Τους επαγγελματίες τους πέταγαν έξω!

Η Δόμνα Λανίτου περπατά σε πάρκο του Βερολίνου. Ολυμπιακοί Αγώνες 1936

Δύο μέρες κράτησε το ταξίδι έως το Βερολίνο. Κι έγινε με τρένο. Κατά το «αλέ»,
το κουραστικό ταξίδι έγινε με βαγκόν λι. Οι Ολυμπιακοί Αγώνες του 1936, του
Χίτλερ και του Τζέσε Όουενς, όμως τελείωσαν κάποια στιγμή και η ελληνική
αποστολή πήρε τον δρόμο της επιστροφής. Πάλι με τρένο αλλά ουχί με… βαγκόν
λι αλλά σε βαγόνι της σειράς! Αφού επιτέλεσαν το καθήκον τους, οι αθλητές,
επέστρεψαν καθιστοί!

Κι όταν με το καλό έφτασαν στον Βόλο έκαναν και μια στάση. Όχι για να
ξεμουδιάσουν ακριβώς. Αλλά για να πάρουν μέρος σε αγώνες… τιμητικούς, ώστε
να δουν οι Βολιώτες από κοντά την ομάδα της Ολυμπιάδας.

Έκαναν λοιπόν αγώνες στίβου, έκαναν και μια σκυταλοδρομία 4Χ100. Κι επειδή δεν
υπήρχε τέταρτος αθλητής έτρεξε η Δομνίτσα Λανίτου-Καβουνίδου στη θέση του!

Η πρώτη Ελληνίδα που πήρε μέρος σε Ολυμπιακούς Αγώνες, το 1936 στο Βερολίνο,
με προπονητή τον Ότο Σίμιτσεκ, τον θρυλικό προπονητή. Ο γιος του, Μάρτον,
είναι σήμερα σε θέση-κλειδί της οργάνωσης για τους Ολυμπιακούς Αγώνες της
Αθήνας το 2004.

Η κ. Λανίτου-Καβουνίδου είναι μια εντυπωσιακή γυναίκα. Και εκτός από πολύτιμο
αρχείο και μνήμη, διαθέτει και άποψη.

Τι θα έλεγε, για παράδειγμα στην ­ επίσης γυναίκα ­ σημερινή πρόεδρο της
Οργανωτικής Επιτροπής κ. Γιάννα Αγγελοπούλου;

«Τι να της πω; Καλή επιτυχία. Να κοιτάξει, οι άνθρωποι που διάλεξε, να κάνουν
ο καθένας στο πόστο του το σωστό πράγμα. Διότι αυτό είναι πολύ σημαντικό. Να
μην ανακατεύονται όλοι σε όλα. Να έχει ο καθένας τον τομέα του και, εκεί, να
κοιτάξει υπό την αιγίδα της, ή τέλος πάντων την ηγεσία της, να κάνει αυτό που
πρέπει και μπορεί. Διότι για να τους βάλει στον τάδε τομέα σημαίνει ότι είναι
ειδικοί, ξέρουν και μπορούν».

­ Δηλαδή αυτό είναι το μυστικό λέτε για τη διοργάνωση;

«Αυτό είναι. Και μετά να συνεργάζονται όλοι για οτιδήποτε χρειάζεται. Έτσι το
βλέπω εγώ, δεν ξέρω».

­ Το δήλωσε και ο Πρωθυπουργός παίρνοντας προσωπικά την ευθύνη…

«Είναι εθνική υπόθεση. Τι να του πω εγώ, ένας κοινός θνητός; Υποθέτω πως έχει
τους κατάλληλους ανθρώπους δίπλα του για να του πουν αυτό που πρέπει να κάνει
και τι πρέπει να πει».

­ Και η αντιπολίτευση;

«Κι εκείνη να συμπλεύσει, όχι να είναι αντίθετη για οτιδήποτε προτείνεται.
Αντιθέτως, από όλες τις μεριές πρέπει όλοι μαζί να βοηθήσουμε. Αντιπολίτευση,
συμπολίτευση, οι πάντες».

­ Και τα στραβά ποιος θα τα αποκαλύπτει; Ή δεν υπάρχουν;

«Καλά, βέβαια θα υπάρχουν πάντα στραβά. Όπως και τώρα διαβάζω στην Αυστραλία
υπάρχουν ένα σωρό και υπάρχουν παντού. Όπως και στην Ατλάντα. Η Βαρκελώνη δεν
ξέρω, είχε καλή οργάνωση, ήταν καλά οργανωμένα τα πράγματα, τα γήπεδα, άλλαξε
η πόλη. Υπήρχε όμως μια συναίνεση γι’ αυτό. Και για να πάνε όλοι να δουλέψουν
πρέπει να έχουν μια αίσθηση ότι αξίζει τον κόπο, ότι θα εκτιμηθεί η δουλειά».

­ Στην Αθήνα μέχρι στιγμής το κλίμα είναι θετικό ή αρνητικό;

«Αρνητικό. Και με στεναχωρεί αυτό, δεν μου αρέσει. Συγχύζομαι όταν βλέπω ότι
ανακατεύονται και κάνουν αντιπολίτευση εκεί που πρέπει να βοηθήσουν. Γενικά
δεν βοηθούν, να κοιτάξουν να διορθώσουν τα στραβά που βλέπουν, αλλά κοιτάζουν
να τα προβάλλουν».

«Η δεσποινίς Λανίτου»

Οι εφημερίδες της εποχής αφιερώνουν ολόκληρες σελίδες στη συμμετοχή της Ελληνίδας αθλήτριας

Όταν πήρε μέρος στους Ολυμπιακούς Αγώνες ήταν κοπελίτσα 22 χρόνων. Οι
εφημερίδες και οι δημοσιογράφοι της εποχής έπαιξαν καθοριστικό ρόλο στην
πορεία της. Μπορεί να την αντιμετώπιζαν ως «φρούτο εκτός εποχής» όταν έβαζαν
τίτλους, όπως «Η δεσποινίς Λανίτου που παρουσιάζεται στο στάδιο με κοντό
σορτσάκι», ήταν όμως ακριβώς αυτή η «γυναικεία ιδιαιτερότητα» που έπαιξε
καθοριστικό ρόλο στη συμμετοχή της στο Βερολίνο.

«Όταν έγραψαν οι εφημερίδες τα ονόματα των αθλητών που θα πάνε στους
Ολυμπιακούς Αγώνες έθεσαν ως εξής το ζήτημα: ΙΣΩΣ και μια αθλήτρια».

Και την επομένη επανήλθαν με ερωτηματικό: Γιατί «ίσως;».

Κάπως έτσι «πιέστηκε» ο ΣΕΓΑΣ και είδε ότι η δεσποινίς Λανίτου, κόρη του
Κύπριου ιδρυτή του αθλητικού συλλόγου «Ολύμπια Λεμεσού» και εσωτερική μαθήτρια
του Κολλεγίου με ταλέντο στον στίβο, μπορούσε να συμπληρώσει την ελληνική
αποστολή στους Ολυμπιακούς Αγώνες του Βερολίνου.

Την συναντήσαμε στο εξοχικό της διαμέρισμα στη Βουλιαγμένη, εκεί όπου είχε
παραχωρήσει ξανά συνέντευξη στην «ΟΜΑΔΑ» το ’92, με αφορμή το χρυσό της Βούλας
Πατουλίδου.

Ο χρόνος μάλλον λατρεύει να την χαζεύει. Ακόμα και οι ρυτίδες μοιάζουν μπιζού
επάνω της. «Αχ, να χαρείτε, όσο πιο νωρίς ελάτε, γιατί κατεβαίνω για κολύμπι
και το απόγευμα», ζήτησε ευγενικά και πώς να της χαλάσεις το χατίρι; Ξυπνάει
νωρίς, προσέχει τη διατροφή της, κολυμπάει μία ώρα το πρωί, και μισή το
απόγευμα κάθε καλοκαίρι, ενώ τον χειμώνα παίζει βόλεϊ με τις φίλες της στην
παραλία «και μετά κάνουμε και μια βουτιά κι ας έχει λίγο κρύο».

Στο αίμα της

Στο ήρεμο περιβάλλον της Βουλιαγμένης, αναπολεί σήμερα τις χρυσές μέρες του Βερολίνου και συγκρίνει τον αθλητισμό του τότε και του σήμερα

Οι Ολυμπιακοί είναι στο αίμα της και είναι περήφανη που η Αθήνα ανέλαβε τους
Αγώνες. Παρακολουθεί την πορεία της προετοιμασίας μέσα από τις σελίδες των
πολιτικών και αθλητικών εφημερίδων, Μέχρι το 1972 που πήγε στο Μόναχο
προτιμούσε να βλέπει «από κοντά» τους αγώνες, στο γήπεδο.

Τώρα όμως με την τηλεόραση, η οθόνη έχει αντικαταστήσει τη συμμετοχή.

Στο διαμέρισμα της Βουλιαγμένης η τηλεόραση είναι μια απλή συνηθισμένη οθόνη
των 20 ιντσών. Σ’ αυτή μαζεύεται όλη η παρέα και παρακολουθεί τους Αγώνες του
Σίδνεϊ.

«Φτιάξαμε και την τηλεόραση γιατί ήτανε λιγάκι φλου και φέραμε άνθρωπο να
επιδιορθώσει την κεραία γιατί δεν είμαστε μόνο εμείς, είναι όλοι στην
πολυκατοικία που βλέπουν τους αγώνες», λέει η αθλήτρια που δεν κρύβει καθόλου
την απογοήτευσή της για τον χαρακτήρα των Ολυμπιακών Αγώνων.

«Θα ήθελα οι Αγώνες να είναι κέφι, διάθεση. Η πρόθεση να νικήσεις να υπάρχει
χωρίς το στοιχείο του επαγγελματισμού. Χωρίς να πληρώνεσαι γι’ αυτό που
κάνεις. Τώρα βέβαια είναι διεθνώς έτσι. Εμείς δεν το ζήσαμε αυτό και δεν το
καταλαβαίνουμε».

Η ευθύνη στη ΔΟΕ

­ Υπάρχει η πεποίθηση ότι η Αθήνα μπορεί να δώσει κάτι από το χαμένο τους
νόημα στους Ολυμπιακούς Αγώνες. Μπορεί να το πετύχει αυτό;

«Δεν το βλέπω, είναι δύσκολο. Γιατί δεν είναι μόνη της η Αθήνα. Όλοι οι άλλοι
έχουν διαφορετική γνώμη. Περιμένουν να κερδίσουν και τι θα πάρουν οι χορηγοί.
Ευθύνη έχει η Ολυμπιακή Επιτροπή γι’ αυτό, όχι εδώ, η Διεθνής. Διότι από εκεί,
αν έλεγαν ότι δεν γίνεται επαγγελματισμός στον στίβο, ίσως κάτι μπορούσε να
γίνει. Ύστερα είναι και η διοργάνωση. Τότε δεν υπήρχαν τόσα πολλά αυτά που
έπρεπε να γίνουν. Άμα είχες το Στάδιο και το Κολυμβητήριο όλα τ’ άλλα
γίνονταν.

Σιγά-σιγά ξέφυγε ο έλεγχος. Αρχίσαμε να το χωνεύουμε πλέον το πράγμα… Διότι,
όταν άρχισε, λέγαμε ”α, επαγγελματίας!”, δηλαδή, τι γυρεύει στον στίβο ο
επαγγελματισμός. Τώρα το χωνέψαμε, τι να κάνουμε, ας κάνουμε κι αλλιώς».

Η πικρία ωστόσο για την αλλαγή στο πνεύμα των Ολυμπιακών Αγώνων δείχνει να
χάνει στα σημεία από την αγάπη και το πάθος για τους αγώνες. Γιατί στο διά
ταύτα, η πρώτη γυναίκα αθλήτρια με συμμετοχή στους Ολυμπιακούς δεν έχει ούτε
αυταπάτες, ούτε υψώνει εκ τους ασφαλούς «ηρωικές κορόνες».

«Θα πήγαινα»…

­ Εάν ήσασταν σήμερα 20 χρόνων τι θα κάνατε;

«Θα πήγαινα στους Ολυμπιακούς Αγώνες, χωρίς αμφιβολία. Το έχω μέσα μου. Τα
υπόλοιπα δεν ξέρω πώς θα γίνονταν αλλά θα είχα μπει στο νόημα και στο πνεύμα.
Να το πω αλλιώς. Η επιθυμία να λάβεις μέρος σε μεγάλους αγώνες και δη τους
Ολυμπιακούς Αγώνες είναι μέσα σου. Όταν κάνεις αθλητισμό και έχεις κάποια
επιτυχία, το επόμενο όνειρό σου είναι να λάβεις μέρος στους Αγώνες».

­ Κι ας ξέρεις ότι είναι εμπορευματοποιημένοι;

«Θα είχα μπει στο πνεύμα. Τώρα βέβαια είναι λίγο υποθετικά όλ’ αυτά. Και
υπάρχει κι αυτό το φοβερό σύστημα που σπρώχνει τους αθλητές στις ουσίες. Πολύ
άσχημο γιατί βλάπτει την υγεία, δεν ξέρεις τι θα βγει. Εκείνα τα χρόνια ήταν
άγνωστα όλ’ αυτά.

Και τα ρεκόρ. Βλέπουμε πράγματα κάπως έξω από την ανθρώπινη αντοχή. Πιο
γρήγορα, πιο δυνατά, πιο μακριά. Τώρα προσπαθούν με κάθε τρόπο να βρουν άλλα
μέσα για να κάνουν καινούργιες επιδόσεις. Να, εκείνος ο Ρώσος στο επί κοντώ
(σ.σ.: Μπούμπκα), συστηματικά, κάθε φορά που λάβαινε μέρος σε αγώνες, ανέβαζε
τον πήχυ έναν πόντο διότι έπαιρνε χρήματα για την κατάρριψη της επιδόσεως. Και
κάθε φορά με έναν πόντο έγινε εκατομμυριούχος. Αυτά βλέπουν όλοι. Στην εποχή
μου ήταν διαφορετικά. Σε έβγαζαν έξω από τα γήπεδα εάν τυχόν έκανες κάτι
τέτοιο, δεν γινόταν δεκτός ο επαγγελματίας».

ΟΙ ΣΥΝΘΗΚΕΣ

Τότε δεν υπήρχε Ολυμπιακό Χωριό

«Η Αθήνα δεν μπορεί να δώσει από μόνη της στους Ολυμπιακούς Αγώνες τη χαμένη τους αίγλη», τονίζει η κ. Λανίτου (φωτό από τους Ολυμπιακούς του Βερολίνου)

Η διατροφή των αθλητών «δεν περιελάμβανε τίποτε ιδιαίτερο. Τρώγαμε ό,τι όλος ο
κόσμος. Δεν υπήρχε ιδιαίτερη δίαιτα για τους αθλητές. Το 1948 που είχαμε
περάσει Κατοχή, πολέμους και Εμφύλιο, όταν πήγαμε στους Ολυμπιακούς Αγώνες του
Λονδίνου ήμασταν σχεδόν πεινασμένοι. Οι άλλοι, για παράδειγμα οι Ολλανδοί,
έφερναν και τα φαγητά τους μαζί, κρέατα ωμά και τα μαγείρευαν. Εγώ πάλι ήμουν
μοναδική γυναίκα, τι να φέρω; Δεν υπήρχε κάτι για να φέρω. Και με ανέλαβαν οι
Ολλανδοί, οι Αυστραλοί και οι διοργανωτές και μου πρόσφεραν φαγητό, αλλά με
δυσκολία πάλι, γιατί και το Λονδίνο είχε περάσει πόλεμο, δεν ήταν εν αφθονία η
τροφή».

Πού έμεναν

Διθύραμβοι από τις τουρκικές εφημερίδες

«Στο Βερολίνο οι γυναίκες μέναμε στη γυμναστική ακαδημία, κοντά στο στάδιο.
Πηγαίναμε με τα πόδια, απέναντι ήταν. Οι άντρες έμεναν αλλού. Νομίζω σε
ξενοδοχεία, δεν υπήρχε ακόμα το Ολυμπιακό Χωριό. Στο Λονδίνο μάς είχαν βάλει
σε ξενοδοχεία. Δεν υπήρχε η άνεση που υπάρχει τώρα. Επίσης ο ατομικός
προπονητής ήταν άγνωστο είδος. Εμείς είχαμε έναν, τον Σίμιτσεκ, που ήταν
καταπληκτικός. Αυτό που γίνεται σήμερα, ο καθένας να έχει ατομικό προπονητή,
είναι από μία άποψη καλύτερο για τους αθλητές, αλλά είναι πολυέξοδο πράγμα».

Τι κέρδιζαν

«Τότε, θυμάμαι, όταν ο Κυριακίδης είχε κερδίσει τους Μαραθωνίους τον έβαλαν σε
μια εταιρεία. Αυτή ήταν η αμοιβή του, να του βρουν δουλειά.

Τώρα δουλειά είναι ο αθλητισμός. Ούτε γινόταν προπόνηση πρωί-μεσημέρι-βράδυ.
Κάναμε τρεις φορές την εβδομάδα, κι αυτό ήταν. Ήταν κέφι. Τώρα είναι εντελώς
διαφορετικά και δεν μπορείς να τα αλλάξεις, έτσι ήρθαν απέξω. Έχουν
καθιερωθεί, και το πνεύμα το Ολυμπιακό που φωνάζουν και λένε δεν το βλέπω».