Εφιαλτικό σενάριο για αύξηση θερμοκρασίας στην Ελλάδα

Η θερμοκρασία στην Ελλάδα θα αυξηθεί από τρεις έως πέντε βαθμούς Κελσίου
στον 21ο αιώνα, σύμφωνα με έρευνα Βρετανών επιστημόνων από το Πανεπιστήμιο
East Anglia. Το σενάριο που σοκάρει, φέρνει κοντά την απειλή της ξηρασίας στη
χώρα μας και σε πολλές περιοχές της Μεσογείου και της Κεντρικής Ασίας.

Ο καιρός αλλάζει. Δεν είναι πλέον θεωρία υπό αμφισβήτηση, όπως το 1976, όταν
δημοσιεύθηκε η πρώτη έρευνα για τη θέρμανση της ατμόσφαιρας, αλλά γεγονός που
αποδέχονται οι περισσότεροι επιστήμονες. «ΤΑ ΝΕΑ» επικοινώνησαν με κορυφαίους
ειδικούς στο θέμα των κλιματικών αλλαγών, οι οποίοι συμφωνούν πως τα ακραία
καιρικά φαινόμενα που παρατηρούνται στην Ελλάδα (η ζέστη των τελευταίων
ημερών) και σε ολόκληρο τον πλανήτη, έχουν αυξηθεί και οφείλονται στο
φαινόμενο του θερμοκηπίου.

Αυτός είναι, άλλωστε, ο λόγος που 6.000 πολιτικοί, διπλωμάτες και επιστήμονες
από ολόκληρο τον κόσμο ανοίγουν σήμερα τις εργασίες της Διάσκεψης της Χάγης
για της κλιματικές αλλαγές, όπου βασικό θέμα συζήτησης θα είναι (για μία ακόμη
φορά μετά το Μόντρεαλ, το Ρίο και το Κυότο) η μείωση των εκπομπών διοξειδίου
του άνθρακα και των υπόλοιπων επικίνδυνων αερίων από τα ανεπτυγμένα κράτη.

Δεν χρειάζονται ειδικές γνώσεις, για να συνειδητοποιήσει κάποιος τις καιρικές
αλλαγές. Στην Ελλάδα, μέσα Νοεμβρίου και η ζέστη θυμίζει ακόμα καλοκαίρι. Φυτά
και ζώα βρίσκονται σε… κατάσταση νευρικής κρίσης. Οι χελώνες δεν έχουν πέσει
ακόμη σε χειμερία νάρκη, οι πασχαλιές ανθίζουν στα τέλη φθινοπώρου.

Ο καθηγητής Βιολογίας του Πανεπιστημίου του Μαίριλαντ, κ. Ντέιβιντ Ινούι,
παρατηρεί ότι οι αλλαγές του κλίματος (οι υψηλές θερμοκρασίες ή οι συχνότερες
και πιο έντονες καταιγίδες) έχουν αλλάξει το «βιολογικό ρολόι» των ζώων, έχουν
ανατρέψει τις ημερομηνίες όπου ζώα και φυτά αλλάζουν για να περάσουν από τη
μία εποχή στην άλλη.

Όπως λέει ο ίδιος στα «ΝΕΑ», «υπάρχουν προβλήματα στην περίοδο που αποδημούν
τα πουλιά και φτιάχνουν τις φωλιές τους, στην περίοδο ανθοφορίας των φυτών,
καθώς και με τη χειμερία νάρκη των ζώων».

Ευτυχώς, για τις γεωργικές καλλιέργειες αυτή η εποχή είναι «νεκρή» και οι
μεγάλες ζέστες δεν μπορούν να τις επηρεάσουν. Όπως εξηγεί ο κ. Χαράλαμπος
Σούτερ, συνταξιούχος καθηγητής στο Γεωργικό Πανεπιστήμιο Αθηνών, «οι
περισσότερες καλλιέργειες έχουν μαζευτεί πια ­ το σιτάρι, το καλαμπόκι. Τα
φρούτα, επίσης. Μόνο το βαμβάκι βρίσκεται στο τέλος της συγκομιδής του, αλλά
σ’ αυτή την περίπτωση η ζέστη είναι ευνοϊκή, γιατί το φυτό καταστρέφεται με
την υγρασία και τις βροχές».

Ο χημικός περιβάλλοντος κ. Δημήτρης Παπαϊωάννου αναρωτιέται αν θα αντέξουν τα
ζώα και τα φυτά τις επερχόμενες κλιματικές αλλαγές. «Για τη χελώνα, για
παράδειγμα, το πρόβλημα δεν είναι τόσο έντονο. Απλά, θα πέφτει σε χειμερία
νάρκη για λιγότερο χρονικό διάστημα.

Όμως, τα δάση και μαζί ολόκληρες περιοχές της Ελλάδας κινδυνεύουν να χάσουν
τον χαρακτήρα τους. Μέσα στις επόμενες δεκαετίες είναι πιθανό τα ελατοδάση να
ελαττωθούν, ενώ το Αιγαίο, για παράδειγμα, να αποκτήσει μία συμπεριφορά όπως
αυτή του Κρητικού Πελάγους.

Τι πιστεύουν εννέα διακεκριμένοι επιστήμονες

«ΤΑ ΝΕΑ» επικοινώνησαν με εννέα διακεκριμένους επιστήμονες, ειδικούς στον
τομέα της Φυσικής της Ατμόσφαιρας, οι οποίοι απαντούν σε ερωτήματα σχετικά με
την αλλαγή των καιρικών συνθηκών. Οι απόψεις τους αναλυτικά:

ΧΡΗΣΤΟΣ ΖΕΡΕΦΟΣ

(Διευθυντής στο Παγκόσμιο Κέντρο Χαρτογράφησης Όζοντος και το Εργαστήριο
Φυσικής της Ατμόσφαιρας του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης )

«Προβλέπονται σοβαρές αλλαγές στο κλίμα από ανθρωπογενείς παρεμβάσεις. Όλες οι
διεθνείς επιστημονικές εκθέσεις συμφωνούν ότι στην Ελλάδα, τις επόμενες
δεκαετίες, θα συνεχιστεί η βαθμιαία θέρμανση. Η χώρα μας βρίσκεται πάντα υπό
την απειλή της ερημοποίησης, καθώς μπορεί να βρεθεί σε ζώνη λειψυδρίας.
Επίσης, οι συνέπειες από την άνοδο της στάθμης της θάλασσας θα είναι
καταστροφικές για την Ελλάδα. Επειδή βρίσκεται κοντύτερα στις τροπικές
περιοχές, μπορεί να γίνει το σταυροδρόμι μεταφοράς τροπικών νόσων από τη
Βόρεια Αφρική προς την Ευρώπη, λόγω της ζέστης.

Πρώτη φορά το 1976 είχαμε κρούσει τον κώδωνα του κινδύνου, ανακοινώνοντας
παγκοσμίως την ψύξη της στρατόσφαιρας, που οφείλεται στη θέρμανση της
τροπόσφαιρας. Οι εξελίξεις μάς δικαίωσαν. Οι τελευταίοι δύο χειμώνες στη
στρατόσφαιρα του Βορείου και Νοτίου ημισφαιρίου ήταν οι ψυχρότεροι από τότε
που έχουμε μετρήσεις, ενώ το τελευταίο έτος ήταν το θερμότερο στην
τροπόσφαιρα. Η συχνότητα των ακραίων καιρικών φαινομένων θα αυξηθεί τα επόμενα
50 χρόνια».

MICHAEL COUCHLAN

(Υπεύθυνος του Παγκόσμιου Κλιματολογικού Προγράμματος στο Διεθνές
Παρατηρητήριο Καιρού του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών στη Γενεύη)

«Σίγουρα οι καταστροφικές βροχοπτώσεις στην Αγγλία αλλά και η ασυνήθιστη για
την εποχή ζέστη στα Βαλκάνια αποτελούν ακραία καιρικά φαινόμενα. Μάλιστα, η
ζέστη στην Ελλάδα είναι γεγονός ότι σπάει και τα πιο υψηλά ρεκόρ θερμοκρασίας
για την εποχή.

Ο καιρός όμως αλλάζει πάντα. Δεν θα μπορούσα να πω με βεβαιότητα ότι
βρισκόμαστε μπροστά σε μια μεγάλη κλιματολογική αλλαγή. Για να συμπεράνουμε
κάτι τέτοιο θα πρέπει πρώτα να περάσουν κάποια χρόνια και να παρατηρήσουμε τον
καιρό. Μην ξεχνάτε ότι μια κλιματολογική περίοδος για να ολοκληρωθεί και έτσι
να μπούμε ενδεχομένως στην επόμενη, πρέπει να περάσουν τριάντα χρόνια. Ωστόσο,
δεν αποκλείεται να είμαστε στην αρχή μιας νέας τέτοιας περιόδου.

Είναι γεγονός ότι η θερμοκρασία κοντά στην επιφάνεια της γης αυξάνεται
ασυνήθιστα. Κι αυτό σημαίνει ότι στο άμεσο μέλλον θα δούμε ποικιλίες
κλιματολογικών συνθηκών που θα μεταβάλλονται χρόνο με τον χρόνο και από χώρα
σε χώρα. Παράλληλα, θα ενταθούν τα ακραία καιρικά φαινόμενα».

ROBERT Τ. WATSON

(πρόεδρος της Διακυβερνητικής Επιτροπής για τις Κλιματικές Αλλαγές του ΟΗΕ
– IPCC).

«Όλα τα πιθανά σενάρια για τις κλιματικές αλλαγές που έχει στη διάθεσή του το
IPCC περιγράφουν μεγαλύτερη αφθονία στις κοινωνίες του μέλλοντος. Η πιο
πρόσφατη έκθεσή μας καταλήγει σε τρία βασικά συμπεράσματα: Πρώτον, πως η
τεχνολογία είναι τόσο σημαντική ως κίνητρο όσο και οι δημογραφικές αλλαγές και
η οικονομική ανάπτυξη. Δεύτερον, πως όλα αυτά επηρεάζουν σαφώς όχι μόνο τις
εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα αλλά και όλων των αερίων που συμβάλλουν στη
δημιουργία του φαινομένου του θερμοκηπίου. Και, τρίτον, στα περισσότερα
σενάρια, οι εκτάσεις που καλύπτονται από δάση, σε όλες τις περιοχές του
πλανήτη, μειώνονται διαρκώς, καθώς ο πληθυσμός αυξάνεται και υπάρχει ολοένα
και μεγαλύτερη οικονομική άνεση. Δεν υπάρχει ένα, κεντρικό και πιο πιθανό
σενάριο, ωστόσο, παρά την αβεβαιότητα, οι κυβερνήσεις θα πρέπει να λάβουν
υπόψη τους όλα τα στοιχεία και να σχεδιάσουν την πολιτική τους σε μακροχρόνια
βάση και με γνώμονα την αποφυγή του κινδύνου».

DR PETER PEARSON

(Από το Κέντρο Περιβαλλοντικής Πολιτικής στο κολέγιο Imperial του Λονδίνου
και μέλος του Βρετανικού Ινστιτούτου για την Εξοικονόμηση Ενέργειας)

«Στοιχεία για την αλλαγή του κλίματος υπάρχουν. Ωστόσο, δεν μπορούμε να πούμε
ότι όλα αλλάζουν, αφού μιλάμε για μια πολύ μικρή χρονική περίοδο, απότην οποία
δεν μπορούν να εξαχθούν συμπεράσματα. Υπάρχει ένα εν δυνάμει πρόβλημα, το
οποίο πρέπει να λάβουμε σοβαρά υπόψη. Ωστόσο, δεν υπάρχουν βεβαιότητες, παρ’
όλο που ο κόσμος θέλει να ακούει βεβαιότητες. Ο κίνδυνος είναι σοβαρός, γι΄
αυτό και θα πρέπει να εφαρμοστούν περιβαλλοντικές πολιτικές για τον έλεγχο των
θερμοκηπικών αερίων.

Όσο για τα ακραία καιρικά φαινόμενα που είχαμε σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες,
συμπεριλαμβανομένης και της Ελλάδας, όπου είχαμε υπερβολική για την εποχή
ζέστη, ακόμα και αυτά δεν είναι ικανά στοιχεία για να μιλήσουμε για αλλαγή του
κλίματος, η οποία μάλιστα να οφείλεται στις υψηλές συγκεντρώσεις θερμοκηπικών
αερίων. Όταν μιλάμε για αλλαγή του κλίματος, εννοούμε πολύ υπερβολικά
φαινόμενα, τα οποία συμβαίνουν πάρα πολύ ξαφνικά»

ANDY DOBSON

(Καθηγητής στο Τμήμα Πολιτικής του Πανεπιστημίου Κιλ και διευθυντής της
Σχολής Αποφοίτων Κοινωνικών Επιστημών της Αγγλίας)

«Απ΄ όσο γνωρίζω, οι επιστήμονες συμφωνούν ότι διανύουμε μια περίοδο
“παράξενου καιρού”. Το αν αυτή η περίοδος είναι αντιπροσωπευτική ή όχι
εξαρτάται από το τι ορίζουμε ως πλαίσιο χρόνου. Οι περισσότεροι θα περίμεναν
μεγάλες διαταραχές στον καιρό με το πέρασμα εκατομμυρίων χρόνων, αλλά και από
αυτή την άποψη, ο τωρινός “περίεργος καιρός” μπορεί να είναι απλά ένα σημάδι.
Παρ’ όλα αυτά, πέντε από τα πιο ζεστά χρόνια του περασμένου αιώνα εμφανίστηκαν
την τελευταία δεκαετία ­ και ίσως κάτι όλο και πιο περίεργο φαίνεται
πραγματικά να συμβαίνει.

Οι περιβαλλοντολόγοι πιστεύουν πως είναι λάθος να ψάχνουμε για στοιχεία που
βγάζουν σε συμπεράσματα και ότι θα έπρεπε να υιοθετήσουμε μια αρχή
“προφύλαξης” και να κάνουμε προσπάθεια να αλλάξουμε τις δραστηριότητες που
επιτείνουν την αλλαγή του κλίματος (πρωταρχικά τις εκλύσεις του διοξειδίου του
άνθρακα, αλλά όχι μόνον αυτές)».

DR SONJA BOEHMER – CHRISTIANSEN

(Τμήμα Γεωγραφίας στο Πανεπιστήμιο του Χολ, Αγγλία).

«Η ζέστη που έχετε αυτές τις μέρες στην Ελλάδα οφείλεται στον ζεστό αέρα που
έρχεται από την Αφρική. Όσο για την παγκόσμια αλλαγή του κλίματος… πρόκειται
για θέμα διεθνούς διαπραγμάτευσης. Οι αλλαγές στο κλίμα είναι γεγονός, αλλά
πρέπει να μάθουμε τις αιτίες. Φυσικά, η αύξηση των θερμοκηπικών αερίων είναι
γεγονός, αλλά το θέμα είναι πολύ περίπλοκο, κι αυτό επειδή υπάρχουν πολιτικές
σκοπιμότητες και είναι δύσκολο να ξεχωρίσουμε ποια αιτήματα είναι πολιτικά και
ποια περιβαλλοντικά. Κάθε κυβέρνηση μεταφράζει το πρόβλημα με τον δικό της
τρόπο και όλοι θέλουν να βγάλουν χρήματα “πολεμώντας” την υπερθέρμανση του
πλανήτη και προτείνοντας πολιτικές εξοικονόμησης ενέργειας.

Χρειαζόμαστε καλύτερη τεχνολογία, αλλά εγώ δεν εμπιστεύομαι τα περιβαλλοντικά
κίνητρα. Πρέπει να έχουμε στα χέρια μας πολλά στοιχεία για να μιλήσουμε για
υπερθέρμανση του πλανήτη. Είναι γεγονός ότι οι άνθρωποι σε πολλές περιοχές του
πλανήτη αισθάνονται ότι ο καιρός είναι πιο ζεστός, αλλά για να πούμε ότι η
υπερθέρμανση οφείλεται στο διοξείδιο του άνθρακα, πρέπει να έχουμε διπλασίαση
των εκλύσεων».

DR SUNDERELAMAN NARASIMBAN,

(Διεθνής Μετεωρολογικός Οργανισμός, Τμήμα Κλιματολογικών Καταστροφών)

«Βρισκόμαστε αναμφισβήτητα μπροστά σε μια κρίσιμη καμπή όσον αφορά το κλίμα.
Καταστροφικές πλημμύρες, κύματα ιδιαίτερα έντονης κακοκαιρίας σε ορισμένα
σημεία του πλανήτη αλλά και παρατεταμένη ξηρασία και αφύσικη ζέστη ταυτόχρονα
αλλού, δεν μπορεί παρά να μας προβληματίσουν.

Είναι όμως πολύ νωρίς να μιλήσουμε για αλλαγές στο κλίμα του πλανήτη. Πρέπει
να μαζέψουμε με προσοχή και ακρίβεια στοιχεία πολλών χρόνων, τουλάχιστον 50,
για να μπορέσουμε να διατυπώσουμε έγκυρες θεωρίες περί κατάργησης εποχών ή
αύξησης θερμοκρασιών του πλανήτη μας. Ακόμα όμως και να δεχθούμε ότι ισχύει
κάτι τέτοιο, σε καμιά περίπτωση δεν μπορούμε να μιλάμε για καταστροφικές
αλλαγές, για δυσάρεστες εκπλήξεις που μπορεί να μας επιφυλάσσει ο καιρός, για
έναν καιρό – μπαμπούλα, για έναν καιρό – άγνωστο. Ο άνθρωπος δεν είναι έρμαιο
του καιρού».

DAVID INOUYE

(Καθηγητής Βιολογίας στο Πανεπιστήμιο του Μέριλαντ στις ΗΠΑ.)

«Έχουμε πια αρκετές αποδείξεις, ώστε να πούμε ότι βρισκόμαστε μπροστά σε
σημαντικές κλιματολογικές αλλαγές. Αυτό επιβεβαιώνουν τόσο η παρατήρηση του
κλίματος όσο και και οι μελέτες πάνω στη συμπεριφορά των φυτών και των ζώων.

Είμαι σίγουρος ότι η διαμόρφωση του κλίματος σήμερα έχει άμεση σχέση με το
φαινόμενο του θερμοκηπίου. Και αυτό αποδεικνύεται από τις αλλαγές στη
θερμοκρασία αλλά και στη συχνότητα των βροχοπτώσεων. Ενώ γενικά οι χειμερινές
περίοδοι τείνουν να είναι ηπιότερες, τα καλοκαίρια γίνονται ολοένα και πιο
ζεστά.

Όπως διαμορφώνεται η κατάσταση, οι άνθρωποι που ζουν σε νησιά των οποίων η
επιφάνεια είναι αρκετά κοντά στο επίπεδο της θάλασσας θα πρέπει να σκεφτούν
σοβαρά να μετακομίσουν. Ένα μεγάλο μέρος του ανθρώπινου πληθυσμού που ζει σε
παράκτιες περιοχές είναι πολύ πιθανό να αντιμετωπίσει καταστροφικές
πλημμύρες».

ΔΡ ΓΙΩΡΓΟΣ ΤΣΕΛΙΟΥΔΗΣ

(Ερευνητής καθηγητής Φυσικής στο Πανεπιστήμιο Κολούμπια και ερευνητής στο
Ινστιτούτο Global της NASA)

«Ο καιρός μπορεί να μην τρελάθηκε, αλλά σίγουρα βρίσκεται σε νευρική κρίση. Το
κλίμα της Γης αλλάζει. Η μέση θερμοκρασία του πλανήτη μας αυξάνεται χρόνο με
τον χρόνο. Τα ακραία καιρικά φαινόμενα εμφανίζονται συχνά, σε άτακτα χρονικά
διαστήματα και χωρίς να υπάρχει επαρκής επιστημονική εξήγηση για τους λόγους
και τα αίτια της εμφάνισής τους.

Υπάρχει μια βεβαιότητα για τις αλλαγές στο κλίμα, στον μέσο όρο του καιρού
δηλαδή. Εάν ο άνθρωπος συνεχίσει τις εντατικές επεμβάσεις του στο περιβάλλον
αδιαφορώντας για τις συνέπειες που προκαλεί, τότε οι αλλαγές στο κλίμα θα
γίνουν πολύ πιο έντονες και ενδεχομένως οι συνέπειες αυτών των αλλαγών θα
επηρεάζουν την ζωή μας πολύ περισσότερο.

Η επιστήμη της Μετεωρολογίας αυτή τη στιγμή βρίσκεται στο σημείο της
καταγραφής αυτών των αλλαγών και της έρευνας για τις συνέπειές τους. Επίσης
στόχος μας είναι να προφυλάξουμε τη λεπτή ισορροπία που επικρατεί και η οποία
κινδυνεύει από τις επεμβάσεις του ανθρώπου».

Άνοδος θερμοκρασίας από Τετάρτη

Η ηλιοφάνεια αλλά και οι ισχυροί βόρειοι άνεμοι θα είναι τα βασικά
χαρακτηριστικά του καιρού σήμερα, σύμφωνα με την Εθνική Μετεωρολογική
Υπηρεσία. Από το απόγευμα πάντως οι άνεμοι αναμένεται να εξασθενήσουν και θα
πνέουν μέτριοι, στα ανατολικά της χώρας ισχυροί. Η μέγιστη θερμοκρασία στην
Αθήνα δεν θα ξεπεράσει τους 21 βαθμούς Κελσίου. Στη συμπρωτεύουσα η
θερμοκρασία είναι κατά έναν βαθμό χαμηλότερη, επικρατεί ηλιοφάνεια, ενώ οι
άνεμοι πνέουν από βόρειες διευθύνσεις ασθενείς έως μέτριοι.

Αύριο το πρωί ­ όπως και τις επόμενες δύο ημέρες ­ ομίχλη θα καλύψει για λίγο
τον ήλιο στη χώρα μας. Στο Νοτιοανατολικό Αιγαίο οι βόρειοι άνεμοι θα πνέουν
ισχυροί, όμως σύντομα αναμένεται εξασθένησή τους. Άνοδο της θερμοκρασίας
προβλέπει η ΕΜΥ από την Τετάρτη, ενώ και την Πέμπτη η ζέστη και η υγρασία θα
κάνουν την εμφάνισή τους.