ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ Επιπολαιότητα και αλαζονεία

Αμφίρροπη μάχη. Στις πωλήσεις εσωρούχων, τα ρεπουμπλικανικά με τον ελέφαντα προηγούνται με διαφορά 6 μονάδων

Ο αμερικανικός Τύπος παίρνει θέση για τις εκλογές. Αλλά η ναυαρχίδα του
παρουσιάζει νερά.

Ένας δημοσιογράφος της «Νιου Γιορκ Τάιμς» κατηγόρησε κάποτε τον Γκορ Βιντάλ
ότι μισεί τον αμερικανικό λαό. «Κάνετε λάθος, τη “Νιου Γιορκ Τάιμς” μισώ»,
απάντησε εκείνος. «Και προς μεγάλη σας έκπληξη θα σας πληροφορήσω ότι τα δύο
αυτά πράγματα δεν ταυτίζονται». Ο Αμερικανός συγγραφέας δεν έκρυψε ποτέ την
απέχθειά του για την ισχυρότερη εφημερίδα των Ηνωμένων Πολιτειών, που «δεν
έχει αφήσει πηγάδι χωρίς να το δηλητηριάσει». Μέχρι πρόσφατα, οι απόψεις αυτές
θεωρούνταν άδικες ή υπερβολικές. Τον τελευταίο καιρό, όμως, οι επικριτές της
εφημερίδας έχουν πολλαπλασιαστεί. Και δεν είναι τυχαίο ότι η φετινή χρονιά
ήταν η πρώτη από το 1985 που δεν απενεμήθη σε δημοσιογράφο της «Νιου Γιορκ
Τάιμς» ούτε ένα από τα 14 βραβεία Πούλιτζερ.

Σχολιάζοντας την κάλυψη των επιστημονικών θεμάτων, ο Νομπελίστας φυσικός Μάρεϊ
Τζελ-Μαν τόνισε πρόσφατα ότι η «Dallas Morning News» κάνει πολύ καλύτερη
δουλειά από τη «Νιου Γιορκ Τάιμς». Αφορμή για τις δηλώσεις αυτές έδωσε το
ρεπορτάζ που φιλοξένησε η τελευταία τον περασμένο Αύγουστο γύρω από την τήξη
των πάγων στον Βόρειο Πόλο και τις επιπτώσεις στην υπερθέρμανση της Γης. «Οι
φόβοι που εκφράσαμε ήταν υπερβολικοί», αναγνώρισε η διεύθυνση της εφημερίδας.
Ένα μήνα αργότερα, αναγκάστηκε να απολογηθεί και πάλι (αν και με χλιαρό τρόπο)
για την επιθετική της στάση απέναντι στον Ουεν Χο Λι, έναν επιστήμονα του
Εργαστηρίου Λος Άλαμος που κατηγορείτο ότι διαβίβαζε πυρηνικά μυστικά στους
Κινέζους και τελικά αθωώθηκε αφού έμεινε ένα χρόνο στη φυλακή.

Αποτέλεσμα μιας επιπολαιότητας που τροφοδοτείται από την αλαζονεία, η σειρά
αυτή των «λαθών» οδήγησε την εφημερίδα να διορίσει πριν από λίγο καιρό έναν
υπεύθυνο επί των επανορθώσεων (corrections commissioner). Το αρνητικό γι’
αυτήν κλίμα ίσως να την εμπόδισε να λάβει σαφή θέση και ως προς τις
αμερικανικές εκλογές. Ενώ η «Ουάσιγκτον Ποστ» τάχθηκε την περασμένη εβδομάδα
υπέρ του Αλ Γκορ και οι εφημερίδες του Ντητρόιτ εξέφρασαν την υποστήριξή τους
προς τον Μπους, η «Νιου Γιορκ Τάιμς» αρκέστηκε να υποστηρίξει τη Χίλαρυ
Κλίντον στον αγώνα της για μία έδρα στη Γερουσία. Μήπως αυτή είναι εν τέλει η
ορθή στάση μιας εφημερίδας; Μήπως η ευθεία στήριξη ενός υποψηφίου για το
ανώτατο αξίωμα μιας χώρας δεν υπηρετεί την αντικειμενική δημοσιογραφία;

Στις εφημερίδες που κάνουν σαφή διάκριση ανάμεσα στην είδηση, την ανάλυση και
τη γνώμη, η επιλογή «στρατοπέδου» είναι όχι απλώς θεμιτή, αλλά μερικές φορές
και επιβεβλημένη. Υπάρχουν βέβαια ορισμένα λεπτά σημεία. Με ποιες διαδικασίες
λαμβάνονται τέτοιου είδους αποφάσεις; Ισχύει στην περίπτωση αυτή ο
δημοκρατικός συγκεντρωτισμός ή εκείνοι που διαφωνούν μπορούν να εκφράζουν
ανοιχτά την άποψή τους; Και πόσο επηρεάζονται οι αναγνώστες-ψηφοφόροι; Όταν η
ελίτ της δημοσιογραφίας ρίχνει το βάρος της σε έναν υποψήφιο, μήπως ένα μέρος
της κοινής γνώμης στρέφεται ενστικτωδώς προς τον αντίπαλό του;