Πληθωρισμός χρηματιστηριακών εταιρειών

«Θυμάμαι μια συνάντηση που είχαν εκπρόσωποι Εταιρειών Λήψης και Διαβίβασης
Εντολών (ΕΛΔΕ) από όλες σχεδόν τις περιοχές της Ελλάδας στην Αθήνα. Σε κάποια
στιγμή ένας συνάδελφος άρχισε να αναφέρει διάφορα στατιστικά, σχετικά με τον
ρυθμό αύξησης του αριθμού των ΕΛΔΕ που λειτουργούν πανελλαδικά. Τα στοιχεία
έδειχναν ότι τον Σεπτέμβριο του 2000 υπήρχαν 1.065 ΕΛΔΕ, χωρίς να
περιλαμβάνονται τα υποκαταστήματά τους. Πέρσι, τον ίδιο μήνα, ήταν σχεδόν οι
μισές. Τότε, ένας άλλος συνάδελφος σχολίασε ότι ένα μέρος του προβλήματος που
αντιμετωπίζει ο κλάδος οφείλεται στον μεγάλο αριθμό των ΕΛΔΕ. Όμως, ένας άλλος
αντιπαρατήρησε και είπε: Με την ίδια λογική, το ίδιο πρόβλημα ισχύει και για
τις χρηματιστηριακές εταιρείες και εταιρείες παροχής επενδυτικών υπηρεσιών
(ΑΧΕ, ΕΠΕΥ και ΑΧΕΠΕΥ), οι οποίες στην Ελλάδα είναι περίπου 90 και σε άλλες
ευρωπαϊκές χώρες με μεγαλύτερες αγορές είναι λιγότερες».

Το γεγονός αυτό μας το μετέφερε ανώτατο στέλεχος της ελληνικής κεφαλαιαγοράς
και αποτέλεσε αφορμή για την «ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ» να μετρήσει εάν υπάρχει ή όχι
πληθωρισμός χρηματιστηριακών εταιρειών στην Ελλάδα. Γεγονός είναι ότι η
σύγκριση του αριθμού των μελών μεταξύ Χρηματιστηρίων δεν είναι σωστή, καθώς τα
μεγέθη (κεφαλαιοποίηση, τζίρος, πληθυσμός κ.λπ.) είναι διαφορετικά. Επίσης, η
νομοθεσία και το σχετικό θεσμικό πλαίσιο είναι διαφορετικό. Για παράδειγμα,
στην Ελλάδα μόνο τα μέλη του Χρηματιστηρίου Αξιών Αθηνών (ΑΧΕ και ΑΧΕΠΕΥ)
μπορούν να κάνουν πράξεις (αγορές και πωλήσεις μετοχών) και να εκτελούν
εντολές για λογαριασμό άλλων. Βέβαια, κανείς δεν απαγορεύει μια Τράπεζα να
γίνει μέλος του ΧΑΑ και να διενεργεί κατευθείαν τις πράξεις. Όμως, αυτό μέχρι
σήμερα γίνεται μέσω των ΑΧΕ και ΑΧΕΠΕΥ. Επίσης, μέσω των μελών αυτών
εκτελούνται οι εντολές των ξένων και Ελλήνων θεσμικών επενδυτών (Αμοιβαία,
ασφαλιστικά ταμεία κ.λπ.).

Οι διαφορές

Σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες τα δεδομένα είναι διαφορετικά. Μέλη μπορούν να είναι
όλοι οι χρηματοοικονομικοί οργανισμοί (Τράπεζες, Αμοιβαία κ.λπ.), αλλά και
χρηματιστηριακές εταιρείες (ακόμη και του Διαδικτύου). Επίσης, υπάρχουν
διάφορα επίπεδα μελών. Ενδεικτικά αναφέρεται ότι υπάρχουν Τράπεζες, θυγατρικές
Τραπεζών, χρηματιστηριακές εταιρείες, γραφεία χρηματιστηριακών εταιρειών και
διάφορα χαρτοφυλάκια με νομική μορφή (π.χ. το fund του Soros). Παράλληλα, άλλα
μέλη είναι αποκλειστικά του Χρηματιστηρίου, άλλα της Νέας Αγοράς, άλλα στα
παράγωγα, στον διακανονισμό (κάτι σαν την εκκαθάριση) και άλλα σε όλες τις
αγορές. Μάλιστα, σε αρκετές περιπτώσεις και σε διαφορετικές χώρες συναντώνται
τα ίδια μέλη (η ίδια εταιρεία).

Με αυτές τις διαφοροποιήσεις μεταξύ της ελληνικής και της ευρωπαϊκής
κεφαλαιαγοράς η σύγκριση του αριθμού των μελών (γενικά) μεταξύ των
Χρηματιστηρίων θα ήταν μάλλον επισφαλής. Ακόμη, η σύγκριση του αριθμού των
χρηματιστηριακών εταιρειών με τον πληθυσμό και με την κεφαλαιοποίηση κάθε
Χρηματιστηρίου πάλι ενέχει κινδύνους, καθώς στην Ελλάδα και στο εξωτερικό
υπάρχουν διαφορετικοί τρόποι με τον οποίο μπορούν να επενδύσουν ξένοι και
εγχώριοι επενδυτές. Επίσης, είναι δύσκολο να εντοπιστούν πόσα κεφάλαια
προέρχονται από εγχώρια και πόσα από αλλοδαπά μέλη, καθώς στην Ευρώπη
δραστηριοποιούνται και ξένες χρηματιστηριακές εταιρείες (π.χ. μια αμερικανική
χρηματιστηριακή εταιρεία στη Φρανκφούρτη). Ταυτοχρόνως, οι ίδιες εταιρείες
είναι μέλη σε διάφορα ευρωπαϊκά Χρηματιστήρια.

Έτσι, στην περίπτωση της Ελλάδας δεν μπορούν να ληφθούν υπόψη οι 1.065 ΕΛΔΕ,
οι 31 ΑΕΔΑΚ και τα 233 Αμοιβαία Κεφάλαια που διαχειρίζονται, αλλά ούτε και οι
Τράπεζες ή άλλοι χρηματοοικονομικοί οργανισμοί, όπως και οι εταιρείες για τη
διενέργεια συναλλαγών μέσω Internet. Βέβαια, όλες αυτές οι εταιρείες
συμμετέχουν στην ελληνική κεφαλαιαγορά, αλλά μέσω των 90 ΑΧΕ και ΑΧΕΠΕΥ που
είναι μέλη του Χρηματιστηρίου Αξιών Αθηνών.

Η λύση

Ένα, όμως, κοινό σημείο όλων των αγορών είναι ο τζίρος που πραγματοποιείται,
ανεξαρτήτως από το πώς προέρχεται (από Τράπεζα, θεσμικό, ιδιώτη, αλλοδαπό
κ.λπ.). Συνεπώς, σε κάθε ευρωπαϊκή χώρα αντιστοιχεί κάποια αξία συναλλαγών ανά
χρηματιστηριακή εταιρεία. Η σχέση αυτή προκύπτει αν διαιρέσει κανείς τον τζίρο
κάθε Χρηματιστηρίου με τον αριθμό των μελών του, σύμφωνα με τους κανόνες που
ισχύουν σε κάθε χώρα. Σύμφωνα με τον δείκτη αυτό και με βάση τα στοιχεία του
Σεπτεμβρίου, στην Ελλάδα αντιστοιχούν 108 εκατ. ευρώ σε κάθε χρηματιστηριακή
εταιρεία τον μήνα. Το ποσό αυτό αντιστοιχεί σε 37 δισ. δραχμές σε κάθε
χρηματιστηριακή εταιρεία τον μήνα. Εάν ακολουθήσουμε την ίδια λογική για τα
Χρηματιστήρια της Γερμανίας, της Αγγλίας, της Ισπανίας, της Γαλλίας και της
Πορτογαλίας, τότε προκύπτουν τα εξής:

* Στη Γερμανία αντιστοιχούν 1.490 εκατ. ευρώ σε κάθε χρηματιστηριακή εταιρεία
τον μήνα. Το ποσό αυτό αντιστοιχεί σε 506 δισ. δραχμές σε κάθε χρηματιστηριακή
εταιρεία για το ίδιο διάστημα.

*Στην Αγγλία αντιστοιχούν 1.961 εκατ. ευρώ σε κάθε χρηματιστηριακή εταιρεία
τον μήνα. Το ποσό αυτό αντιστοιχεί σε 667 δισ. δραχμές σε κάθε χρηματιστηριακή
εταιρεία για το ίδιο διάστημα. Διευκρινίζεται ότι στην Αγγλία υπάρχουν 261
μέλη με έδρα το Λονδίνο, 32 μέλη εξ αποστάσεως, 137 μέλη του συνδέσμου
χρηματιστών και διαχειριστών για ιδιώτες επενδυτές και 33 συνεργαζόμενα μέλη.

* Στην Ισπανία αντιστοιχούν 515 εκατ. ευρώ σε κάθε χρηματιστηριακή εταιρεία
τον μήνα. Το ποσό αυτό αντιστοιχεί σε 175 δισ. δραχμές σε κάθε χρηματιστηριακή
εταιρεία για το ίδιο διάστημα. Στο Χρηματιστήριο της Μαδρίτης υπάρχουν 12 μέλη
και άλλα 34 συνεργαζόμενα.

* Στη Γαλλία αντιστοιχούν 1.356 εκατ. ευρώ σε κάθε χρηματιστηριακή εταιρεία
τον μήνα. Το ποσό αυτό αντιστοιχεί σε 461 δισ. δραχμές σε κάθε χρηματιστηριακή
εταιρεία για το ίδιο διάστημα. Υπάρχουν 83 αμιγώς μέλη του Χρηματιστηρίου, 192
μέλη όλων των αγορών (Χρηματιστήριο και νέα αγορά) και άλλα μέλη για τα
Χρηματιστήρια παραγώγων (Matiff και Monep).

* Στην Πορτογαλία αντιστοιχούν 63 εκατ. ευρώ σε κάθε χρηματιστηριακή εταιρεία
τον μήνα. Το ποσό αυτό αντιστοιχεί σε 21 δισ. δραχμές σε κάθε χρηματιστηριακή
εταιρεία για το ίδιο διάστημα. Πρόκειται για τη μοναδική αγορά από τις
παραπάνω όπου ο «πληθωρισμός» των χρηματιστηριακών εταιρειών είναι μεγαλύτερος
από αυτόν στην Ελλάδα.

Ο προβληματισμός

Οι χρηματιστηριακές εταιρείες είναι πολλές ή ο τζίρος είναι μικρός; Η ερώτηση
αυτή μοιάζει με το αυγό του Κολόμβου. Για να απαντηθεί μια τέτοια ερώτηση θα
πρέπει να ληφθούν υπόψη κι άλλα στοιχεία, όπως η κεφαλαιοποίηση, ο αριθμός των
εισηγμένων εταιρειών, η παρουσία ξένων επενδυτών και ξένων επενδύσεων σε κάθε
χώρα, οι ενεργοί κωδικοί σε κάθε Χρηματιστήριο κ.λπ. Από την άλλη, υπάρχει η
άποψη, σύμφωνα με την οποία, ο περιορισμός των χρηματιστηριακών εταιρειών
μπορεί να οδηγήσει σε περαιτέρω μείωση του τζίρου.

Ενδεικτικά αναφέρεται ότι, σύμφωνα με στοιχεία της Salomon Smith Barney της
24ης Οκτωβρίου, η κεφαλαιοποίηση της Σοφοκλέους ήταν 89,6 δισ. δολάρια, της
Γαλλίας ήταν 1.262,8 δισ. δολάρια, της Πορτογαλίας ήταν 54,7 δισ. δολάρια, της
Ισπανίας ήταν 323,9 δισ. δολάρια και της Αγγλίας ήταν 2.503,3 δισ. δολάρια.
Παρατηρείται δηλαδή μια ανάλογη σχέση μεταξύ του τζίρου, του αριθμού των
χρηματιστηριακών εταιρειών και της κεφαλαιοποίησης. Για παράδειγμα, στην
Πορτογαλία, όπου παρατηρείται μεγαλύτερος πληθωρισμός χρηματιστηριακών
εταιρειών σε σύγκριση με την Ελλάδα, η κεφαλαιοποίηση του Χρηματιστηρίου της
Λισαβώνας έχει μικρότερη κεφαλαιοποίηση από αυτό της Αθήνας.

Ακόμη, σύμφωνα με στοιχεία του Federation of European Stock Exchange, τον
Σεπτέμβριο στο Χρηματιστήριο της Αθήνας υπήρχαν 304 εισηγμένες εταιρείες (δεν
είχε εισαχθεί ακόμα η Τράπεζα Κύπρου), της Φρανκφούρτης 946 εισηγμένες, της
Λισαβώνας 120 εισηγμένες, του Λονδίνου 2.874 εισηγμένες, της Μαδρίτης 952
εισηγμένες και του Παρισιού 1.184 εισηγμένες.