Το στοίχημα του Μπαχτσελί

Οι Τούρκοι περνούν μια απ’ αυτές τις φάσεις όπου αισθάνονται μόνοι και
καθόλου αγαπητοί, παρά την αγωνιώδη προσπάθεια της κυβέρνησής τους να τους
πείσει ότι βρίσκονται πλησιέστερα στην Ευρώπη από ποτέ.

Ντεβλέτ Μπαχτσελί: ο ηγέτης του Κόμματος Εθνικιστικής Δράσης προσπαθεί να γίνει αρεστός στον στρατό, βάζοντας υποθήκη για την πρωθυπουργία (σκίτσο από τον «Economist»)

Σαν να μην τους έφταναν οι συνεχείς συστάσεις των Ευρωπαίων να είναι πιο
ευγενείς απέναντι στους Κούρδους και τους ισλαμιστές, έρχονται τώρα οι
Αμερικανοί, που έδειχναν ανέκαθεν κατανόηση, να τους κατηγορήσουν ότι
διέπραξαν «γενοκτονία» κατά των Αρμενίων.

Η παράδοξη σιωπή

Οι ηγέτες της Τουρκίας αντέδρασαν έντονα. Ο πρωθυπουργός Μπουλέντ Ετζεβίτ
προέβη σε οργισμένες δηλώσεις, ο αρχηγός του στρατού ματαίωσε το ταξίδι του
στην Ουάσιγκτον και η αρχηγός της αντιπολίτευσης Τανσού Τσιλέρ ζήτησε να
κλείσει η βάση του Ιντσιρλίκ, απ’ όπου τα αμερικανικά αεροσκάφη παρακολουθούν
το Βόρειο Ιράκ.

Ένας πολιτικός έμεινε παραδόξως σιωπηλός, εκείνος που κανονικά θα έπρεπε να
οδηγεί τον χορό των διαμαρτυριών: ο Ντεβλέτ Μπαχτσελί, αρχηγός του Κόμματος
Εθνικιστικής Δράσης. Και ο λόγος της σιωπής του, επισημαίνει ο «Εκόνομιστ»,
είναι ότι ετοιμάζεται για την πρωθυπουργία.

Ο Μπαχτσελί έχει αρχίσει εδώ και καιρό να αλλάζει το στυλ του, ώστε να γίνει
περισσότερο αποδεκτός από τους Τούρκους μεσοαστούς χωρίς να χάσει την
υποστήριξη των στρατηγών. Στο πλαίσιο αυτής της στρατηγικής, δέχθηκε να μην
εφαρμοστεί η θανατική ποινή κατά του Αμπντουλάχ Οτζαλάν και συμφώνησε με την
απαγόρευση της ισλαμικής μαντίλας στα σχολεία και τα δημόσια κτίρια. Το κόμμα
του, που μέχρι πριν από τρία χρόνια ήταν συνώνυμο με τους τραμπουκισμούς, τις
δολοφονίες (κυρίως αριστερών φοιτητών και Κούρδων διαφωνούντων), τους
εκβιασμούς και τη βία, έχει αρχίσει έτσι να γίνεται σχεδόν σεβαστό. Μία από
τις συνέπειες του γεγονότος αυτού είναι ότι η κυβέρνηση συνασπισμού της
Τουρκίας, στην οποία μετέχει, αποδεικνύεται πολύ σταθερότερη του αναμενομένου.

Ο έντονος εθνικισμός

Θα μπορέσει όμως ο Μπαχτσελί να ικανοποιήσει τους πάντες, τους στρατηγούς,
τους ισλαμιστές, τους επιχειρηματίες, την παλιά εθνικιστική Δεξιά, τους
φιλελεύθερους, τους νέους; Αυτό είναι το στοίχημα που έχει βάλει ο 52χρονος
πολιτικός. Όταν ανέλαβε το κόμμα, πριν από τρία χρόνια, φρόντισε να απαλλαγεί
από τα πιο εξτρεμιστικά του στοιχεία και να απαλύνει τα ρατσιστικά και
παν-τουρκικά του συνθήματα. Η εκλογική του επιτυχία, όμως, οφείλεται στον
έντονο εθνικισμό του, που διατηρείται κυρίως στο Κυπριακό. Ο Μπαχτσελί είναι
αντίθετος σε κάθε παραχώρηση προς την ελληνοκυπριακή πλευρά, αλλά σ’ αυτό δεν
διαφέρει πολύ από τον Ετζεβίτ και τους περισσότερους άλλους Τούρκους
πολιτικούς.

Ο Μπαχτσελί παραμένει εν πολλοίς ένα αίνιγμα. Το πολιτικό του παρελθόν δεν τον
τιμά ιδιαίτερα: το 1978 δάνεισε το αυτοκίνητό του σε μια ομάδα Γκρίζων Λύκων,
που στη συνέχεια συνελήφθησαν μ’ ένα φορτίο όπλων. Έχει τη φήμη μοναχικού
ανθρώπου. Σπανίως μιλάει στον Τύπο. Κανείς δεν γνωρίζει έτσι τι πιστεύει για
θέματα όπως η δημοκρατία ή ο βασανισμός των εχθρών της Τουρκίας.