ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ «Κοίταξε τα ρούχα μας!»

«Στη συνέλευση του ανεξάρτητου συνδικάτου, παραιτούμαι από όλα τα αξιώματα
του Ομίλου Genex. Ράντομαν Μπόζοβιτς, 9/10/2000. ΥΓ: Πιστεύω ότι όλοι οι
διευθυντές πρέπει να παραιτηθούν».

Στο Βελιγράδι. Ένα ηλικιωμένο ζευγάρι σπρώχνει ένα καρότσι με μπουκάλια

Αυτά έγραφε το σημείωμα που υποχρεώθηκε να υπογράψει την περασμένη Δευτέρα ο
πρόεδρος του Ομίλου Genex, που ήταν κάποτε μία από τις πιο επιτυχημένες
εταιρείες της Γιουγκοσλαβίας, με δραστηριότητες στους τομείς του γυαλιού, των
ηλεκτρονικών, του τουρισμού, του πετρελαίου, της αεροπορίας κ.λπ. Απασχολούσε
5.800 εργαζομένους και είχε ετήσιο τζίρο 6 δισεκατομμυρίων δολαρίων. Ώσπου
ήλθε ο Σλόμπονταν Μιλόσεβιτς, που κατήργησε το διοικητικό συμβούλιο και όρισε
τους δικούς του ανθρώπους. Τον Μάρτιο του 1999, την πρώτη ημέρα των
βομβαρδισμών του ΝΑΤΟ, τη διεύθυνση ανέλαβε ο Μπόζοβιτς, πρώην πρωθυπουργός
της Σερβίας, που άρχισε να πωλεί τα αγαθά της εταιρείας και να απολύει
προσωπικό. Οι εργαζόμενοι πεινούσαν, κι εκείνος έκτιζε ένα παλάτι με έπιπλα
από ροδόξυλο, πράσινο μάρμαρο και πρωτότυπα έργα τέχνης. Συνολικό κόστος:
750.000 δολάρια.

Μπαίνοντας την περασμένη Δευτέρα στο ξενοδοχείο Intercontinental που ανήκει
στη Genex, ο Μπόζοβιτς βρέθηκε μπροστά σε μια δυσάρεστη έκπληξη. Τον περίμενε
η Σλαβίτσα Σιμόνοβιτς, υπάλληλος της εταιρείας τα τελευταία 20 χρόνια και
υπεύθυνη των 80 πολυτελών της αυτοκινήτων, που ζει με μισθό πέντε δολαρίων τον
μήνα… Ορθά-κοφτά του είπε πως πρέπει να παραιτηθεί. Εκείνος την αγνόησε και
προχώρησε στο λόμπυ, όπου βρισκόταν όμως μια άλλη ομάδα οργισμένων
εργαζομένων. «Ήταν άσπρος σαν τον θάνατο, κι έτρεμε», διηγείται η Σλαβίτσα.
Προσπάθησε να υπερασπιστεί τον εαυτό του. «Σκοπός μου ήταν να σώσω την
εταιρεία», είπε. Οι υπάλληλοί του σάρκασαν. «Κοίταξε τα παπούτσια μας, κοίταξε
τα ρούχα μας! Εμάς ήλθες να σώσεις;».

Ο Μπόζοβιτς δεν είχε άλλη επιλογή από το γράψει, και να υπογράψει, το κείμενο
παραίτησης που του υπαγόρευσαν. Και δεν είναι ο μόνος που αναγκάστηκε να το
κάνει. Την περασμένη Πέμπτη, 60 εργαζόμενοι στις φυλακές της Σρέμσκα
Μιτροβίτσα περίμεναν έναν άλλο διεφθαρμένο αξιωματούχο, τον διευθυντή Τρίβουν
Ίβκοβιτς, που, μεταξύ άλλων, έχει κατασκευάσει ειδικό πολυτελές θεωρείο για
τον εαυτό του στο γήπεδο μπάσκετ της πόλης. Όταν εμφανίστηκε, έπεσαν πάνω του
και τον πέταξαν έξω. Κι όταν προσπάθησε να επιβιβαστεί στο αυτοκίνητό του, τον
διέταξαν να πάει στο σπίτι του με τα πόδια. Έναν ανάλογο εξευτελισμό υπέστη
και ο Βλαντίμιρ Τοντόροβιτς, διευθυντής του νοσοκομείου του Σμεντέρεβο, μιας
πόλης 60 χιλιόμετρα νοτιοανατολικά του Βελιγραδίου. «Ολόκληρος ο πληθυσμός
είναι άρρωστος, κι αυτός δεν έκανε τίποτα», λέει η παιδίατρος Σλομποντάνκα
Στάγεβιτς, που απέλυσε μαζί με έξι συναδέλφους της τον διευθυντή τους.

Η λαϊκή οργή και η αυτοσχέδια απονομή δικαιοσύνης μπορεί βέβαια να εκτραπούν
και, μαζί με τους ενόχους, να την πληρώσουν και αθώοι. Αντίθετα με τα σενάρια
εκείνων που βλέπουν παντού συνωμοσίες και στημένα παιχνίδια, η σημερινή
Γιουγκοσλαβία είναι εν πολλοίς ανεξέλεγκτη. Έτσι συμβαίνει όμως πάντα με τις
επαναστάσεις κι αυτά που τις ακολουθούν.