Ορθοπεταλιές Ελλήνων σε αφιλόξενες πόλεις

«Από τη στιγμή που το πλάτος των δρόμων στα αστικά κέντρα της χώρας δεν
ξεπερνά τα 12 μέτρα, τότε είναι περιττό να μιλάμε για χάραξη ποδηλατοδρόμων»,
λένε αρκετοί πολεοδόμοι. Και δεν έχουν άδικο, αν σκεφτεί κανείς ότι σήμερα οι
όποιες μελέτες για τη χάραξη δικτύων ποδηλατοδρόμων στις πόλεις δεν
περιλαμβάνουν τα κέντρα, αλλά μόνο την περιφέρεια. Κι αυτό συμβαίνει είτε
έχουμε να κάνουμε με την Αθήνα είτε με την Καρδίτσα.

Η ουσία είναι ότι στις 22 Σεπτεμβρίου, οι κάτοικοι 60 πόλεων της Ελλάδας
πέταξαν το γάντι στην πολιτεία. Ο εορτασμός τότε της «Ευρωπαϊκής μέρας χωρίς
αυτοκίνητο στην πόλη» ανέδειξε με τον πιο παραστατικό τρόπο τη θέληση χιλιάδων
ανθρώπων να εγκαταλείψουν τα αυτοκίνητά τους και να κινηθούν με ποδήλατο.

Δυστυχώς όμως, εκείνοι που σχεδίασαν την ανάπτυξη της Αθήνας αλλά και των
άλλων μεγάλων πόλεων της χώρας, δεν φρόντισαν να εντάξουν στις λειτουργίες
τους τη χρήση του ποδηλάτου. Αν θα θέλαμε να χαράζαμε ποδηλατοδρόμους στις
σημερινές ελληνικές μεγαλουπόλεις, θα έπρεπε να κάναμε πεζοδρομήσεις, να
καθορίζαμε δρόμους ήπιας κυκλοφορίας και πολύ περισσότερο να αποσαφηνίζαμε τις
χρήσεις γης μέσα στην πόλη. Το πού θα είναι η κατοικία, το πού οι εμπορικές
ζώνες, κ.λπ.

Χωρίς σχεδιασμό

Ποδηλατόδρομοι, εκτός από λίγες εξαιρέσεις, δεν υπάρχουν σχεδιασμένοι πουθενά
στη χώρα, έστω κι αν το υπουργείο Μεταφορών ενθαρρύνει τη χάραξή τους σε
επίπεδο Τοπικής Αυτοδιοίκησης. Το κέντρο της Αθήνας, αλλά και των άλλων
πόλεων, είναι σήμερα απαγορευμένο για τα ποδήλατα. Και να σκεφτεί κανείς ότι
στις αστικές περιοχές το 30% των μετακινήσεων γίνεται για αποστάσεις
μικρότερες των τριών χιλιομέτρων.

Στη Θεσσαλονίκη, μόνο το 0,2% των μετακινήσεων γίνεται με ποδήλατα. Στην ίδια
πόλη, πριν από 10 χρόνια, ο δήμος προσπάθησε να ενθαρρύνει τη χρήση του
ποδηλάτου, εκπονώντας μια μελέτη για δίκτυο ποδηλατοδρόμων. Η μελέτη όμως
έμεινε μόνο στα χαρτιά. Καθώς δημιουργήθηκε μόνο μια ειδική λωρίδα για
ποδήλατα στη Νέα Παραλία, η οποία τελικά στην πράξη καταργήθηκε αφού οι ίδιοι
οι πολίτες δεν τη σεβάστηκαν.

Στις 22 Σεπτεμβρίου, ο Σύνδεσμος των 21 Δήμων της Βορειοανατολικής Αττικής
πραγματοποίησε μια δημοσκόπηση σε 2.920 ανθρώπους. Στην ερώτηση «Συμφωνείτε με
την υιοθέτηση μέτρων περιορισμού του Ι.Χ. με σκοπό τη βελτίωση της ζωής στην
πόλη;», το 88% έδωσε θετική απάντηση.

Στη γιορτή της 22ας Σεπτεμβρίου, συμμετείχαν οι 17 από τους 21 δήμους του
συγκεκριμένου Συνδέσμου. Ο κόσμος που κυκλοφόρησε με ποδήλατα στις περιοχές
που είχαν αποκλειστεί από τα Ι.Χ., έφθασε τους 10.000. Την ίδια μέρα στη
Λάρισα, το 82,9% των κατοίκων που ρωτήθηκε, απάντησε πως ήθελε η «Ημέρα χωρίς
αυτοκίνητο στην πόλη» να εορτάζεται κάθε χρόνο. Μάλιστα το 23,17% από αυτούς
εξέφρασε την επιθυμία για τον… καθημερινό εορτασμό της.

«Ο εορτασμός της 22ας Σεπτεμβρίου απέδειξε ότι ο κόσμος θέλει να κυκλοφορεί
στην πόλη με το ποδήλατό του. Θέλει να ξεφύγει από το Ι.Χ. και να βελτιώσει
την ποιότητα της ζωής του. Η πολιτεία όμως αποδείχτηκε ανέτοιμη να κάνει
πραγματικότητα ένα τέτοιο όνειρο. Έστω όμως κι έτσι, από την ευρωπαϊκή
εμπειρία θα μπορούσαμε να διδαχτούμε πολλά και να βελτιώσουμε τις πόλεις μας
ακόμα περισσότερο», τονίζει στα «ΝΕΑ» ο αρχιτέκτονας – πολεοδόμος κ. Βασίλης
Κουτσάκος.

ΕΙΔΙΚΕΣ ΛΩΡΙΔΕΣ: ΜΠΟΡΟΥΝ ΝΑ ΓΙΝΟΥΝ; ΤΙ ΛΕΝΕ ΟΙ ΣΥΓΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΟΙ

Υπάρχει δυνατότητα

Μπορεί κάποιοι να ισχυρίζονται ότι στην Αθήνα δεν μπορεί να κυκλοφορήσει
ποδήλατο γιατί έχει πολλές ανηφόρες ή γιατί επικρατεί κυκλοφοριακό χάος, ο
συγκοινωνιολόγος όμως κ. Ιωάννης Γκόλιας έχει αντίθετη γνώμη και… παίρνει το
μέρος των ποδηλάτων. Σύμφωνα με όσα λέει ο συγκοινωνιολόγος, τα ποδήλατα
μπορούν να κυκλοφορήσουν στην πόλη, ενώ προσθέτει ότι μπορούν να δημιουργηθούν
και ποδηλατοδιαδρομές. «Είναι εφικτή η δημιουργία ποδηλατοδιαδρομών μέσα στην
πόλη», τονίζει ο κ. Γκόλιας. Και εξηγεί: «Μπορούν να κατασκευαστούν διαδρομές
για ποδήλατο με τη δημιουργία μικρού πλάτους λωρίδων σε συνδυασμό και με
πεζοδρομήσεις. Υπάρχει η δυνατότητα να γίνουν όλα αυτά».

Σημειώνει επίσης ότι όλες οι σχετικές μελέτες που έχει κατά καιρούς δει
συνηγορούν σε αυτό. «Θα μπορούσαμε να φτιάξουμε 2-3 ποδηλατοδιαδρομές, σε
κάποια σημεία με αποκλειστική χρήση ποδηλάτου, σε άλλα με λιγότερο
αποκλειστική, ενώ σε μεγάλες οδικές αρτηρίες οι ποδηλάτες θα πρέπει να
σταματούν για να τις διασχίσουν». Για την τελευταία περίπτωση ο κ. Γκόλιας
λέει «δεν υπάρχει άλλος τρόπος για να περάσουν τα ποδήλατα από την οδό
Βασιλίσσης Σοφίας, για παράδειγμα», αλλά αυτό δεν θα δημιουργεί ιδιαίτερα
προβλήματα στους λάτρες των δύο τροχών. Όσο για το πού μπορούν να
κατασκευαστούν ποδηλατοδιαδρομές ο κ. Γκόλιας αναφέρει ότι πρέπει να
προτιμούνται άξονες που δεν έχουν μεγάλη κίνηση και ατμοσφαιρική ρύπανση.

Δύσκολο, αν όχι αδύνατο

Η Αθήνα είναι μια πόλη τελείως ακατάλληλη για ποδήλατο. Σχεδόν εχθρική. Η
απουσία οποιασδήποτε πολιτικής για το οικολογικό αυτό μέσον καθιστά τη χρήση
του ποδηλάτου μέσα στην πόλη πολύ δύσκολη αν όχι αδύνατη.

«Ο μεγαλύτερος εχθρός του ποδηλάτου μέσα στην πόλη είναι η αναρχία, η
αυθαιρεσία με την οποία είναι χτισμένη αυτή η πόλη», είπε στα «ΝΕΑ» ο
συγκοινωνιολόγος, αναπληρωτής καθηγητής του Τμήματος Πολιτικών Μηχανικών του
Πανεπιστημίου Αθηνών Αντώνης Σταθόπουλος.

«Το ποδήλατο θα μπορούσε να αποτελέσει μέσο ανακούφισης για τη σημερινή
κατάσταση της Αθήνας. Θα μπορούσε να αποτελέσει λύση για τη μετακίνηση των
κατοίκων αυτής της πόλης.

Κατάλληλες συνθήκες

Αρκεί να υπήρχαν όμως οι κατάλληλες συνθήκες, οι κατάλληλες προϋποθέσεις.
Αυτές όμως απλά δεν υπάρχουν».

Η σημερινή κατάσταση της Αθήνας δεν ευνοεί τη χρήση ποδηλάτου. «Φανταστείτε
στην σημερινή πόλη, σε αυτά τα πεζοδρόμια που διακόπτονται ξαφνικά, που είναι
παρανόμως κατειλημμένα από καρτοτηλέφωνα, από εμπορεύματα καταστημάτων, από
καθίσματα, από παρκαρισμένα αυτοκίνητα, να κυκλοφορούν και ποδήλατα.

Φανταστείτε σε αυτούς τους δρόμους, όπου οι οδηγοί δεν τηρούν τις λωρίδες
κυκλοφορίας, όπου σταματούν όπου τους βολεύει οι ταξιτζήδες, όπου κάνουν
μανούβρες μηχανάκια και φορτηγά, και σταματάνε ανά πενήντα μέτρα λεωφορεία και
τρόλεϊ, να κυκλοφορούν και ποδηλάτες. Πόσο θα κινδυνεύει η σωματική
ακεραιότητά τους πάνω από όλα», συμπληρώνει ο καθηγητής.

Εκείνο που λείπει από την Αθήνα για να μπορέσουν να κυκλοφορήσουν τα ποδήλατα,
είναι οι υποδομές, λέει ο συγκοινωνιολόγος. Λείπει η οδική σήμανση, τα ειδικά
φανάρια για τους ποδηλάτες, λείπουν οι διάδρομοι, οι λωρίδες αποκλειστικά για
αυτά. Λείπει ακόμα και η ειδική άσφαλτος προκειμένου τα ποδήλατα να μη
γλιστρούν. «Λείπει κυρίως η βούληση».

ΝΙΚΟΣ ΧΡΥΣΟΓΕΛΟΣ

Οικολογικοί λόγοι

Ο Νίκος Χρυσόγελος, εδώ και 10 χρόνια, χρησιμοποιεί καθημερινά το ποδήλατο. «Με αυτό πάω τον γιο μου στο σχολείο αλλά και στις δουλειές μου»

«Εδώ και 10 χρόνια χρησιμοποιώ καθημερινά το ποδήλατο ως μέσο μετακίνησης για
οικολογικούς και πρακτικούς λόγους», λέει ο κ. Νίκος Χρυσόγελος. «Το θεωρώ
γρηγορότερο από το αυτοκίνητο και το λεωφορείο. Με αυτό πάω τον γιο μου στο
σχολείο, αλλά και στις δουλειές μου. Συνήθως ακολουθώ δρόμους που δεν έχουν
μεγάλο κυκλοφοριακό φόρτο. Για παράδειγμα, για να φτάσω από τα Πατήσια στο
Κέντρο, οδηγώ παράλληλα με τις γραμμές του Ηλεκτρικού. Πάντως χωρίς μεγάλο
κόστος μπορεί να δημιουργηθεί δίκτυο ποδηλατοδρόμων.

Πρώτα όμως πρέπει να ξεπεραστούν οι μύθοι ότι το ποδήλατο είναι κουραστικό,
ότι δεν μπορεί να διανύσει μεγάλες αποστάσεις, ή ότι η Αθήνα έχει μεγάλες
ανηφόρες. Πάντως νιώθεις μεγαλύτερη ασφάλεια σε έναν δρόμο μόνο για ποδήλατα.
Πολλοί ποδηλάτες δεν βγαίνουν στους δρόμους γιατί φοβούνται τα αυτοκίνητα».

ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΚΕΛΟΓΛΟΥ

Φοβάμαι

Ο κ. Αλέξανδρος Κέλογλου, παλαίμαχος αθλητής της ποδηλασίας, αποφεύγει πλέον
να κυκλοφορήσει με το ποδήλατό του στο Κέντρο. «Δεν υπάρχει χώρος για τα
ποδήλατα στην Αθήνα» δηλώνει. «Ήμουν πρωταθλητής από 12 ετών ­ αυτό σημαίνει
ότι κάνω πάρα πολλά χρόνια ποδήλατο και έχω μεγάλη εμπειρία. Παρ’ όλα αυτά
αποφεύγω πλέον να κυκλοφορώ στους δρόμους. Έτυχε και πριν λίγο καιρό να
χτυπήσει ένα ταξί τον γιο μου με το ποδήλατό του και έτσι τη φοβάμαι πια την
Αθήνα».

ΓΙΩΡΓΟΣ ΜΑΚΡΟΠΟΥΛΟΣ

Σε ήσυχους δρόμους

Ο Γιώργος Μακρόπουλος κάνει κάθε μέρα με το ποδήλατό του τη διαδρομή Γκύζη – Πλατεία Κολιάτσου, από το σπίτι του στη δουλειά του

Ο Γιώργος Μακρόπουλος, μέλος του Συλλόγου Φίλων του Ποδηλάτου, κάνει κάθε μέρα
με το ποδήλατό του τη διαδρομή Γκύζη – Πλατεία Κολιάτσου. «Με βασικό σκεπτικό
την αποφυγή μποτιλιαρίσματος και καυσαερίων προσπαθώ να πηγαίνω από όσο το
δυνατόν πιο ήσυχους δρόμους», λέει ο Γιώργος και δίνει μερικά παραδείγματα
«ποδηλατοδιαδρομών». «Αν θέλουμε να πάμε από το Γαλάτσι στην Αθήνα, καλό είναι
να ακολουθήσουμε την οδό Νάξου που βγάζει στην Κυψέλη και από εκεί στο Πεδίον
του Άρεως. Επίσης, με προορισμό τον Άλιμο, μπορούμε να κόψουμε δρόμο μέσα από
τις γειτονιές της Νέας Σμύρνης και του Νέου Κόσμου».