Καπιταλιστική Μαφία

Αν πάρουμε ως δεδομένο ότι η ύπαρξη και η εξέλιξη του καπιταλισμού
εξαρτιόνταν ανέκαθεν από τον αγώνα του ενάντια στους «αντιπάλους», τότε η
Μαφία ανάγεται ενδεχομένως σε πολύτιμο «σύμμαχό» του.

Εγκληματικά πλοκάμια. Είναι δυνατόν να αποτελεί η Μαφία «σύμμαχο» του καπιταλισμού; (Σκίτσο από τη «Φιγκαρό»)

Η υπόθεση αυτή, εικονοκλαστική ή ριψοκίνδυνη, ανεφύη στη διάρκεια ενός
συνεδρίου που πραγματοποιήθηκε πρόσφατα στη Βρέστη. Διοργανώθηκε από το
Κεντρικό Γραφείο Γεωργικών και Αγροτικών Οργανώσεων της Βρετάνης και είχε ως
στόχο να δείξει ότι οι συνεταιρισμοί μπορούν να «λειτουργούν με
αποτελεσματικότητα στο πλαίσιο της σύγχρονης αγοράς». Η προεισαγωγική δήλωση
του κοινωνιολόγου Λικ Μπολτανσκί, όμως, συγγραφέα, μαζί με τον Ιβ Σιαπελό,
ενός ογκώδους έργου με τίτλο «Το Νέο Πνεύμα του Καπιταλισμού» (εκδόσεις
Gallimard), προκάλεσε ιδιαίτερη αίσθηση.

Για τον Λικ Μπολτανσκί, μετά τον κατ’ εξοχήν πατρογονικό καπιταλισμό της
προπολεμικής περιόδου, και κατόπιν εκείνων των οργανισμών όπου οι έμμισθοι
διευθυντές ήσαν και οι απόλυτοι άρχοντες, εγκαθιδρύεται, μετά το 1968, ένας
τρίτος καπιταλισμός, αυτός των δικτύων, ο δυναμισμός του οποίου διασφαλίζει
την οικονομική ανάπτυξη. Απέναντι στις δύο πρώτες «παραλλαγές», στον ρόλο του
εγγυητή της εξέλιξης του καπιταλισμού βρισκόταν αυτό που ο Γάλλος
κοινωνιολόγος ονομάζει «κοινωνική κριτική» ­ φορέας της οποίας ήταν το
αγροτικό κίνημα και η ταξική ιδεολογία του, με σημεία αναφοράς τη γαλλική
Γενική Συνομοσπονδία Εργατών (CGT) και τον κομμουνιστικό κόσμο ­ και η
«καλλιτεχνική κριτική» ­ φορέας της οποίας ήταν κυρίως η Γαλλική Δημοκρατική
Συνομοσπονδία Εργατών (CFDT) και ορισμένες φοιτητικές οργανώσεις ή πρώην
αριστεροί.

Από τη δεκαετία του 1970 και μετά, ως απάντηση σ’ αυτήν τη διττή κριτική, ο
καπιταλισμός ανασχηματίζεται για άλλη μια φορά. Αντίθετα, όμως, με το
προγενέστερο μοτίβο, η μεταμόρφωσή του μεταφράζεται σε έναν περιορισμό της
κριτικής. Ανάμεσα στην πτώση του Τοίχους του Βερολίνου και τη συνδικαλιστική
υποτονικότητα, η κοινωνική κριτική χάνει την αξιοπιστία της. Η πρωτοβουλία και
η ιδιωτικοποίηση, υπολανθάνουσες αξίες της καλλιτεχνικής κριτικής, εισέρχονται
στην υπηρεσία της αποδοτικότητας των σύγχρονων επιχειρήσεων.

Τα κυκλώματα

Εφεξής, ο καπιταλισμός στερείται κινητήριας δύναμης. Ποιος μπορεί, σήμερα, να
τον υποχρεώσει να αντιδράσει επισημαίνοντας τις ελλείψεις του; Ουδείς, απαντά
ο Λικ Μπολτανσκί, εκτός αν φανταστούμε τη Μαφία να μετατρέπεται στον νέο
πρωτεργάτη αυτού του αγώνα. Ανάμεσα στους φορολογικούς παραδείσους και τους
μαιάνδρους του ξεπλύματος βρώμικου χρήματος, και σε συνδυασμό με την
εκμαυλιστική δύναμη των ναρκοδολαρίων ή της οικονομίας του τζόγου, ο
«μαφιόζικος» καπιταλισμός ασκεί μια επιρροή που μπορεί να μιάνει ακόμα και τα
κυκλώματα του επίσημου καπιταλισμού.

Η επικαιρότητα είναι παρούσα, για να μας υπενθυμίζει ότι τα διαχωριστικά όρια
έχουν ήδη χάσει μεγάλο μέρος της στεγανότητάς τους ­ αν υπήρξαν ποτέ στεγανά.
Η υπόθεση των τρελών αγελάδων δείχνει ότι τα παράνομα συστήματα καλλιεργούν
επικίνδυνες συνάφειες με τις επιλήψιμες μεθόδους ορισμένων κύκλων. Οι
πρόσφατες καταγγελίες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, που υποψιάζεται ότι δύο
μεγάλοι παγκόσμιοι όμιλοι της καπνοβιομηχανίας οργάνωσαν εσκεμμένα τη
λαθρεμπορία προκειμένου να πουλήσουν στην Ευρώπη τα τσιγάρα τους, που
υπόκεινται σε ολοένα και βαρύτερους φόρους, έριξαν δυνατό φως σε κάποιες,
ελάχιστα ομολογητές, εμπορικές σχέσεις. Εύλογα, λοιπόν, αναρωτιέται κανείς αν
ο καπιταλισμός δεν έχει ήδη συνθηκολογήσει με τη Μαφία, βάσει των παλαιών
αρχών της αφομοίωσης που επέτρεπαν, ανέκαθεν, τη νεκρανάστασή του.

Κυνηγούν Ναπολιτάνους γκάνγκστερ

Βαλεντίνα Τερατσιάνο. Η δολοφονία του δίχρονου κοριτσιού από την Καμόρα της Νάπολης συντάραξε την ιταλική κοινή γνώμη

Παροχή «προστασίας», λαθρεμπόριο όπλων, ναρκωτικών και τσιγάρων, μαστροπεία…
η Μαφία απλώνει τα πλοκάμια της σε όλους τους προσοδοφόρους τομείς και λύνει
παραδοσιακά τους λογαριασμούς της με βίαιο τρόπο. Πρόσφατα, ο βασικός εταίρος
του κυβερνώντος κεντροαριστερού συνασπισμού της Ιταλίας, το πρώην
Κομμουνιστικό Κόμμα της Δημοκρατικής Αριστεράς, κατέθεσε πρόταση για την
αποτελεσματικότερη καταστολή του οργανωμένου εγκλήματος. Αφορμή, στάθηκε η
δολοφονία ενός δίχρονου κοριτσιού σε κάποιο προάστιο της Νάπολι.

Η μικρή Βαλεντίνα Τερατσιάνο βρισκόταν μαζί με τον πατέρα της στο ανθοπωλείο
του θείου της, όταν δέχθηκε τα πυρά δύο μασκοφόρων Ιταλών γκάνγκστερ.
Πραγματικοί στόχοι, κατά πώς φαίνεται, ήσαν ο πατέρας και ο θείος της, οι
οποίοι είναι γνωστοί στην αστυνομία ως λαθρέμποροι τσιγάρων, και διατηρούν
σχέσεις με την περίφημη Καμόρα, τη Μαφία της Νάπολι.

Η υπόθεση συντάραξε την ιταλική κοινή γνώμη και ο Τύπος έστρεψε τα πυρά του
εναντίον της κυβέρνησης του Τζιουλάνο Αμάτο. Από τις αρχές του 2000, έχουν
σημειωθεί στην ευρύτερη περιοχή της Νάπολι περισσότερες από 100 δολοφονίες που
συνδέονται με την Καμόρα. Ο Ιταλός πρόεδρος, Κάρλο Ατζέλιο Τσάμπι, ζήτησε την
υιοθέτηση μιας πολιτικής «μη ανεκτικότητας» απέναντι στη Μαφία. «Χρειάστηκε να
χάσει τη ζωή του ένα αθώο δίχρονο κορίτσι για να ενεργοποιηθούν οι αρχές»,
σχολίασε η εφημερίδα της Νάπολι «Il Mattino».