Στον βυθό πάντα έμενε και η τιμωρία των ενόχων!

Ατιμωρησία, ανεξακρίβωτα αίτια, υποθέσεις που εκκρεμούν, δικογραφίες οι
οποίες δεν έχουν ακόμα σχηματισθεί και συμβιβασμοί των πλοιοκτητριών εταιρειών
συνθέτουν το θολό τοπίο των κυρώσεων που (δεν) επιβάλλονται τα τελευταία 20
χρόνια στη χώρα μας προς τους υπευθύνους των ναυτικών ατυχημάτων με επιβατηγά
πλοία αφού, όπως φαίνεται, μαζί με τα πλοία βουλιάζουν και οι ευθύνες των
αρμοδίων.

Το τραγικό ναυάγιο του «Εξπρές Σαμίνα», το δεύτερο πολύνεκρο ατύχημα των
τελευταίων 35 ετών (το πρώτο ήταν το ναυάγιο του επιβατηγού – οχηματαγωγού
«Ηράκλειο», με 217 νεκρούς, το 1965), έρχεται να ξαναθυμίσει… παλιές
ιστορίες ναυτικών ατυχημάτων που χάθηκαν σε γραφειοκρατικούς λαβυρίνθους για
όσο χρόνο χρειαζόταν για να ξεχαστούν…

«ΤΑ ΝΕΑ» επιχειρώντας να εξακριβώσουν σε ποιο σημείο βρίσκονται οι υποθέσεις
ναυτικών ατυχημάτων των τελευταίων 20 ετών, αλλά και το αν έχουν αποδοθεί
ευθύνες και σε ποιους, συνάντησαν έναν γραφειοκρατικό δαίδαλο από επιτροπές
και υπηρεσίες που ουσιαστικά εξασφαλίζουν την ατιμωρησία των υπευθύνων. Από
τον Άννα στον Καϊάφα πρέπει να περάσει κανείς, αφού για να ανακαλύψει τι έχει
απογίνει με μια υπόθεση πρέπει να συμβουλευθεί όχι μόνον Εισαγγελίες,
Ναυτοδικεία και Ενώσεις Εφοπλιστών, αλλά και τις επί μέρους υπηρεσίες του
υπουργείου Εμπορικής Ναυτιλίας (ΥΕΝ), τη Διεύθυνση Ασφάλειας Ναυσιπλοΐας, το
Ανώτατο Συμβούλιο Ναυτικών Ατυχημάτων και το Πειθαρχικό Συμβούλιο Εμπορικού
Ναυτικού.

Προφάσεις

Και σαν να μην έφθαναν όλα αυτά, αφού ανακαλύψεις ποια είναι η αρμόδια
υπηρεσία, αυτή επικαλείται διάφορους λόγους για να μη δώσει στοιχεία στη
δημοσιότητα και σε παραπέμπει στο ΥΕΝ το οποίο, ενώ διαθέτει στοιχεία για τις
κυρώσεις που επιβλήθηκαν στους υπευθύνους ναυτικών ατυχημάτων του παρελθόντος,
δεν δίνει στη δημοσιότητα ούτε τις ίδιες τις κυρώσεις μεμονωμένες, χωρίς τα
ονόματα των εμπλεκομένων, επικαλούμενο τον «νόμο περί δημοσιότητος»…

Ο κατάλογος είναι μακρύς: ευθύνες που αποδόθηκαν σε πλοιοκτήτριες εταιρείες,
πλοιάρχους, μηχανικούς, υπηρεσίες επιθεώρησης εμπορικών πλοίων και νηογνώμονες
περνούν από χρονοβόρες διαδικασίες, είτε με εφέσεις και απαλλαγές είτε με τη
δικαιολογία ανεξακρίβωτων αιτίων (!) είτε με δικογραφίες που δεν έχουν ακόμα
ολοκληρωθεί και ίσως δεν ολοκληρωθούν ποτέ.

Για να πάρει μια τέτοια υπόθεση τον δρόμο της Δικαιοσύνης πρέπει να αποδοθούν
ποινικές, διοικητικές, αλλά και πειθαρχικές κυρώσεις. Έτσι, οι ποινικές
κυρώσεις προέρχονται από τις Εισαγγελίες, αλλά όσον αφορά τις διοικητικές και
πειθαρχικές τα πράγματα δεν είναι καθόλου απλά…

Η Διεύθυνση Ασφάλειας Ναυσιπλοΐας (ΔΑΝ) του υπουργείου Εμπορικής Ναυτιλίας
είναι επιφορτισμένη με το έργο απόδοσης διοικητικών ευθυνών. Ωστόσο, οι
προτάσεις της ΔΑΝ πηγαίνουν στη συνέχεια στο Πειθαρχικό Συμβούλιο Εμπορικού
Ναυτικού (ΠΣΕΝ), το οποίο και αποφασίζει για τις πειθαρχικές κυρώσεις που
πρέπει να επιβληθούν σε πλοιοκτήτριες εταιρείες και σε πληρώματα. Η
«Οδύσσεια», όμως, της απόδοσης ευθυνών για ένα ναυτικό ατύχημα δεν σταματάει
εδώ, αφού πολλές υποθέσεις πηγαίνουν στο Ανώτατο Συμβούλιο Ναυτικών Ατυχημάτων
(ΑΣΝΑ), το οποίο συντάσσει έκθεση που όμως δεν είναι δεσμευτική! Δεν είναι
λίγες οι φορές που άλλοι υπεύθυνοι παραπέμπονται στο Ναυτοδικείο και άλλοι στο
ΠΣΕΝ, με αποτέλεσμα τον κατακερματισμό των υποθέσεων που χάνουν τον δρόμο τους
κάπου ανάμεσα στους ορόφους των διαφόρων υπηρεσιών. Την ίδια ώρα, οι Ενώσεις
Εφοπλιστών παραπέμπουν στο ΥΕΝ για πλήρη κατάλογο των ατυχημάτων και των
αποδόσεων ευθυνών…

Ουδείς κατηγορείται

Και όταν οι υποθέσεις καταφέρουν να φθάσουν στο τελικό στάδιο απόδοσης
ευθυνών, σχεδόν ποτέ δεν κατηγορούνται οι πλοιοκτήτριες εταιρείες, αλλά τα
πληρώματα, από πλοιάρχους μέχρι δοκίμους. «Το γεγονός ότι σπάνια κατηγορούνται
ναυτιλιακές εταιρείες για τα ατυχήματα δεν είναι τυχαίο. Δεν ήταν λίγες οι
φορές που ήρθαν στα χέρια μου καταγγελίες από καπετάνιους, οι οποίοι
υποχρεώθηκαν να αλλάξουν τις αρχικές τους καταθέσεις, οι οποίες ενδεχομένως να
αποκάλυπταν ευθύνες των εταιρειών, ύστερα από απειλές που δέχθηκαν από τους
εργοδότες τους ότι θα τους καταστρέψουν κοινωνικά και οικονομικά, αν πουν την
αλήθεια», λέει στα «ΝΕΑ» ο πρώην πρόεδρος της Πανελλήνιας Ένωσης Μηχανικών
Εμπορικής Ναυτιλίας (ΠΕΜΕΝ), κ. Θανάσης Σταματόπουλος, τονίζοντας ότι «με
αντάλλαγμα μια θέση σε θυγατρική εταιρεία της υπεύθυνης του ατυχήματος, εκτός
Ελλάδας, πολλοί προτίμησαν να αλλάξουν τις καταθέσεις τους και να κλείσουν τα
στόματά τους».

Την ίδια ώρα, το 22% του συνόλου των επιβατηγών πλοίων που πραγματοποιούν
μικρά ή μεγάλα δρομολόγια στις ελληνικές θάλασσες έχουν ναυπηγηθεί από το 1960
έως το 1969, το 40% από το 1970 έως το 1979, ενώ μόλις το ένα τρίτο του
επιβατηγού στόλου της χώρας, δηλαδή 155 πλοία είναι νεώτερα των 20 ετών. Και
σαν να μην έφθαναν όλα αυτά, από τα 409 επιβατηγά πλοία που ταξιδεύουν στις
ελληνικές θάλασσες, τα 88 ανήκουν σε πλοιοκτήτριες εταιρείες που «δεν είναι
γνωστές», σύμφωνα με επίσημα στοιχεία του υπουργείου Εμπορικής Ναυτιλίας.

Ποινική δίωξη

Παρά τις διαβεβαιώσεις του υπουργού Δικαιοσύνης Μιχάλη Σταθόπουλου ότι θα
ασκηθεί ποινική δίωξη από τον εισαγγελέα του Αρείου Πάγου κατά των υπευθύνων
του πλοίου, αλλά και των πλοιοκτητών τού «Σαμίνα», και την παραδοχή πως
υπάρχουν σοβαρές ενδείξεις για εγκληματική αδιαφορία, πολλά ερωτήματα
προκύπτουν για το αν η διαδικασία ποινικών και πειθαρχικών κυρώσεων για την
προχθεσινή τραγωδία θα έχει την ατυχή κατάληξη όλων των προηγούμενων ναυτικών
ατυχημάτων…