Πληθωρικός σε ξεσπάσματα εντός και εκτός συνόρων

Μία εβδομάδα μετά την ορκωμοσία της κυβέρνησης, ο Θόδωρος Πάγκαλος έκανε το
τραπέζι στους δημοσιογράφους που κάλυπταν το νέο του υπουργείο ­ το υπουργείο
Πολιτισμού. Μεταξύ ούζων και μεζέδων, ο πληθωρικός πολιτικός «αποκάλυψε» πως ο
Ευάγγελος Βενιζέλος όταν ήταν υπουργός Πολιτισμού σκόρπισε δεξιά κι αριστερά
κονδύλια και επιχορηγήσεις. Ο εξίσου πληθωρικός ­ και ευτραφής ­ κ. Βενιζέλος
αντέδρασε ακαριαία και αυτό που κόντεψε να γίνει… ματς σούμο στο ΠΑΣΟΚ έληξε
με υποχώρηση του κ. Πάγκαλου, αλλά και παραμονή του στο υπουργείο.

Επτά μήνες αργότερα, ο επονομαζόμενος «Μπέννυ» παίρνει ­ τυχαία, έστω ­ την
οριστική του εκδίκηση από τον κ. Πάγκαλο: ορκίζεται σήμερα και αναλαμβάνει
υπουργός Πολιτισμού στη θέση αυτού που τον κατηγόρησε για «διασπάθιση».

Ο ίδιος ο κ. Πάγκαλος, πάλι, θα επαναλάβει ένα έργο που γνωρίζει πολύ καλά,
την αποχώρηση από τη σκηνή εξαιτίας ενός (ή περισσοτέρων) πραγμάτων που είπε.
Πρόκειται για μια μακρά διαδρομή, τα χνάρια της οποίας ο πρώην υπουργός
Εξωτερικών γνωρίζει πολύ καλά ­ κι όταν είναι ήρεμος, είναι ο πρώτος που τα
παραδέχεται. Για παράδειγμα, όταν η «ομάδα των τεσσάρων» προετοιμαζόταν για τη
διαδοχή Παπανδρέου στο ΠΑΣΟΚ, ο Θόδωρος Πάγκαλος ήταν ο πρώτος που υποστήριξε
πως έπρεπε να στηριχθεί ο Κώστας Σημίτης ­ «εγώ», ομολογούσε, «δεν μπορώ να
πειθαρχήσω σε αυτά που απαιτεί η πρωθυπουργία, ο Κώστας μπορεί».

Κάποιοι μπορεί να σπεύσουν να πουν ότι κι αυτή η πρόβλεψη του κ. Πάγκαλου
βγήκε αληθινή: ο κ. Σημίτης έγινε Πρωθυπουργός, κέρδισε δύο εκλογικές
αναμετρήσεις, δύο συνέδρια του Κινήματος και… δύο αποπομπές Πάγκαλου.

Όλα αυτά όμως έγιναν πολύ αργότερα, αφού ο κ. Πάγκαλος είχε πλέον συνηθίσει
την κοινή γνώμη και τους συντρόφους του ­ για να μην αναφέρουμε τους ξένους
ηγέτες ­ σε ξεσπάσματα.

Η πρώτη συγγνώμη

Όλα ξεκίνησαν τον Οκτώβριο του ’93, όταν ο Θόδωρος ανέλαβε τη θέση του
αναπληρωτή υπουργού Εξωτερικών στη νέα κυβέρνηση Παπανδρέου, με ένα και μόνο
έργο: να βγάλει πέρα την προεδρία της Ευρωπαϊκής Ένωσης που θα ξεκινούσε τον
Ιανουάριο. Πράγματι, ο κ. Πάγκαλος σηκώνει τα μανίκια, επιστρατεύει ένα στενό
επιτελείο συνεργατών και με το «Φάλκον» οργώνει την Ευρώπη «για να μη γίνουμε
ρεζίλι», όπως έλεγε στους φίλους του. Ενδιαμέσως, ωστόσο, φροντίζει να τα
βάλει με την ατμομηχανή της Ένωσης, τη Γερμανία. Η δήλωσή του ότι πρόκειται
για έναν «γίγαντα με μυαλό μικρού παιδιού» κάνει έξαλλο τον καγκελάριο Κολ και
τον Κλάους Κίνκελ, ικανοποιεί την πλειονότητα των Ελλήνων, αλλά υποχρεώνει και
τον Ανδρέα Παπανδρέου να ζητήσει από τον υπουργό του κάτι που ο κ. Πάγκαλος θα
επαναλάβει πολλές φορές στη συνέχεια: να πει συγγνώμη.

Στη συνέχεια, βέβαια, ακολουθεί η μεγαλύτερη επιτυχία της πολιτικής
σταδιοδρομίας του Θόδωρου Πάγκαλου ­ η ελληνική προεδρία. Ο αναπληρωτής
υπουργός παίζει ταυτοχρόνως τον ρόλο του Πρωθυπουργού, του υπουργού Εξωτερικών
και… του εαυτού του. Ολοκληρώνει με επιτυχία την κοινοτική διαπραγμάτευση
για τη διεύρυνση με τρεις νέες χώρες ­ τόσο που ο γαλλικός «Μοντ» να κάνει
λόγο για «διαπραγματευτική μέθοδο Πάγκαλου» και η «Ουώλ Στρητ Τζέρναλ» να τον
αποκαλεί «Τεό» (πώς λέμε «Μπιλ» για τον Κλίντον; Κάπως έτσι…).

Παράδοξα…

Εκείνο το εξάμηνο συμβαίνουν αρκετά παράδοξα, αν τα σκεφθεί κανείς με τη
μετέπειτα εμπειρία. Όπως η τελική διαπραγμάτευση για τη διεύρυνση, διάρκειας
78 ωρών, στη διάρκεια της οποίας ο αναπληρωτής υπουργός δεν κοιμήθηκε ούτε
δευτερόλεπτο και απηυδισμένος ψιθύρισε σε συνεργάτη του «ξέρω όλα αυτά τα
ψάρια (σ.σ. η αλιεία ήταν μεγάλο πρόβλημα για τη Νορβηγία) με τα μικρά τους
ονόματα». Η οργή του κ. Πάγκαλου με το εμπάργκο στα Σκόπια που επέβαλε ο…
Ευάγγελος Βενιζέλος. Η προεδρία του στη σύνοδο κορυφής της Κέρκυρας, όταν οι
11 τότε ηγέτες δέχθηκαν πως η ασθένεια του Παπανδρέου επιβάλλει αντ’ αυτού την
παρουσία του αναπληρωτή υπουργού Εξωτερικών. Και η στενή συνεργασία των κ.κ.
Πάγκαλου και Παπανδρέου ­ συνεργασία που επεβλήθη τόσο από το γεγονός ότι και
οι δύο ένιωθαν αδικημένοι από την παρουσία του Κάρολου Παπούλια στην ηγεσία
του υπουργείου, όσο κι από την ανάγκη του Γιώργου Παπανδρέου να βρει έναν…
υιοθετημένο πατέρα (όπως ήταν η ερμηνεία του Θόδωρου Πάγκαλου).

Υποψήφιος δήμαρχος

Όταν έληξε η προεδρία ο κ. Πάγκαλος μεταφέρθηκε για μικρό χρονικό διάστημα στο
υπουργείο Μεταφορών. Είναι η εποχή που η δημοτικότητά του βρίσκεται στο
απόγειό της και ο ίδιος εξομολογείται ότι «αν δεν βάλω μαχαίρι στην Ολυμπιακή
δεν κάνω τίποτα». Δεν χρειάζεται ­ υπό τις επευφημίες όλων των μελών της
Κεντρικής Επιτροπής του ΠΑΣΟΚ και του ιδίου του ηγέτη Παπανδρέου χρίζεται
υποψήφιος δήμαρχος, αντίπαλος του ανίκητου Αβραμόπουλου.

Ο Πάγκαλος υποστηρίζει ότι πρόκειται για «τη μεγαλύτερη παγίδα που έχουν
στήσει σε πολιτικό». Παρ’ όλα αυτά, πέφτει μέσα. Μόλις αντιλαμβάνεται ότι δεν
μπορεί να κερδίσει τον κ. «τίποτα», αρχίζει σειρά δηλώσεων που μειώνουν ακόμη
περισσότερο τις πιθανότητές του και ακολουθεί η περιθωριοποίησή του, ως
ηττημένου εξ ιδίας ευθύνης.

Με την «ομάδα των τεσσάρων» ο Θόδωρος Πάγκαλος επέστρεψε στην κεντρική
πολιτική σκηνή, αλλά τα χαρακτηριστικά του «θυελλώδους» αποκτούν σταδιακά όλο
και μεγαλύτερη ισχύ εις βάρος του «χαρισματικού». Έτσι, προς μεγάλη
δυσαρέσκεια όλων όσων βλέπουν ότι η ασθένεια Παπανδρέου έχει φέρει το ΠΑΣΟΚ σε
δεινή θέση, ανοίγει… βεντέτα με τον Κώστα Λαλιώτη, όταν με αφορμή το
αεροδρόμιο των Σπάτων ο πρώην υπουργός προσβάλλει δημοσίως τον υπουργό
Περιβάλλοντος.

Η επιστοφή στο Εξωτερικών

Το Ιανουάριο του ’96 ο Θόδωρος Πάγκαλος επιστρέφει θριαμβευτής στο υπουργείο
Εξωτερικών, μετά τη νίκη Σημίτη στην Κοινοβουλευτική Ομάδα. Ως νικητής,
επιδεικνύει μεγαθυμία ­ ανταλλάσσει αβρότητες με τον παλαιό «εχθρό» Κάρολο
Παπούλια και έχει ως αναπληρωτή τον προστατευόμενό του, τον Γιώργο Παπανδρέου.
Τη νύχτα των Ιμίων διαπραγματεύεται περίπου μόνος του με τον Ρίτσαρντ
Χόλμπρουκ ­ όπως έλεγε με την έντονη προφορά στην αγγλική «no ships, no men,
no flags». Στη συνέχεια αναδεικνύεται ­ κατά την έκφραση των Τούρκων ­ σε
«πρωθυπουργό της εξωτερικής πολιτικής». Ο Κώστας Σημίτης δεν κάνει τίποτε σε
αυτόν τον ευαίσθητο τότε τομέα χωρίς τον Θόδωρο δίπλα του, γι’ αυτό και δεν
διστάζει να «θυσιάσει» τον φίλο του Χρήστο Ροζάκη μόλις διαπίστωσε ότι ο κ.
υπουργός δεν τον ήθελε. Αυτόν και τις απόψεις του.

Φυσικά, και αυτή η περίοδος σημαδεύεται από ξεσπάσματα του Θόδωρου, όπως όταν
αποκάλεσε «ψεύτη» τον Μπιλ Κλίντον, υποχρεούμενος λίγο αργότερα να ζητήσει για
άλλη μία φορά «συγγνώμη». Η εμπιστοσύνη του Κώστα Σημίτη, ωστόσο, παραμένει
ακέραια, όπως και η απομόνωσή του από τα συμβαίνοντα στην εξωτερική πολιτική.
Μέχρι… την υπόθεση Οτζαλάν.

Η υπόθεση Οτζαλάν

Ο Θόδωρος Πάγκαλος ουδέποτε διανοήθηκε ότι «το σχέδιό του» για τη φυγάδευση
του Κούρδου ηγέτη μπορεί να «στράβωνε». Το ίδιο πίστευε και ο κ. Σημίτης ­
διότι πίστευε στον κ. Πάγκαλο. Όταν «έσκασε η βόμβα», ο Πρωθυπουργός
υποχρεώθηκε να αποπέμψει τον υπουργό του, μονάχα όμως όταν η Βάσω Παπανδρέου
και ο Άκης Τσοχατζόπουλος είπαν, με πολύ περισσότερα λόγια, «ή αυτός ή εμείς».
Καιρό αργότερα ο κ. Σημίτης εξακολουθούσε να πιστεύει ότι ο Πάγκαλος δεν
έπρεπε να φύγει και ο κ. Πάγκαλος έριχνε «στη Βάσω και τον Άκη» το φταίξιμο ­
ποτέ στον πρόεδρο.

Όταν ο πρώην υπουργός βρέθηκε εκτός κυβέρνησης, προέβλεπε ότι «με τον
Παπανδρέου δεν μπορεί κανείς να κάνει εξωτερική πολιτική». Ο γιος του Ανδρέα,
ωστόσο, κατάφερε όχι μόνο να περάσει τον πόλεμο του Κοσόβου, που ήταν τότε το
μεγάλο πρόβλημα, αλλά και να ξεκινήσει την ελληνοτουρκική προσέγγιση,
βλέποντας ταυτοχρόνως τη δημοτικότητά του να φθάνει σε επίπεδα αντίστοιχα με
αυτά που είχε ο παλαιός του προϊστάμενος στην αρχή του καλοκαιριού του ’94.

Ο Κώστας Σημίτης δεν έκανε το ίδιο λάθος ­ ούτε ο Γιώργος Παπανδρέου: η
συνεργασία του σημαδεύτηκε από διαρκή ενημέρωση και η ροή τηλεγραφημάτων στο
Μέγαρο Μαξίμου επανήλθε στα φυσιολογικά επίπεδα. Το δε Ελσίνκι «έδεσε τη
μαγιονέζα».

Τι δεν… γνώριζε

Όταν ο κ. Πάγκαλος επέστρεψε στην κυβέρνηση, ο Πρωθυπουργός γνώριζε ότι κάποια
πράγματα είχαν αλλάξει ­ και δεν έκρυβε τη δυσφορία του όποτε «ξεσπούσε» ο
πληθωρικός πρώην υπουργός (συνήθως κατά του κ. Παπανδρέου, τον οποίο δεν
δίσταζε να υπαινιχθεί ακόμη και για άνθρωπο των Αμερικανών). Το γνώριζε και ο
κ. Παπανδρέου, ο οποίος δεν έκανε ποτέ το λάθος να πιέσει τον πρόεδρο του
Κινήματος ξέροντας ότι τα πράγματα έχουν τη δυναμική τους. Το γνώριζε και ο κ.
Βενιζέλος, που δεν έκανε το λάθος να αρνηθεί δεύτερη φορά υπουργείο που δεν
ήταν της αρεσκείας του. Το γνώριζε ακόμη κι ο κ. Γιαννίτσης, που δεν έκανε το
λάθος να παραπονεθεί στον φίλο, συνάδελφο και προϊστάμενο. Φαίνεται πως ο
μόνος που δεν το γνώριζε ήταν ο Θόδωρος Πάγκαλος…