Απαγορεύει ασκήσεις σε Λήμνο – Ικαρία η Άγκυρα!

Υπόγεια κόντρα μεταξύ των υπουργείων Εθνικής Άμυνας και Εξωτερικών
διαφαίνεται για άλλη μια φορά με αφορμή την άσκηση «Ντέστινγκ Γκλόρι», αλλά
και τις επιδιώξεις της Άγκυρας από εδώ και πέρα, ενώ η Τουρκία κλιμάκωσε
κατακόρυφα χθες τις προκλήσεις της.

Σε χθεσινοβραδινή ανακοίνωση του τουρκικού υπουργείου Εξωτερικών αναφέρεται
ότι η Άγκυρα δεν πρόκειται να επιτρέψει οποιαδήποτε άσκηση ­ ακόμη και
ελληνική! ­ εφόσον σ’ αυτή περιλαμβάνονται νησιά όπως η Λήμνος και η Ικαρία,
τα οποία η Τουρκία θεωρεί ότι θα έπρεπε να είναι αποστρατικοποιημένα.

«Η χρησιμοποίηση των νησιών αυτών σε οποιαδήποτε στρατιωτική δραστηριότητα,
συμπεριλαμβανομένων και των ΝΑΤΟϊκών ασκήσεων, συνιστά παραβίαση του
καθεστώτος αποστρατικοποίησης» υποστηρίζει χαρακτηριστικά η Άγκυρα και
αναφέρει ότι «δεν είναι δυνατόν η Τουρκία να επιτρέψει κάτι τέτοιο».

Απ’ την πλευρά τους, κυβερνητικές πηγές στην Αθήνα έλεγαν ότι η συγκεκριμένη
ανακοίνωση δεν κάνει τίποτα άλλο απ’ το να επαναλαμβάνει τις πάγιες τουρκικές
θέσεις. Και πρόσθεταν ότι η Ελλάδα θα συνεχίσει επίσης την πάγια πολιτική της
να χρησιμοποιεί τα νησιά κανονικά. Οι ίδιες πηγές έλεγαν ότι τούτων δοθέντων
είναι σαφές ότι στο επόμενο διάστημα «θα πρέπει να αναμένουμε αερομαχίες
κ.λπ.».

Ανεξάρτητα, πάντως, απ’ τη χθεσινοβραδινή ανακοίνωση της Άγκυρας οι προθέσεις
της για «αναβάθμιση» των ισχυρισμών της περί δήθεν αποστρατικοποιημένων νησιών
ήταν καθαρές από την αρχή της ΝΑΤΟϊκής άσκησης. Οι προκλητικοί της μάλιστα
ισχυρισμοί είχαν απορριφθεί από το ίδιο το ΝΑΤΟ με γνωματεύσεις δύο νομικών
υπηρεσιών της Συμμαχίας.

Κλιμάκωση

Θέμα ωστόσο ομαλής πραγματοποίησης ασκήσεως του ΝΑΤΟ στο Αιγαίο τίθεται έτσι
κι αλλιώς όσο η ηγεσία της Συμμαχίας δεν παίρνει ξεκάθαρη θέση στις αξιώσεις
της Άγκυρας και δεν καταδικάζει τη στάση της. Μάλιστα σε σχετική εκτίμηση
προέβη χθες και δημόσια ο υπουργός Άμυνας κ. Α. Τσοχατζόπουλος σε ραδιοφωνικές
του συνεντεύξεις.

Για την όξυνση που ήδη επέρχεται στις ελληνοτουρκικές σχέσεις ο υπουργός
Εθνικής Άμυνας κ. Α. Τσοχατζόπουλος είχε ενημερώσει προ ημερών την Κυβερνητική
Επιτροπή, ενώ η ερμηνεία της κλιμάκωσης αυτής είναι ένα απ’ τα σημεία
διαφοροποίησης του “Πενταγώνου” με το υπ. Εξωτερικών.

Το “Πεντάγωνο” πιστεύει ότι έχουμε να κάνουμε με μια σκλήρυνση της Τουρκίας
και αλλαγή των δεδομένων στις ελληνοτουρκικές σχέσεις, ενώ η Βασιλίσσης Σοφίας
αποδίδει τις τουρκικές ενέργειες σε διαπάλη στο εσωτερικό της γείτονος.

Πηγές του υπουργείου Αμύνης έλεγαν ότι με την επιθετική συμπεριφορά της
Τουρκίας στην άσκηση εισήλθαμε σε περίοδο κλιμάκωσης των ελληνοτουρκικών
σχέσεων, με στόχο να ανοίξει διμερής διάλογος Αθήνας – Άγκυρας για το πακέτο
των διεκδικήσεων της Τουρκίας στο Αιγαίο και να αποσυνδεθούν οι σχέσεις των
δύο χωρών και το Κυπριακό από τη διαπραγμάτευση της γείτονος με την Ένωση για
το πλαίσιο των ευρωτουρκικών σχέσεων.

Οι νησίδες

Ενδεικτικό, λένε οι ίδιες πηγές, των τουρκικών σχεδιασμών είναι οι πληροφορίες
που έχουν οι αρμόδιες υπηρεσίες του Πενταγώνου ότι η Άγκυρα ετοιμάζεται να
παρουσιάσει χάρτη του Αιγαίου με τουρκικές ονομασίες τόσο για τις γνωστές,
διεκδικούμενες από την Άγκυρα, ελληνικές βραχονησίδες, όσο και για άλλα
ελληνικά νησιά του Ανατολικού Αιγαίου. Η κίνηση αυτή εκτιμάται ότι είναι
συνέχεια της μελέτης των στρατιωτικών ακαδημιών της Τουρκίας, που έθεταν θέμα
για εκατοντάδες νησιά και νησίδες και στήριζαν τη θεωρία των “γκρίζων ζωνών”
στο Αιγαίο.

Η προσπάθεια της Άγκυρας να σύρει την Αθήνα σε διμερή διάλογο για το Αιγαίο ­
λένε στο Άμυνας ­ συμπίπτει χρονικά με τη διαπραγμάτευση για το περιεχόμενο
της εταιρικής σχέσης Ευρωπαϊκής Ένωσης – Τουρκίας, αλλά και την επικείμενη
έναρξη συζήτησης στο ΝΑΤΟ για τα στρατιωτικά Μέτρα Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης.
Προκειμένου να πετύχει η Άγκυρα την αποσύνδεση των ελληνοτουρκικών σχέσεων και
του Κυπριακού από τις ευρωτουρκικές σχέσεις, δεν δίστασε, λένε, να γίνει το
“κακό παιδί” της Συμμαχίας στην τελευταία άσκηση.

Συνεργάτες του κ. Τσοχατζόπουλου έλεγαν ότι οι ελληνικές κινήσεις πρέπει να
είναι η χάραξη εθνικής στρατηγικής μέχρι το 2004, μάλιστα, αναμένεται
συνάντηση για τον σκοπό αυτό με τον κ. Γ. Παπανδρέου, ενώ ο υπουργός Άμυνας θα
ζητήσει να συζητήσει το ίδιο θέμα και με τον κ. Σημίτη. Ο κ. Τσοχατζόπουλος
μίλησε ξεκάθαρα για ανάγκη σκλήρυνσης της Αθήνας στη διαπραγμάτευσή της για
την εταιρική σχέση. Και τούτο διότι, όπως είπε, ενώ η Τουρκία ζητεί από την
Ευρώπη να είναι πιο ευέλικτη και συνεννοήσιμη, την ίδια ώρα δημιουργεί
επιπρόσθετα προβλήματα, όπως αυτό της άσκησης. Ο Άκης Τσοχατζόπουλος
προτίθεται να θέσει το ζήτημα της τουρκικής επιθετικότητας στη Δυτικοευρωπαϊκή
Ένωση, στη σύνοδο των υπουργών Άμυνας, στις 12 Νοεμβρίου, στην αντίστοιχη
συνάντηση των υπουργών της Ένωσης μια εβδομάδα μετά και φυσικά στο ΝΑΤΟ, στην
υπουργική των αρχών Δεκεμβρίου όπου και περιμένει καταδίκη της Άγκυρας.

Τα εσωτερικά

Σε αντίθεση με το υπουργείο Άμυνας, πηγές του υπουργείου Εξωτερικών απέδιδαν
τα όσα συνέβησαν κατά την άσκηση στη διαπάλη που διεξάγεται στο εσωτερικό της
Τουρκίας σημειώνοντας ότι η Αθήνα έχει ούτως ή άλλως προκαθορίσει τη
διαπραγματευτική της τακτική για την εταιρική σχέση: ρητή αναφορά σε Κυπριακό
και Αιγαίο.

Επικρατούσα άποψη στο υπουργείο Εξωτερικών είναι ότι τα τουρκικά
“παρατράγουδα”, που υποχρέωσαν τελικά την Ελλάδα να αποχωρήσει από την άσκηση,
έχουν ως κύριο αποδέκτη το εσωτερικό της Τουρκίας και όχι την Αθήνα. Όπως
εξηγούν, αποτελούν μια επίδειξη δύναμης εκ μέρους των πανίσχυρων Τούρκων
στρατηγών ή ενός μέρους τους προς το τουρκικό πολιτικό κατεστημένο της Άγκυρας
­ και, κυρίως, τον Ισμαήλ Τζεμ και τους ευρωπαϊστές.

Αυτό που ώθησε, λένε οι ελληνικές διπλωματικές πηγές, τους στρατηγούς να
δείξουν τα δόντια τους στους πολιτικούς δεν είναι άλλο από το περιεχόμενο της
εταιρικής σχέσης Ευρωπαϊκής Ένωσης – Τουρκίας, το πλαίσιο, δηλαδή, που θα
διέπει τις ευρωτουρκικές σχέσεις στο εξής και το οποίο είναι υπό
διαπραγμάτευση αυτή τη στιγμή. Και μπορεί η Αθήνα να ασχολείται με το αν θα
υπάρχει ή όχι ρητή αναφορά στο Κυπριακό και το Αιγαίο, όμως τους Τούρκους
στρατηγούς άλλο είναι αυτό που τους καίει πρωτίστως. Όπως τους ενημέρωσε κι ο
επίτροπος κ. Βερχόγκεν, κατά την επίσκεψή του στην Άγκυρα, η πλειοψηφία των
“15” επιμένει αταλάντευτα ότι προϋποθέσεις για να αρχίσουν ενταξιακές
διαπραγματεύσεις με την Τουρκία είναι να περιοριστεί ο ρόλος του στρατού και
να προσαρμοστεί στα ευρωπαϊκά πρότυπα θεσμικά και ουσιαστικά, να επιτευχθεί
πρόοδος στα ανθρώπινα δικαιώματα και να δοθούν ουσιαστικά διακαιώματα στους
Κούρδους. Τόσο το πρώτο όσο και τα άλλα δύο αποτελούν κόκκινο πανί για τους
στρατηγούς, οι οποίοι όμως κατά τα λοιπά επιθυμούν την ευρωπαϊκή προοπτική της
Τουρκίας και φοβούνται το ενδεχόμενο αναζωπύρωσης του ισλαμικού κινδύνου.

Μήνυμα

Με την άσκηση, λοιπόν, οι στρατηγοί έδωσαν ένα σαφές μήνυμα στους πολιτικούς ­
ότι “εμείς είμαστε εδώ, εμείς χαράζουμε πολιτική, κι αυτό μην το ξεχνάτε”.
Παράλληλα, όλοι οι “παίκτες” στο εσωτερικό της Τουρκίας γνωρίζουν ένα δεδομένο
για το οποίο κανείς δεν μιλά δημόσια: ότι ο Μπουλέντ Ετζεβίτ είναι βαριά
άρρωστος ­ τόσο ώστε ο προσωπικός του γιατρός να έχει εγκατασταθεί σε 24ωρη
βάση δίπλα του ­ και δεν υπάρχει ορατή μια διάδοχη κατάσταση. Ως εκ τούτου, οι
πάντες πιστεύουν ότι αν πεθάνει θα υπάρχει έστω και προσωρινά κενό εξουσίας,
το οποίο, προσωρινά έστω και πάλι θα καλυφθεί από τους στρατηγούς, τους
εγγυητές του κράτους.

Με αυτά τα δεδομένα, προβάλλουν ορισμένα ερωτήματα αναφορικά με την εταιρική
σχέση. Το ένα είναι εάν η Ένωση έχει συμφέρον να πιέσει την Άγκυρα να δεχθεί
τους όρους της ­ από τον ρόλο των στρατηγών έως το Κυπριακό ­ διακινδυνεύοντας
μια άρνηση της Τουρκίας να ενταχθεί στο ευρωπαϊκό πλαίσιο. Το άλλο είναι πώς η
Αθήνα θα μπορέσει να υλοποιήσει τη στρατηγική της έναντι της Τουρκίας, την
ένταξή της, δηλαδή, μέσα σε πλαίσια και κανόνες χωρίς να εμφανισθεί ότι αφήνει
αναπάντητες τις τουρκικές προκλήσεις.

Όπως και να έχει, η ελληνοτουρκική ψυχρότητα, εκτός απροόπτου, θα αποτυπωθεί
και συμβολικά αύριο, στα Σκόπια, όταν ο Κώστας Σημίτης θα αποφύγει να
συναντήσει κατ’ ιδίαν τον Μπουλέντ Ετζεβίτ στο περιθώριο της διαβαλκανικής
συνόδου κορυφής. “Δεν μας έχει ζητηθεί και δεν επιδιώκουμε εμείς συνάντηση”,
ήταν η χαρακτηριστική φράση κυβερνητικού παράγοντα δέκα μήνες μετά τη θερμή
χειραψία των δυο πρωθυπουργών στο Ελσίνκι υπό τα όμματα των 14 εταίρων της Ένωσης…

Ένταση και στην Κύπρο

Ένταση, την ίδια στιγμή, έχει δημιουργηθεί και στην Κύπρο, καθώς οι νέες
δυνατότητες των ραντάρ της Εθνικής Φρουράς, σε συνδυασμό με την επιχειρησιακή
ετοιμότητα των αντιαεροπορικών συστημάτων TOR-Μ1 που δοκιμάστηκαν με επιτυχία
στην άσκηση «Νικηφόρος», προκάλεσαν τις έντονες αντιδράσεις Άγκυρας και
Ντενκτάς.

Ο κατοχικός ηγέτης απείλησε να καταστρέψει τα ραντάρ (μίλησε ακόμα και για
πόλεμο) ενώ το τουρκικό υπουργείο Εξωτερικών ισχυρίστηκε ότι «απειλείται η
ασφάλεια των Τουρκοκυπρίων, πράγμα που δεν συμβάλλει στη διαδικασία εξεύρεσης
λύσης του Κυπριακού». Ο τουρκικός εκνευρισμός οφείλεται στο γεγονός ότι πρώτη
φορά από το 1974 τα συστήματα εντοπισμού και αντιαεροπορικής άμυνας της Κύπρου
όχι μόνο μπορούν να παρακολουθούν τις πτήσεις τουρκικών αεροσκαφών αλλά και να
τα εγκλωβίζουν στην ακτίνα δράσης του κυπριακού αντιαεροπορικού συστήματος.