ΧΡΗΣΤΟΣ ΠΑΠΟΥΤΣΗΣ «Τα καράβια δεν θα μείνουν δεμένα στα λιμάνια»

Πέρασε κιόλας ένας μήνας από το τραγικό ναυάγιο της Πάρου, και αν έχει κάτι
μείνει από όλη αυτή την ιστορία είναι ο αβάσταχτος πόνος των συγγενών των
θυμάτων, οι μαζικές αγωγές στην πλοιοκτήτρια εταιρεία και το πείσμα του
Χρήστου Παπουτσή να αποδείξει ότι αυτή η τραγωδία δεν θα περάσει έτσι. Δεν θα
αθροιστεί δηλαδή στα παχιά λόγια για τη Ρικομέξ, τη γέφυρα της Παιανίας, το
Φάλκον, ό,τι δηλαδή έκανε την κυβέρνηση να δηλώνει κάθε φορά ότι… αυτήν τη
φορά το μαχαίρι θα φθάσει έως το κόκαλο.

«Τα καράβια δεν θα μείνουν δεμένα», λέει ο υπουργός Ναυτιλίας για την απεργία της Παρασκευής και οργίζεται με τη στάση μερικών εφοπλιστών και τη διαπλοκολογία

Ξεκαθαρίζει από την αρχή ότι «η δικαστική πλευρά του ναυαγίου δεν είναι της
αρμοδιότητάς του». Αλλά υπερασπίζεται μια σειρά από «μεγάλες», τις ονομάζει
εκείνος, αλλαγές στην ακτοπλοΐα που, έτσι κι αλλιώς, είχαν δρομολογηθεί ­απλώς
το ναυάγιο συνέπεσε με τη θεσμοθέτησή τους. Θέλει να κάνει πράξη την
«ασφάλεια» του επιβάτη στα πλοία και δεσμεύεται γι’ αυτό. Τι άλλο θέλει; Να
εκσυγχρονισθεί ο στόλος, να γίνει πράξη ο υγιής ανταγωνισμός, να αποκτήσει η
χώρα μια ακτοπλοΐα ικανή να εξυπηρετήσει την κοινωνία και την οικονομία.

«Ο Οκτώβριος ήταν προγραμματισμένα να είναι ο μήνας των μεγάλων αλλαγών»,
δηλώνει και το πρόσωπό του σκοτεινιάζει. Το ναυάγιο δεν έριξε έξω μόνο τους
όποιους προγραμματισμούς, δημιούργησε συνθήκες πολιτικής αστάθειας στη χώρα,
έφερε τον ίδιο να απολογείται για μια υπόθεση για την οποία έχει μικρή ή
ελάχιστη ευθύνη και, κυρίως, καλλιέργησε το κλίμα ανασφάλειας στη χώρα. Ο
υπουργός Εμπορικής Ναυτιλίας δεν είναι ο άνθρωπος που θα οικτίρει την τύχη του
για το κακό που τον βρήκε ένα τέτοιο γεγονός με τη συμπλήρωση θητείας πέντε
μόλις μηνών. Πριν καν δηλαδή συμπληρώσει το εξάμηνο, χρόνο θεωρητικώς
απαραίτητο για να εμπεδώσει ένας νέος υπουργός τα του υπουργείου που
ανέλαβε…

Αλλά θα επισημάνει πως «το τραγικό ναυάγιο ανέδειξε όλα τα μεγάλα προβλήματα
της ακτοπλοΐας των τελευταίων σαράντα ετών».

Στέλεχος του Εκτελεστικού Γραφείου του ΠΑΣΟΚ, με ό,τι μπορεί να προσθέτει αυτό
στην υπουργική του ιδιότητα, επισημαίνει με νόημα ότι «στις δύσκολες στιγμές
κρίνεται και αξιολογείται η στάση όλων μας». Φράση που έτσι όπως αναφέρεται
μπορεί να μην έχει νόημα. Όταν όμως αποτελεί απάντηση στο ερώτημα για το αν
αισθάνεται ευτυχής για τη στήριξη που είχε από άλλα μέλη της κυβέρνησης και
του Ε.Γ., σίγουρα αποκτάει άλλη διάσταση. Ήταν η περίοδος που όλοι του
ζητούσαν να παραιτηθεί για ένα θέμα που δύσκολα κανείς μπορεί να του
καταλογίσει πραγματικά ευθύνη: αν μπορούσε να πετάξει το ελικόπτερο διάσωσης
το μοιραίο βράδυ του ναυαγίου.

«Η παραίτηση ήταν ίσως η πιο εύκολη επιλογή», απαντάει όταν του επισημαίνεται
για χιλιοστή φορά αυτή η εκδοχή. Και αναπτύσσει την επιχειρηματολογία του
γιατί δεν παραιτήθηκε.

Σάββατο βράδυ στο υπουργείο της οδού Γρ. Λαμπράκη στον Πειραιά, δουλεύει.
Μπροστά του, σήμερα, έχει τη γενική συνέλευση των εφοπλιστών που θα
αποφασίσουν αν θα προχωρήσουν στην απεργία της Παρασκευής. Δηλώνει με έντονο
τρόπο ότι «τα καράβια δεν θα μείνουν δεμένα» και αφήνει να εννοηθεί πως έχει
τους λόγους του που επιμένει. Οργίζεται με τους εφοπλιστές, οργίζεται με τη
συμπεριφορά τους, οργίζεται με τον τρόπο που ασκούν την επιχειρηματικότητά
τους. Και επειδή κάποτε οι εφοπλιστές ήταν συνώνυμοι της ασύδοτης
κεφαλαιοκρατίας, επισημαίνει ότι «δεν υπάρχει καλή και κακή διαπλοκή». Μεγάλη
κουβέντα, αν σκεφθεί κανείς ότι για άλλους, συναδέλφους του, δεν υπάρχει καν
διαπλοκή. Αλλά μόνο διαπλοκολογία…

Ολόκληρη η συνέντευξη του υπουργού Εμπ. Ναυτιλίας Χρ. Παπουτσή είναι η ακόλουθη.

ΕΡ.: Κύριε υπουργέ, ένα σχεδόν μήνα μετά το ναυάγιο, όλα στη ναυτιλία
μοιάζουν με συνδικαλιστική αντιπαράθεση: απεργία στις 27 του μηνός,
ανακοινώσεις, απειλές για μποϊκοτάζ…

ΑΠ.: Είμαστε ανοιχτοί στον διάλογο με όλους τους φορείς, επιδιώκουμε τη
συνεργασία με τους κοινωνικούς εταίρους. Δεν συγκυβερνούμε όμως με τους
εφοπλιστές. Δεν δεχόμαστε απειλές και εκβιασμούς. Είμαστε υπόλογοι μόνο στη
Βουλή και στον ελληνικό λαό. Και η εντολή του λαού είναι ξεκάθαρη. Να
προχωρήσουμε τις αλλαγές στον χώρο της ακτοπλοΐας. Να διασφαλίσουμε τον υγιή
ανταγωνισμό και το δημόσιο συμφέρον. Και κάνουν πολύ μεγάλο λάθος όσοι θεωρούν
ότι με προκλήσεις, ύβρεις και απειλές θα σταματήσουν την πορεία της
απελευθέρωσης. Αμαυρώνουν την εικόνα της ναυτιλίας μας. Ας συνειδητοποιήσουν
ότι δεν υπάρχουν πλέον προνόμια και γραμμές αποκλειστικής εκμετάλλευσης για
κανέναν.

ΕΡ.: Ναι, αλλά την Παρασκευή 27 Οκτωβρίου θα δέσουν τα πλοία…

ΑΠ.: Μέχρι τότε ελπίζω να επικρατήσουν πιο ώριμες σκέψεις. Πάντως, ένα
σας λέω: τα πλοία δεν θα παραμείνουν δεμένα. Οι νόμοι θα εφαρμοστούν και όσα
μέσα δίνει ο νόμος στην Πολιτεία θα αξιοποιηθούν.

Η απελευθέρωση

ΕΡ.: Κι αν φοβούνται το «άγνωστο» που επαγγέλλεστε με την απελευθέρωση;
Γιατί δεν τους αναγνωρίζετε το δικαίωμα;

ΑΠ.: Μα είναι λάθος να φοβούνται την απελευθέρωση. Εάν συνεχίσουν την
προσπάθεια εκσυγχρονισμού του στόλου και βελτίωσης των υπηρεσιών τους, όχι
μόνο δεν έχουν τίποτα να φοβηθούν αλλά είμαι σίγουρος ότι τα ελληνικά πλοία θα
κυριαρχήσουν στην ευρωπαϊκή αγορά. Αυτό φάνηκε στη γραμμή Ελλάδας – Ιταλίας,
που λειτουργεί ο ανταγωνισμός και έχει επικρατήσει η ελληνική παρουσία.

Συμφωνώ, ότι χρειάζεται ενίσχυση ο ελληνικός ακτοπλοϊκός στόλος μέσα από τον
εκσυγχρονισμό, την ασφάλεια και την ποιότητα. Όχι όμως μέσα από προνόμια.

Το μέλλον της ακτοπλοΐας είναι εθνικό θέμα. Αφορά την ανάπτυξη και την
ευημερία της νησιωτικής Ελλάδας. Αφορά τη συνοχή και την εθνική συνέχεια στο
Αιγαίο. Αφορά την οικονομία και τον τουρισμό μας.

Αλλά για την κυβέρνηση, πάνω απ’ όλα, είναι η ασφάλεια και η εξυπηρέτηση του
πολίτη.

ΕΡ.: Με το ναυάγιο, με τα διάφορα άλλα περιστατικά που βλέπουμε αυτό
τον καιρό, με έναν γηρασμενο στόλο, πόσο ασφαλής μπορεί να νιώθει ο Έληνας
πολίτης;

ΑΠ.: Κοιτάξτε, η κατάσταση δεν είναι αυτή που θα θέλαμε όλοι μας.
Έχουμε επίγνωση των προβλημάτων. Δεν είναι όμως σωστό να δημιουργείται στον
πολίτη η πεποίθηση ότι είναι ανασφαλή τα πλοία μας. Γίνονται μεγάλες
προσπάθειες. Και οι ίδιοι οι ναυτικοί μας, οι πλοίαρχοι, οι μηχανικοί, όλοι
συμβάλλουν σ’ αυτή την κατεύθυνση. Σίγουρα χρειάζεται να εντατικοποιηθεί αυτή
η προσπάθεια. Χρειάζεται αναβάθμιση της ναυτικής εκπαίδευσης. Τα πλοία
χρειάζονται περισσότερη φροντίδα. Οι έλεγχοι από τα αρμόδια όργανα πρέπει να
γίνουν αυστηρότεροι και σ’ αυτή την κατεύθυνση δεν επιτρέπεται καμία ολιγωρία.

Γηρασμένα

Είναι αλήθεια ότι πολλά πλοία είναι γηρασμένα. Γι’ αυτό και κάνουμε μια μεγάλη
προσπάθεια για τον εκσυγχρονισμό του στόλου, μειώνοντας παραπέρα το όριο
ηλικίας των πλοίων από τα τριάντα πέντε στα τριάντα χρόνια, και ταυτόχρονα
ενισχύοντας το πλαίσιο των επιθεωρήσεων. Να σκεφθείτε ότι στ’ άλλα κράτη της
Ευρωπαϊκής Ένωσης δεν υπάρχει όριο ηλικίας στα πλοία της ακτοπλοΐας.
Κυκλοφορούν πλοία σαράντα και πενήντα ετών. Είμαστε η μόνη χώρα στην Ευρώπη
που έχει όριο ηλικίας στα επιβατηγά πλοία και θα συνεχίσουμε να έχουμε όριο
ηλικίας και στην απελευθερωμένη αγορά.

ΕΡ.: Βγάλατε μια έντονη ανακοίνωση μετά την ταξιδιωτική σύσταση του
Στέιτ Ντιπάρτμεντ. Πώς όμως θα αντιδρούσατε αν ήσασταν Αμερικανός πολίτης και
βλέπατε το περιστατικό με τη βύθιση τού τουριστικού σκάφους «Ζευς». Γιατί δεν
δεχόμαστε ότι αυτή είναι η πραγματικότητα;

ΑΠ.: Κατ’ αρχάς για το περιστατικό στο οποίο αναφέρεστε έλαβα επιστολή
του κ. Μπερνς, με την οποία ευχαριστεί για την άμεση και αποτελεσματική
επιχείρηση διάσωσης του Λιμενικού Σώματος. Το επισημαίνω αυτό γιατί δυστυχώς
μέσα στο κλίμα των ημερών υποβαθμίζεται η καθημερινή προσπάθεια και ο αγώνας
των ανδρών και των γυναικών του Λιμενικού Σώματος για την ασφάλεια των
θαλασσίων συνόρων μας, για την αντιμετώπιση του εγκλήματος και την προστασία
της ανθρώπινης ζωής στη θάλασσα.

Αντιδράσαμε έντονα στη σύσταση του Στέιτ Ντιπάρτμεντ, γιατί από μεμονωμένα
περιστατικά καταλήγει σε μια γενίκευση απαξιωτική και αναληθή για την ελληνική
ακτοπλοΐα. Μια διαπίστωση που δυσφημεί τη χώρα μας και πλήττει τον τουρισμό
μας.

Δυστυχώς, τραγικά δυστυχήματα γίνονται παντού στις χερσαίες, θαλάσσιες και
αεροπορικές μεταφορές και στην Αμερική και στις άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Δεν
μπορεί όμως να υπάρχει διαφορετικό μέτρο για την Ελλάδα. Και, πολύ
περισσότερο, δεν μπορεί εμείς οι ίδιοι να αποδεχόμαστε και να καλλιεργούμε
αυτήν τη διαφορετική αντιμετώπιση της χώρας μας. Άλλο η διαπίστωση των
προβλημάτων, η ανάγκη αντιμετώπισής τους, και άλλο η ισοπέδωση και η απαξίωση.

ΕΡ.: Έχετε αναγάγει το τέλος του καμποτάζ σε πανάκεια για τα προβλήματα
της ναυτιλίας. Το πιστεύετε αλήθεια ότι όλα θα αλλάξουν σαν με μαγικό ραβδάκι;

ΑΠ.: Εδώ και μερικούς μήνες έχουμε ήδη μπει σε μια άλλη εποχή. Έχουμε
ξεκινήσει τη διαδικασία για την ενίσχυση του ανταγωνισμού, ανοίγουμε όλες τις
γραμμές και προχωράμε το 2002 στην απελευθέρωση της ακτοπλοΐας.

Το σύστημα του κρατικού παρεμβατισμού με τις άδειες σκοπιμότητας, η λογική των
κλειστών γραμμών όταν εφαρμόσθηκε πριν από μερικές δεκαετίες ανταποκρινόταν
στις ανάγκες και την πραγματικότητα εκείνης της εποχής. Οι συνθήκες έχουν
αλλάξει και αυτό το σύστημα έχει πλέον φθάσει στα όριά του. Γι’ αυτό και
εκδηλώθηκαν στρεβλώσεις του ανταγωνισμού και υπήρξε και τόσο μεγάλη αντίδραση
των τοπικών κοινωνιών. Η ακτοπλοΐα είναι ίσως από τις λίγες αγορές στην Ελλάδα
όπου η απελευθέρωση αποτελεί λαϊκό αίτημα. Σήμερα, αυτό που μας απασχολεί
είναι πώς θα οργανώσουμε καλύτερα τις θαλάσσιες συγκοινωνίες, εξασφαλίζοντας
ποιότητα και χαμηλότερες τιμές στα εισιτήρια.

Τα ναύλα

ΕΡ.: Φθηνότερα ναύλα; Πολύ καλό ακούγεται για να είναι αληθινό…

ΑΠ.: Αυτό θα φέρει ο ανταγωνισμός. Ο ανταγωνισμός όταν λειτουργεί σε
υγιή βάση και σε καθαρό πλαίσιο οδηγεί στη μείωση των τιμών και στη βελτίωση
της ποιότητας των υπηρεσιών. Και αυτός είναι και ο στόχος μας.

ΕΡ.: Κύριε Παπουτσή, έπρεπε όμως να γίνει το ναυάγιο για να προχωρήσει
η απελευθέρωση και η κριτική στα μονοπώλια;

ΑΠ.: Όχι, αυτό δεν είναι αλήθεια. Η κατεύθυνση της κυβέρνησης ήταν
σταθερή και ξεκάκαθρη και αποτυπώνεται και στο κυβερνητικό πρόγραμμα του ΠΑΣΟΚ
που παρουσιάσαμε στις εκλογές. Όλοι οι παροικούντες την Ιερουσαλήμ γνωρίζουν
ότι ξεκίνησα τη διαδικασία προετοιμασίας και επιτάχυνσης της απελευθέρωσης από
την πρώτη στιγμή που ανέλαβα. Άλλωστε, στη συνάντηση που είχαμε στις αρχές
Αυγούστου με τον Πρωθυπουργό προσδιορίστηκε ότι η πρώτη συνεδρίαση του
Υπουργικού Συμβουλίου, τον Οκτώβριο, θα ήταν αφιερωμένη στην ακτοπλοΐα.

Και θα σας πω και κάτι. Όταν ο Πρωθυπουργός μού είπε να αναλάβω το υπουργείο
Εμπορικής Ναυτιλίας, μου τόνισε ακριβώς αυτή την ανάγκη, να προετοιμάσουμε την
απελευθέρωση. Σ’ αυτή την κατεύθυνση κινήθηκα από την πρώτη ημέρα. Δεν
φοβήθηκα να συγκρουσθώ το καλοκαίρι και είμαι αποφασισμένος να συγκρουσθώ ξανά
εάν χρειαστεί προκειμένου να προχωρήσουμε μπροστά.

Τον επόμενο μήνα θα καταθέσουμε στη Βουλή το σχέδιο νόμου για το νέο θεσμικό
πλαίσιο της απελευθέρωσης της ακτοπλοΐας.

ΕΡ.: Όταν ο Πρωθυπουργός σάς όρισε υπουργό Εμπορικής Ναυτιλίας, τον
Απρίλιο, δεν θα πρέπει να ήσασταν και πολύ ευτυχής. Ερχόσασταν από μια καριέρα
στην Ευρώπη, αναδειχθήκατε σε πολύ καλή σειρά βουλευτής στην Α’ Αθηνών,
ξαφνικά βρεθήκατε σε ένα πράγμα τελείως άγνωστο, έτσι δεν είναι;

ΑΠ.: Είναι αλήθεια ότι ξαφνιάστηκα. Η απάντηση όμως του Πρωθυπουργού
ήταν σαφής. Ότι με την εμπειρία μου στην ευρωπαϊκή πολιτική, και κυρίως από τη
θητεία μου ως επίτροπος Ενέργειας, όπου είχα την ευθύνη για την εξέλιξη της
απελευθέρωσης της αγοράς ενέργειας, μιας δύσκολης και επίπονης διαδικασίας,
μπορούσα να συμβάλλω στην προετοιμασία της απελευθέρωσης των ακτοπλοϊκών
συγκοινωνιών.

«Η πιο εύκολη επιλογή ήταν η παραίτηση»

«Με συγκλόνισε η τραγωδία. Δεν ήταν υπεύθυνη επιλογή η παραίτηση», λέει ο κ. Παπουτσής

Να παραιτηθεί κάποιος, έστω για τα μάτια του κόσμου, ζητούσε την επομένη του
ναυαγίου η κοινή γνώμη. Με αφορμή, μάλιστα, και τη φιλολογία για τα «σούπερ
πούμα», ο «κάποιος» προσωποποιήθηκε στον Χρ. Παπουτσή.

ΕΡ.: Αλήθεια, πέρασε από το μυαλό σας η παραίτηση;

ΑΠ.: Φυσικά. Με απασχόλησε πολύ. Με συγκλόνισε αυτή η τραγωδία. Δεν
ήταν εύκολη απόφαση. Ίσως η πιο εύκολη επιλογή για μένα να ήταν η παραίτηση.
Δεν θα ήταν, όμως, η πιο υπεύθυνη. Η πολιτική μου συνείδηση και η δική μου
πολιτική ευθύνη με οδήγησαν στη δύσκολη επιλογή. Να ταυτιστώ με την προσπάθεια
διαλεύκανσης και απόδοσης ευθυνών και τη μεγάλη προσπάθεια για ένα νέο πλαίσιο
λειτουργίας της Ακτοπλοΐας.

ΕΡ.: Πώς αισθάνεσθε για τη στήριξη που είχατε είτε από άλλα μέλη της
κυβέρνησης είτε του Εκτελεστικού Γραφείου;

ΑΠ.: Δεν θέλω να σταθώ σ’ αυτό το θέμα. Ο καθένας κάνεις τις επιλογές
του για το πότε και πώς παίρνει θέση στα διάφορα θέματα. Στις δύσκολες στιγμές
σίγουρα κρίνεται και αξιολογείται η στάση όλων μας. Πάντως, θέλω να
ευχαριστήσω όσους με στήριξαν αυθόρμητα και ουσιαστικά σ’ αυτές τις δύσκολες
στιγμές.

ΕΡ.: Υπάρχει, τελικά, σήμερα έλλειμμα αλληλεγγύης στο ΠΑΣΟΚ; Περίσσεψαν
οι προσωπικές επιθέσεις και αντιπαραθέσεις;

ΑΠ.: Δυστυχώς, όπου πλεονάζουν οι προσωπικές στρατηγικές, εξασθενεί η
αλληλεγγύη και τελικά πλήττεται η ενότητα. Δεν αφορούν τον λαό οι προσωπικές
επιδιώξεις, οι συμφωνίες των στελεχών και οι συμμαχίες κορυφής. Είναι ανάγκη
να σφυρηλατήσουμε μια νέα ενότητα μέσα στο ΠΑΣΟΚ με ιδεολογικούς και
πολιτικούς όρους. Μόνον έτσι θα μπορέσουμε να ανταποκριθούμε στις δεσμεύσεις
μας προς τον λαό, να υλοποιήσουμε το κυβερνητικό πρόγραμμα για την ανάπτυξη
και την κοινωνική δικαιοσύνη.

Δεν υπάρχει καλή και κακή διαπλοκή…

Περισσεύει η υποκρισία στο θέμα της διαπλοκής, δηλώνει ο Χρ. Παπουτσής. Και
υπογραμμίζει ότι δεν υπάρχει καλή και κακή διαπλοκή, αλλά μόνο η διαπλοκή ως
φαινόμενο…

ΕΡ.: Υπάρχει όμως σήμερα μια μεγάλη σκιά. Η σκιά της διαπλοκής. Πολλοί
θεωρούν ότι η κυβέρνηση λειτουργεί αμυντικά και δεν πείθει ότι πραγματικά
θέλει να την πολεμήσει…

ΑΠ.: Είμαστε αποφασισμένοι να αντιμετωπίσουμε ριζικά αυτό το φαινόμενο
που έχει καταντήσει σαράκι της πολιτικής μας ζωής. Αυτή είναι η δέσμευση όλων
μας στο ΠΑΣΟΚ και πάνω απ’ όλα η υποχρέωσή μας.

Το φαινόμενο της διαπλοκής απαιτεί συστράτευση ολόκληρου του πολιτικού κόσμου,
όλων των κομμάτων, καθώς αφορά γενικότερα την πολιτική ζωή, την οικονομική
λειτουργία και τις κοινωνικές δομές.

Υποκρισία

Και για να είμαστε σαφείς, δεν υπάρχει καλή και κακή διαπλοκή. Γιατί καμιά
φορά περισσεύει η υποκρισία. Ούτε μπορεί να επιτρέψουμε τη συνολική απαξίωση
του πολιτικού κόσμου και την εύκολη λασπολογία στον βωμό μιας ευκαιριακής
αντιπολίτευσης.

Χρειάζεται διαρκής ενίσχυση του θεσμικού πλαισίου. Χρειάζεται να ενισχύσουμε
τον υγιή ανταγωνισμό και τη διαφάνεια στην οικονομική λειτουργία. Να πατάξουμε
τα φαινόμενα διαφθοράς στον δημόσιο τομέα. Και πάνω απ’ όλα, χρειάζεται να
ενισχύσουμε την πολιτική και δημοκρατική λειτουργία των κομμάτων. Σ’ αυτή την
κατεύθυνση το ΠΑΣΟΚ έχει σταθερό προσανατολισμό. Και δεν θα επιτρέψουμε να
οικοδομηθεί η Ελλάδα του 21ου αιώνα μέσα στις σκιές της διαπλοκής και της διαφθοράς.