Ευρωπαϊκό χαστούκι στην Άγκυρα

Καταπέλτης για την Άγκυρα είναι η ετήσια έκθεση της Κομισιόν για την Τουρκία
που πρόκειται να ανακοινωθεί επισήμως στις Βρυξέλλες την Τετάρτη. Οι επιδόσεις
της τουρκικής κυβέρνησης στα ανθρώπινα δικαιώματα, τα δικαιώματα των
μειονοτήτων, το κράτος δικαίου και τον εκδημοκρατισμό εμφανίζονται πενιχρές,
ενώ και για το Κυπριακό η έκθεση υιοθετεί πλήρως τα όσα αποφασίστηκαν στο
Ελσίνκι και ψέγει την Τουρκία για την υπόθεση Λοϊζίδου και τα Στροβίλια.

Η έκθεση, σχέδιο της οποίας έχουν στη διάθεσή τους «ΤΑ ΝΕΑ», θα ανακοινωθεί
ταυτοχρόνως με την πρόταση της Κομισιόν για το πλαίσιο που θα ρυθμίζει τις
σχέσεις Ένωσης – Τουρκίας (εταιρική σχέση), που αναμένεται να μην ικανοποιεί
την Αθήνα. Η εξήγηση, όπως έλεγαν κύκλοι των Βρυξελλών, είναι ότι η έκθεση για
την Τουρκία δεν υπόκειται στην κρίση του Συμβουλίου ­ δηλαδή, των 15
κυβερνήσεων ­ ενώ αντιθέτως η εταιρική σχέση είνα απλώς εισήγηση και, φυσικά,
θα περάσει από…. σαράντα κύματα. Ανώτερη πηγή του υπουργείου Εξωτερικών
έλεγε ότι η εταιρική σχέση έχει 50% πιθανότητες να εγκριθεί από τους «15»,
καθώς η Ελλάδα επιμένει στην καταγραφή των όρων της, συναντώντας τις
αντιδράσεις των εταίρων. Πάντως, σημείωνε η ίδια πηγή, ακόμη κι αν στη σύνοδο
κορυφής της Νίκαιας δεν γίνει δυνατόν να υπάρξει συμφωνία, ο κ. Σημίτης δεν
πρόκειται να κάνει χρήση του όρου «βέτο», αλλά θα επιλέξει την αναβολή –
παραπομπή του θέματος σε επόμενο Συμβούλιο. Η εξήγηση γι’ αυτό, σύμφωνα με
συνεργάτη του Πρωθυπουργού, είναι ότι ο Κώστας Σημίτης δεν επιθυμεί η Ελλάδα
να εμφανίζεται απομονωμένη εντός της Ένωσης ­ ακόμη κι αν είναι το μόνο μέλος
που υποστηρίζει μια άποψη. Κι αυτό γιατί πιστεύει ότι η εικόνα αυτή, αν και
μπορεί να έχει πρόσκαιρα πολιτικά κέρδη στο εσωτερικό πολιτικό «γήπεδο»,
μακροπρόθεσμα βλάπτει τα συμφέροντα τόσο της χώρας όσο και της κυβέρνησής του.

Στο ειδικό κεφάλαιο για το Κυπριακό, η έκθεση της Κομισιόν επαναλαμβάνει λέξη
προς λέξη την παράγραφο του Ελσίνκι, σύμφωνα με την οποία η λύση του δεν είναι
προϋπόθεση για την ένταξη της Κύπρου στην Ένωση. Κι επισημαίνει ότι «η
Τουρκία, ως εγγυήτρια χώρα, θα πρέπει να συνεχίσει να καταβάλλει κάθε
προσπάθεια για να επιτευχθεί μια συνολική λύση στο Κυπριακό υπό την αιγίδα των
Ηνωμένων Εθνών». Στη συνέχεια, γίνεται εκτενής αναφορά στην άρνηση της
Τουρκίας να συμμορφωθεί με την απόφαση του Συμβουλίου της Ευρώπης για την
υπόθεση Λοϊζίδου, καθώς και στην προέλαση των τουρκοκυπριακών δυνάμεων στα
Στροβίλια. Επιπλέον, στο ­ μικρότερης σημασίας, πάντως ­ τμήμα της έκθεσης που
αναφέρεται στην κοινή εξωτερική πολιτική και πολιτική άμυνας, υποστηρίζεται
ότι «η επίσημη στάση της Τουρκίας στο Κυπριακό παραμένει σε αντίθεση με τις
αποφάσεις του ΟΗΕ αλλά και με τη θέση της Ευρωπαϊκής Ένωσης». Στο ντοκουμέντο
της Ευρωπαϊκής Επιτροπής γίνεται αναφορά και στα ελληνοτουρκικά και στο
Αιγαίο, με σχετική μνημόνευση του Ελσίνκι. Όμως, στο σημείο αυτό ­ όπως έχουν
επισημάνει ήδη οι υπηρεσίες της επιτρόπου κ. Διαμαντοπούλου στο γραφείο του
επιτρόπου κ. Βερχόγκεν ­ γίνεται ένα (σκόπιμο;) ανακάτεμα όρων. Ενώ το Ελσίνκι
μιλά ρητώς για «συνοριακές διαφορές», η Κομισιόν υιοθετεί τον όρο «διαφορές» ­
γεγονός που, αν εγκριθεί στο τελικό κείμενο, θα δυσαρεστήσει ιδιαίτερα την
Αθήνα. Ωστόσο, η έκθεση είναι καταπέλτης για τα ζητήματα ανθρωπίνων
δικαιωμάτων και δημοκρατίας στη γείτονα ­ κι αναφέρεται ευθέως στο ότι η
Τουρκία δεν εκπληρώνει τα κριτήρια της Κοπεγχάγης, αυτά δηλαδή που η Ε.Ε.
θέτει ως προϋποθέσεις για κάθε υποψήφια χώρα. Επισημαίνεται τέλος στην έκθεση,
η υπερβολική εξουσία που έχει ο στρατός, τα βασανιστήρια προφυλακισμένων και
κρατουμένων, οι άθλιες συνθήκες κράτησης των κρατουμένων, η άρνηση βασικών
δικαιωμάτων στις μειονότητες και κυρίως στους Κούρδους, και άλλα ουκ έστιν
αριθμός, τα οποία συνιστούν ­ συνολικά ­ μια εικόνα σχεδόν τριτοκοσμικής χώρας.