Υπέρμαχος της φιλίας

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ

Μελέκ Ουλαγκάι. «Οι Έλληνες ήταν ο πλούτος της κοσμοπολίτικης Κωνσταντινούπολης

«Όταν ήμουν παιδί είχα πολλούς φίλους Έλληνες της Κωνσταντινούπολης. Η γιαγιά
μου μιλούσε ελληνικά. Είχαμε και Αρμένιους, που ήταν πολύ καλοί μάγειροι…».

«Από τη δεκαετία του ’60 όμως και περισσότερο από το ’70, σιγά-σιγά οι
Αρμένιοι και οι Έλληνες άρχισαν να φεύγουν από την Πόλη, εξαιτίας της
πολιτικής μας και της κρίσης στις σχέσεις των δύο χωρών. Άρχισαν να φοβούνται,
υπήρχαν και κινήματα εναντίον τους».

«Μόνο Εβραίοι έμειναν, καθώς είχαν διαφορετική μεταχείριση. Οι Αρμένιοι πήγαν
στην Αμερική οι πιο πολλοί, οι Έλληνες πήγαν στην Ελλάδα. Έτσι τώρα, απέμειναν
λιγότεροι από 2.000 Έλληνες στην Κωνσταντινούπολη. Και τα σπίτια όσων έφυγαν,
όμορφα σπίτια στο Πέραν, τα Ταταύλα και αλλού, σαπίζουν και καταστρέφονται,
γιατί τα άφησαν σε ομοσπονδίες, δεν μπορούν να τα πουλήσουν, δεν επιστρέφουν
οι ίδιοι και το κράτος μας δεν κάνει τίποτα για να τα σώσει. Είναι κρίμα. Οι
Έλληνες, ήταν ο πλούτος της Τουρκίας και ειδικά της Κωνσταντινούπολης, που
θέλει να είναι μια κοσμοπολίτικη πόλη. Τώρα πια έχουμε Έλληνες αλλά είναι
τουρίστες, όχι μόνιμοι κάτοικοι. Αντιθέτως στην Ελλάδα η μειονότητα της
Θράκης, εξ όσων γνωρίζω χωρίς να είμαι όμως ειδική, αυξάνεται και δεν έχει
αντίστοιχα προβλήματα. Τουλάχιστον όχι τέτοια που να τους αναγκάζουν να
φύγουν».

Η γυναίκα που μιλάει είναι Τουρκάλα. Η Μελέκ Ουλαγκάι, παραγωγός τηλεοπτικών
και κινηματογραφικών ντοκιμαντέρ και διευθύντρια του γραφείου της Συνέλευσης
Πολιτών του Ελσίνκι (παρατηρητήριο για τα ανθρώπινα δικαιώματα) στην
Κωνσταντινούπολη. Μια από τις θερμότερες υπερμάχους της ουσιαστικής
ελληνοτουρκικής φιλίας. Ταξιδεύει συχνά στην Ελλάδα. Πέρυσι, συμμετείχε στην
οργάνωση ενός «θερινού σχολείου» για τα ανθρώπινα δικαιώματα, που έγινε στην
Ολυμπία με τη συμμετοχή φοιτητών απ’ όλες τις βαλκανικές χώρες. Αριστερή, μια
από τις «ελεύθερες φωνές» στη γείτονα χώρα. Όπου η δύναμη της Αριστεράς είναι
ακόμα μικρότερη απ’ όσο εδώ και η έκφρασή της πολύ περισσότερο προβληματική.

Οι σεισμοί

Εύθραυστη διπλωματία. Οι σεισμοί έφεραν Έλληνες και Τούρκους κοντά, όμως η «διπλωματία των σεισμών» αποδείχθηκε εύθραυστη και ζητούμενο παραμένει η ουσιαστική προσέγγιση, παρατηρεί η κ. Ουλαγκάι

«Μετά τους σεισμούς οι σχέσεις βελτιώθηκαν και ολοένα περισσότεροι Έλληνες
έρχονται στην Τουρκία, γίνονται συνεργασίες, ακόμα και κοινά σχέδια από
γυναικείες οργανώσεις, οργανώσεις για τα ανθρώπινα δικαιώματα, δημοσιογράφους,
δήμους. Όμως αυτό δεν φθάνει, καθώς η διπλωματία των σεισμών είναι εύθραυστη.
Βλέπετε, στη χώρα μου δεν έχουμε μια πολιτική. Υπάρχει η επίσημη πολιτική,
όμως υπάρχει και η ανεπίσημη που κατευθύνεται από τους στρατηγούς και το
Εθνικό Συμβούλιο Ασφαλείας, ένα υπερόργανο στο οποίο συμμετέχουν 3 πολιτικοί
και 5 στρατιωτικοί. Για να μπει η Τουρκία στην Ευρωπαϊκή Ένωση, σύμφωνα με τα
κριτήρια της Κοπεγχάγης, το συμβούλιο αυτό πρέπει να καταργηθεί. Θα γίνει
όμως; Δεν το ξέρω. Ξέρω όμως ότι μόνο όταν συμβεί αυτό, θα μπορέσουν οι δυο
χώρες να πετύχουν ουσιαστική προσέγγιση».

Η Μελέκ Ουλαγκάι μιλάει χωρίς περιστροφές: «Τα ανθρώπινα δικαιώματα στην
Τουρκία συχνά υποστέλλονται. Έχουμε μεγάλα προβλήματα στις φυλακές, γίνονται
βασανιστήρια από την αστυνομία ακόμα και για καθημερινά, κοινά αδικήματα.
Έχουμε πρόβλημα στην ελευθερία των συνεργασιών, στην ελευθερία του λόγου και
της έκφρασης. Έχουμε πρόβλημα εθνικισμού, που εντείνεται συχνά από τα μέσα
ενημέρωσης αλλά και από τους ισλαμιστές, που έχουν πλέον συμμαχήσει με τους
εθνικιστές καθώς βλέπουν την πολιτική τους επιρροή να φθίνει».

Ναι, αλλά η Κύπρος; «Η Κύπρος είναι ίσως το μόνο πραγματικά δύσκολο και
δυσεπίλυτο πρόβλημα ανάμεσα στις δυο χώρες. Υπάρχει πολύ μίσος και ένταση. Και
ξέρετε, η ένταση δεν εντοπίζεται μόνο ανάμεσα στους Ελληνοκυπρίους και στους
Τουρκοκυπρίους. Δυστυχώς, η τουρκοκυπριακή πλευρά ενισχύθηκε με τόσο πολλούς
Τούρκους που εστάλησαν ως έποικοι στην Κύπρο, ώστε έχει πλέον δημιουργηθεί
πρόβλημα. Οι πραγματικοί Τουρκοκύπριοι έχουν μεγάλες διαφορές με τους Τούρκους
εποίκους και όλοι μαζί με τους Ελληνοκυπρίους. Έτσι, νομίζω ότι αν ενταχθεί
στην Ε.Ε. μόνο το ένα κομμάτι της Κύπρου, η κατάσταση θα επιδεινωθεί. Δεν ξέρω
αν είναι λύση η συνομοσπονδία, αν και το εύχομαι. Ξέρω όμως ότι αν
εξακολουθήσει το μίσος, θα έχουμε φαινόμενα Παλαιστίνης. Κι αυτό πρέπει να
αποφευχθεί πάση θυσία. Όλα τα άλλα προβλήματα ανάμεσα στις δύο χώρες είναι
απλά μπροστά σε αυτό.

Και ανάμεσα στους δύο λαούς, πραγματικά δεν νομίζω ότι υπάρχει κανένα
πραγματικό πρόβλημα. Αρκεί να το καταλάβουν οι πολιτικοί…».