Ασυγκίνητη η Σοφοκλέους και στην πτώση επιτοκίων

Η Σοφοκλέους δεν συγκινείται από τη μείωση των επιτοκίων από την Τράπεζα της
Ελλάδος. Αυτό προκύπτει από την πορεία του Γενικού Δείκτη Τιμών Μετοχών του
Χρηματιστηρίου Αξιών Αθηνών και των παρεμβατικών επιτοκίων της Τραπέζης της
Ελλάδος για την αποδοχή καταθέσεων 14 ημερών από τον Ιανουάριο του 1998 έως
τον Νοέμβριο του 2000. Μάλιστα, η αντίθετη ­ σχέση με τα αναμενόμενα
αποτελέσματα ­ πορεία μεταξύ Γενικού Δείκτη και επιτοκίων είναι πιο εμφανής το
1999 και το 2000. Και αυτό διότι, στο υπέρθερμο χρηματιστηριακό 1999, τα
παρεμβατικά επιτόκια της Τραπέζης της Ελλάδος παρέμεναν σταθερά σε υψηλά
επίπεδα. Αντίθετα, το 2000, όταν επικράτησε παρατεταμένη πτώση τιμών στις
μετοχές, η Τράπεζα της Ελλάδος μείωσε σημαντικά τα επιτόκια έξι φορές.

Σύμφωνα με τα στοιχεία αυτά, έξι στις οκτώ φορές που έχει μειωθεί το ίδιο
επιτόκιο από τον Νοέμβριο του 1999 ο Δείκτης έχει σημειώσει πτώση σε μηνιαία
βάση. Εξάλλου, από τις έξι φορές που μειώθηκαν από τις αρχές του 2000 τα
επιτόκια από την Τράπεζα της Ελλάδος, τις τρεις ο Γενικός ΔείκτηςΤιμών στο
Χρηματιστήριο Αξιών Αθηνών σημείωσε υποχώρηση εντός της ίδιας ημέρας. Κατά τη
διάρκεια του 2000, οπότε έγιναν έξι μειώσεις επιτοκίων (κατά 3,75 ποσοστιαίες
μονάδες συνολικά από το 10,75% στο 7%), ο Δείκτης έπεσε σχεδόν κατά 30%, καθώς
μειώθηκε από τις 4.990 στις 3.532 μονάδες. Σημειώνεται ότι από τον Ιανουάριο
μέχρι και τον Οκτώβριο του 1999 η Τράπεζα της Ελλάδος δεν προχώρησε σε καμία
μείωση επιτοκίων. Το ίδιο διάστημα τα παρεμβατικά επιτόκια διατηρήθηκαν
αμετάβλητα στο 12%. Παράλληλα, ο Γενικός Δείκτης έφθασε στις 5.442 μονάδες από
τις 3.149 μονάδες, παρουσιάζοντας αύξηση που άγγιξε το 73%.

Κατά τη διάρκεια του 1998, οι μειώσεις των επιτοκίων συνοδεύονταν κατά κανόνα
από αύξηση του Δείκτη. Και αυτό γιατί το 1998 πραγματοποιήθηκαν επτά μειώσεις
επιτοκίων και ο Δείκτης μειώθηκε σε μηνιαία βάση δύο φορές.

Η αγορά προεξοφλεί

Η πτώση που σημειώνει ο Γενικός Δείκτης πολλές φορές, όταν η Τράπεζα της
Ελλάδος μειώνει τα επιτόκια, δεν μπορεί να οδηγήσει αβίαστα στο συμπέρασμα ότι
το Χρηματιστήριο Αξιών Αθηνών δεν υπακούει σε έναν από τους βασικότερους
οικονομικούς κανόνες: ότι η μείωση των επιτοκίων ενισχύει την αγορά μετοχών.

Αυτό συμβαίνει κυρίως επειδή η χρηματιστηριακή αγορά συνηθίζει να αντιδρά με
βάση συγκεκριμένες προσδοκίες προεξοφλώντας στην πορεία διάφορα γεγονότα,
περιλαμβανομένης και της μείωσης των επιτοκίων. Από την άλλη πλευρά, τα
πραγματικά αποτελέσματα από τη μείωση των επιτοκίων, σε αντίθεση με τις
προσδοκίες, τα οποία συνδέονται κυρίως με την απελευθέρωση ρευστότητας,
παρουσιάζονται με κάποια χρονική υστέρηση. Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι
μεσολαβεί χρόνος μεταξύ της μείωσης των επιτοκίων και της πιθανής απόσυρσης
κεφαλαίων από μορφές επενδύσεων σταθερής απόδοσης. Για τον λόγο αυτό δεν είναι
λίγοι εκείνοι που καταλήγουν στο συμπέρασμα ότι το Χρηματιστήριο πιθανότατα
έχει ήδη προεξοφλήσει την πτώση των επιτοκίων.

Ωστόσο, κανείς δεν μπορεί να υποβαθμίσει το γεγονός ότι οι επενδυτές
αποφασίζουν ανάλογα με τις αποδόσεις (ή τις αναμενόμενες αποδόσεις) που
προσφέρουν οι διάφορες εναλλακτικές μορφές επένδυσης. Για παράδειγμα, πριν από
μερικά χρόνια και κυρίως στις αρχές της δεκαετίας, όταν τα επιτόκια βρίσκονταν
σε υψηλά επίπεδα, η πιο «γνωστή» επένδυση ήταν εκείνη των καταθέσεων
(αποταμίευση), των εντόκων γραμματίων, των ομολόγων, των ρέπος κ.λπ.

Τότε, μάλιστα, γίνονταν λόγος για επικείμενη μεγάλη αύξηση των τιμών στο
Χρηματιστήριο με την προϋπόθεση ότι τα επιτόκια αυτά θα έπεφταν κατακόρυφα.

Φέτος, όμως, επικράτησαν και άλλοι προβληματισμοί σχετικά με τα επιτόκια
(πέραν των άλλων αιτιών που συνέβαλαν στη μείωση της ρευστότητας και στην
πτώση των τιμών στο Χρηματιστήριο). Οι φόβοι αυτοί είχαν σχέση κυρίως με τη
διαφορά της ισοτιμίας και των επιτοκίων μεταξύ του ευρώ και του δολαρίου (έχει
υψηλότερο επιτόκιο) σε συνδυασμό με τις πληθωριστικές πιέσεις που εμφανίζονται
στη χώρα μας. Και όλα αυτά, όταν έχει μεγάλο δημόσιο χρέος, μικρή
ανταγωνιστικότητα και μεγάλο ρυθμό ανάπτυξης.