς του ζητάς ­ και έχει χίλια
δίκια, εδώ δεν τα κατανοούμε εμείς ­ του εξηγείς δέκα φορές, του τα γράφεις σ’
ένα κομμάτι χαρτί και κάθε φορά επιστρέφει με ένα χαρτί λιγότερο ή ελλιπές στα
στοιχεία του (εδώ είναι πρόβλημα άλλης κρατικής υπηρεσίας) και στο τέλος, δεν
φτάνει που κάνεις τα πάντα για να τον βοηθήσεις, σε βρίζει και από πάνω…».

«Μας παίρνει η μπόρα»

Την πικραίνει πολύ η άσχημη εικόνα που κυριαρχεί παντού για τον δημόσιο
υπάλληλο. Έλεος, λέει, ο ένας που δεν δουλεύει ή τα… παίρνει, συμπαρασύρει
και τους άλλους δέκα: «Επωμιζόμαστε αυτό το βάρος όλοι, μας παίρνει όλους η
μπόρα.

Δεν θα ισχυρισθώ ότι δεν υπάρχουν αυτοί που χρηματίζονται και αυτό είναι κάτι
που με κάνει και αγανακτώ, το θεωρώ απαράδεκτο, οι άνθρωποι αυτοί δεν πρέπει
απλά να τιμωρούνται, αλλά να απολύονται με διαδικασίες δευτερολέπτων. Εξίσου
απαράδεκτοι είναι και όσοι τα δίνουν, αλλά αυτό δεν δικαιολογεί τον επίορκο
δημόσιο υπάλληλο που οφείλουμε όλοι να περιφρονούμε…».

ΜΙΑ ΕΞΟΜΟΛΟΓΗΣΗ

«Καταλαμβάνω τόσο χώρο ώστε να απλώνω αλλά όχι να τεντώνω τα χέρια μου!..»

«Αν αντιμετωπίζεις με ζεστασιά τον πολίτη θα καταλαγιάσει, θα φύγει τουλάχιστον ευχαριστημένος που τον άκουσες…», λέει η κ. Κονιτοπούλου

Δεν ονειρεύτηκε ποτέ του αυτή την εικόνα ­ να κτυπά κάρτα κάθε πρωί και κάθε
μεσημέρι, την ίδια ακριβώς ώρα. Ούτε που το φανταζόταν ότι θα μπαινοβγαίνει
επί είκοσι συναπτά έτη, στον ίδιο ακριβώς χώρο, στην ίδια υπηρεσία, του ίδιου
υπουργείου, όπου όλα καταλαμβάνουν συγκεκριμένο όγκο ­ γραφεία, άνθρωποι,
στόχοι και αρμοδιότητες. Αλλά αυτό ακριβώς κάνει. Κάνει όμως και το χειρότερο:
μεταθέτει συχνά αυτό που λέγεται «ευθύνη» στον διπλανό του, που την μεταθέτει
πάραυτα κι εκείνος στον παραδίπλα και έτσι δημιουργείται ο «φαύλος κύκλος
της… ανευθυνότητας του Δημοσίου».

Είναι ένας ανάμεσα σε χιλιάδες. Ήλπιζε σε κάτι καλύτερο αλλά σταμάτησε προ
πολλού να ελπίζει. Όταν πιάστηκε στο δόκανο του Δημοσίου, ήταν 28 χρόνων. Τώρα
είναι 48. Τότε ήταν ελεύθερος. Τώρα είναι… χωρισμένος. Αλλά πάντα πατέρας
τριών παιδιών που χρειάζονται την ασφαλιστική του κάλυψη και την οικονομική
του στήριξη. Το μόνο που αναμένει εκείνος, είναι η έξοδός του από το Δημόσιο.
Και μια κουτσουρεμένη σύνταξη…

«Είμαι ένας υπάλληλος ­ θα μου άρεσε να λέω σκέτα υπάλληλος αλλά είμαι
δυστυχώς δημόσιος υπάλληλος ­ με “καλουπωμένη” παρουσία. Τα όριά μου είναι
περιορισμένα, καταλαμβάνω τόσο χώρο όσο μια καρέκλα μπροστά σε ένα γκισέ, τόσο
χώρο ώστε να μπορώ να απλώνω αλλά όχι και να τεντώνω τα χέρια μου! Είμαι το
πιόνι του κράτους στη σκακιέρα της ταλαιπωρίας, της συναλλαγής και της
αφαίμαξης του πολίτη, πρέπει να γνωρίζω κάθε στιγμή κάθε εγκύκλιο και κάθε νέα
διαταγή που καταργεί την προηγούμενη και είναι μέρες που δεν προλαβαίνω καν να
βλέπω πρόσωπα παρά μόνο τα χέρια των ανθρώπων. Με χέρια ανταλλάσσω χρήματα και
φακέλους και κάνει το κράτος την εισπρακτική και ελεγκτική δουλειά του…

Εργάζομαι σε μια στενόμακρη ισόγεια αίθουσα με σκοτεινούς και λεριασμένους
τοίχους που έχουν να βαφούν 15 χρόνια, με άλλους δώδεκα κατηφείς δημοσίους
υπαλλήλους. Τα γραφεία είναι αραδιασμένα στη σειρά ­ πίσω μου, δεξιά και
αριστερά μου υπάρχουν άνθρωποι που πρέπει να παραμερίσεις την καρέκλα σου όταν
χρειάζεται να περάσουν. Αποφεύγω να στρέψω πίσω, δεξιά και αριστερά το κεφάλι
μου γιατί αυτό που βλέπω είναι μαλλιά, πλάτες και στοιβαγμένους
γκριζοπράσινους φακέλους πάνω στα γραφεία και αυτό που εισπράττω είναι ένταση,
ένταση, ένταση…

Χτυπάω κάρτα στις 7.25 κάθε πρωί και νιώθω πάντα το ίδιο αίσθημα ασφυξίας
γνωρίζοντας ότι με περιμένει ένα απαράλλακτα μονότονο και δύσκολο εφταμισάωρο.
Λέω πάντα κάθε πρωί “καλημέρα” που αρκετές φορές αιωρείται και μένει
αναπάντητη, βρίσκω πάντα έναν διπλό ελληνικό καφέ, αριστερά στο γκισέ,
πάντα… παγωμένο, πάω πάντα σαν ζογκλέρ με ζικ – ζακ στο βάθος, λιγάκι να
τραβήξω την ξεθωριασμένη γκρίζα κουρτίνα, να “κλέψω” λίγο φως αλλά ενοχλείται
πάντα η συνάδελφος που κάθεται μπροστά στο παράθυρο και στα χρόνια που
επαναλαμβάνω αυτή την κίνηση έχω καταλάβει (αλλά δεν μπορώ και να το χωνέψω)
ότι δεν χρειάζεται ήλιο και φως ένας δημόσιος υπάλληλος, ούτε βαμμένους
τοίχους, ούτε καθαρές κουρτίνες, ούτε καινούργια καρέκλα και γραφείο. Όπως δεν
χρειάζεται ούτε καλό μισθό ­ αρκούν 135 χιλιάρικα το 15ήμερο. Και γιατί να
πάρει καλύτερο μισθό αφού ούτε κίνητρα του δίνουν ούτε ευκαιρίες να αναπτύξει
πρωτοβουλίες και δυνατότητες (αυτό κι αν είναι έγκλημα) ούτε βαθμολογική
εξέλιξη τον περιμένει…

Ένας δημόσιος υπάλληλος, όποιος και ό,τι κι αν είναι, μπορεί να πάει μέχρι
εκεί που πηγαίνουν όλοι. Πουθενά αλλού… Μπορεί να βιώνει ό,τι θέλει, αρκεί
να μην το δείχνει. Μπορεί να λέει ό,τι θέλει, αρκεί να μην αναφερθεί το…
όνομά του αφού προσκρούει στον δημοσιοϋπαλληλικό κώδικα που ρητά το
απαγορεύει. Η ιδιότητα του δημοσίου υπαλλήλου με έχει τελικά κι εμένα
μεταθέσει στην κατηγορία εκείνων που έχουν γνώμη αλλά δεν την εκφέρουν ανοικτά
κι έτσι καταλήγω να σκέφτομαι ότι κακώς έχω και γνώμη, αφού με δαγκώνει από
μέσα μου και πάντα ματώνει και πονάει…».