Αγωνία για το αποτέλεσμα της εκλογικής αναμέτρησης

Αντικρουόμενες είναι οι πληροφορίες για το αποτέλεσμα των κρίσιμων
προεδρικών εκλογών στη Γιουγκοσλαβία, όπου και τα δύο αντίπαλα στρατόπεδα
υποστηρίζουν ότι νίκησαν. Η κεντρική εφορευτική επιτροπή δεν έχει ανακοινώσει
επίσημα αποτελέσματα και αυτό συμβάλλει στην αύξηση της σύγχυσης.

Σύμφωνα με τον επικεφαλής εκλογικού προγραμματισμού της Δημοκρατικής
Αντιπολίτευσης της Σερβίας (DOS), Τσέντομιρ Γιοβάνοβιτς, ο Κοστούνιτσα
προηγείται με μεγάλη διαφορά των αντιπάλων του. Μετά την καταμέτρηση των ψήφων
στο 45% των 9.300 εκλογικών τμημάτων, ο Κοστούνιτσα συγκεντρώνει το 57% και ο
πρόεδρος Σλόμπονταν Μιλόσεβιτς το 33%, ανακοίνωσε ο Γιοβάνοβιτς.

Το Ριζοσπαστικό Κόμμα SRS του Βόγισλαβ Σέσελι, που συμμετέχει στον κυβερνητικό
συνασπισμό, ανακοίνωσε ότι ο Κοστούνιτσα προηγείται με 46,85% έναντι 42,7% του
Μιλόσεβιτς. Ακολουθούν οι Νίκολιτς (6,2%) και Μιχαήλοβιτς (3,4%). Τα
αποτελέσματα που δίνει το SRS επί 1.047 τμημάτων φέρουν τον Κοστούνιτσα να
συγκεντρώνει 151.966 ψήφους, και τον Μιλόσεβιτς 138.897 ψήφους. Εκπρόσωπος του
Σοσιαλιστικού Κόμματος όμως, δήλωσε στη γιουγκοσλαβική τηλεόραση ότι ο
πρόεδρος Μιλόσεβιτς προηγείται με οριακό ποσοστό 50,2% που του εξασφαλίζει την
εκλογή από τον πρώτο γύρο.

Γύρω στα μεσάνυχτα, πάντως, τόσο η κυβέρνηση όσο και η αντιπολίτευση
πραγματοποιούσαν χωριστές συγκεντρώσεις στο Βελιγράδι σε απόσταση μόλις
μερικών δεκάδων μέτρων η μία από την άλλη.

«Νομίζετε ότι διεξάγονται τίμιες εκλογές;» ήταν το ερώτημα που υποβάλαμε σε
πολλούς ψηφοφόρους έξω από τα εκλογικά κέντρα. «Θα πρέπει να μου δώσετε πρώτα
τον ορισμό της εντιμότητας», ήταν η απάντηση που πήραμε από έναν συνταξιούχο,
που είχε ψηφίσει λίγη ώρα πριν.

Οι κάλπες έκλεισαν στις 20.00 χθες το βράδυ στη Γιουγκοσλαβία, (εκτός του
Κοσσυφοπεδίου, όπου για λόγους ασφαλείας είχαν κλείσει στις 16.00). Έως εκείνη
τη στιγμή δεν είχε ανακοινωθεί κάποιο αξιοσημείωτο επεισόδιο στη διεξαγωγή της
ψηφορορίας.

Στα εκλογικά κέντρα που είχα την ευκαιρία να επισκεφθώ, οι αντιπρόσωποι των
κομμάτων μάς διαβεβαίωναν πως η προσέλευση είναι μεγάλη και πως η διαδικασία
γίνεται κανονικά. Έξω από τα εκλογικά τμήματα δεν υπήρχε αστυνομική ούτε
στρατιωτική παρουσία. Όταν εκφράσαμε την απορία μας γι’ αυτό, μας απάντησαν
ότι «η εκλογική επιτροπή, που αποτελούν οι εκπρόσωποι των κομμάτων, είναι η
εγγύηση για τη δημοκρατική διαδικασία».

Εκλογικά κέντρα ήταν σχολικές αίθουσες, αλλά και αναγνωστήρια σε τοπικές
βιβλιοθήκες ή και λέσχες ηλικιωμένων, όπως το εκλογικο κέντρο που επισκέφθηκα
στο Μπλοκ 98, λαϊκή συνοικία στο Νέο Βελιγράδι. Παραβάν δεν υπήρχε, αλλά
ειδικές χαρτονένιες κατασκευές πάνω σε τραπέζια επέτρεπαν στους ψηφοφόρους να
σημειώνουν την επιλογή τους στα ψηφοδέλτια με διακριτικότητα.

Και είχαν να επιλέξουν υποψήφιους τόσο για τις προεδρικές εκλογές όσο και για
τις ομοσπονδιακές αλλά και τις δημοτικές που διεξάγονταν ταυτόχρονα. Τα
εκλογικά τμήματα ήταν όλα μεικτά, ενώ δεν υπήρχαν φάκελοι. Οι εκλογείς
δίπλωναν τα ψηφοδέλτια και τα έριχναν στις διαφορετικές κάλπες, που η καθεμία
έγραφε: προεδρικές, βουλευτικές, δημοτικές εκλογές.

Στις προεδρικές εκλογές το ψηφοδέλτιο ήταν ένα, αναγράφονταν με αλφαβητική
σειρά οι τέσσερις υποψήφιοι και δίπλα τα κόμματα που τους υποστηρίζουν:

1. Βόγισλαβ Κοστούνιτσα της Δημοκρατικής Αντιπολίτευσης Σερβίας
υποστηριζόμενος από 19 κομματικούς σχηματισμούς της αντιπολίτευσης.

2. Βόγισλαβ Μιχαήλοβιτς του Σερβικού Κινήματος Ανανέωσης δημάρχου Βελιγραδίου.

3. Σλόμπονταν Μιλόσεβιτς του Σοσιαλιστικού Κόμματος Σερβίας υποστηριζόμενος
από τη Γιουγκοσλαβική Αριστερά και το Λαϊκό Σοσιαλιστικό Κόμμα Μαυροβουνίου
και

4. Τόμισλαβ Νίκολιτς αντιπρόεδρος του Σερβικού Ριζοσπαστικού Κόμματος
(εθνικιστικού).

Συνοδεύοντας τον βουλευτή της Νέας Δημοκρατίας Αλέξανδρο Λυκουρέζο, ο οποίος
βρίσκεται ως παρατηρητής ­ ως νομικός και όχι ως βουλευτής ­ όπως μας
διαβεβαίωσε, επισκεφθήκαμε πολλά εκλογικά τμήματα. Για να διαπιστώσουμε ­ όπως
μας διαβεβαίωνε η εκλογική επιτροπή ­ ότι η διαδικασία διεξάγεται κανονικά.

Μόνο στο χωριό Βρετσίν Γκρότσκα στο βουνό Αβάλα, έξω από Βελιγράδι, μας
παραπονέθηκαν ότι υπήρχε «προμπλέμα». Για να διαπιστώσουμε ότι ήταν μία
στιγμιαία διαφωνία μεταξύ των αντιπροσώπων των κομμάτων, για το αν θα έπρεπε
να υπάρχει μόνο ένας ή δύο κομματικοί αντιπρόσωποι (ο ένας ως
αναπληρωματικός). Θέμα που τελικά διευθετήθηκε, όπως μας διαβεβαίωσαν οι
κομματικοί αντιπρόσωποι σε μία σύντομη συνομιλία που είχαμε μαζί τους.
Στεκόμαστε στην είσοδο του κάθε εκλογικού τμήματος που επισκεπτόμαστε και
υποβάλαμε στους ψηφοφόρους που έβγαιναν το ίδιο ερώτημα: «Δεχτήκατε
οποιαδήποτε πίεση στην άσκηση του εκλογικού σας καθήκοντος;». Όλοι απαντούσαν
αβίαστα αρνητικά.

Στο ερώτημα αν, κατά τη γνώμη τους, το εκλογικό αποτέλεσμα θα αντικατοπτρίζει
τη λαϊκή βούληση, υπήρξαν απαντήσεις όπως, «Φυσικά», «Νομίζω» και δεν «Δεν
ξέρω». Μια γερόντισσα μάς είπε: «Τι το σκαλίζεις τώρα;». Όλοι όμως έδειχναν
πρόθυμοι να απαντήσουν και έβλεπαν με συμπάθεια ότι στο εκλογικό τους τμήμα
έφταναν Έλληνες παρατηρητές.

Όλες αυτές τις ημέρες που βρίσκομαι στο Βελιγράδι, ακούω διάφορα σενάρια για
το τι θα συμβεί μετά τη ανακοίνωση του εκλογικού αποτελέσματος. Ένα από αυτά
ήθελε τη δυσαρεστημένη αντιπολίτευση να φεύγει στο Μαυροβούνιο, απ’ όπου θα
καταγγείλει την εκλογική διαδικασία και θα ορκίσει «εξόριστη κυβέρνηση». Το
σενάριο αυτό διέψευσε εκπρόσωπος της αντιπολίτευσης, που ωστόσο εδώ και
εβδομάδες έχει καταγγείλει με βεβαιότητα «εκτεταμένη νοθεία». Την άποψη αυτή
επανέλαβε και στη σύντομη συνάντησή μας ο Βόγισλαβ Κοστούνιτσα στο γραφεία του
Δημοκρατικού Κόμματος της αντιπολίτευσης, ενός από τους πολιτικούς
σχηματισμούς που τον στηρίζει στην υποψηφιότητά του για την προεδρία της
Γιουγκοσλαβίας.

«Εκείνο που γνωρίζω, είναι ότι ο κ. Μιλόσεβις θα κλέψει τη νίκη μας», είπε.
Επέμεινε όμως ότι ο γιουγκοσλαβικός λαός θα ψηφίσει αυτήν τη φορά αυτό που
επιθυμεί, απαλλαγμένος από τους δισταγμούς του παρελθόντος. Για τη συνάντησή
του με τον υπουργό Εξωτερικών Γιώργο Παπανδρέου είπε πως ήταν «θετικές οι
εντυπώσεις του από τη συνάντηση αυτή, που είχε πριν από λίγες ημέρες στο
Βελιγράδι».

Το Δημοκρατικό Κόμμα Σερβίας είναι εκείνο που έχει υποβάλει ήδη ένσταση,
διαμαρτυρόμενο για τον τρόπο που ψηφίζουν οι Γιουγκοσλάβοι αστυνομικοί.

Προβλήματα και για τους δημοσιογράφους

Βελιγράδι, Σερβία. Ο γιος βοηθάει τη μητέρα να ρίξει το ψηφοδέλτιό της στην κάλπη

Προβλήματα αντιμετώπισαν οι Έλληνες δημοσιογράφοι στην άσκηση των καθηκόντων
τους. Ορισμένων ακυρώθηκαν οι βίζες, με αποτέλεσμα η ελληνική κυβέρνηση να
προβεί σε αλλεπάλληλα διαβήματα προς το γιουγκοσλαβικό υπουργείο Εξωτερικών.
Στο αεροδρόμιο η υποδοχή μας δεν είχε σχέση με καμία από τις προηγούμενες
εισόδους μου στο γιουγκοσλαβικό έδαφος.

Η εξέταση στο φυλάκιο της αστυνομίας στο αεροδρόμιο κάθε άλλο παρά τυπική
ήταν. Το ελάχιστο εξονυχιστική. Με αποκορύφωμα την πολύωρη καθυστέρηση στη
συνάδελφο απεσταλμένη του «Ελεύθερου Τύπου», επειδή στη βίζα εισόδου το
Γιουγκοσλαβικό Προξενείο στην Αθήνα είχε παραλείψει να γράψει αριθμό.
«Προμπλέμα» τής είπε η γυναίκα αστυνομικός στον έλεγχο διαβατηρίων και της
είπε να βγει από τη σειρά.

Έλεγχος

Στους υπόλοιπους δημοσιογράφους της πτήσης της Ολυμπιακής από την Αθήνα ­
Αργύρη Ντινόπουλο του Antenna μαζί με τον εικονολήπτη Γιώργο Ράζο και τον
ηχολήπτη Κώστα Γούλα, τον Γιάννη Αργυρό από το ραδιόφωνο του Σκάι και σ’ εμένα
­ επιτράπηκε, τελικά, η είσοδος.

Υπήρξε, ωστόσο, μεγάλη καθυστέρηση, προκειμένου να περάσουν από το τελωνείο η
κάμερα και το δορυφορικό τηλέφωνο του Antenna.

Την Παρασκευή το βράδυ έφτασε ο Γιώργος Γεωργιάδης του Star (μαζί με τον
εικονολήπτη του) και μας είπε πως τον κράτησαν περίπου μιάμιση ώρα στον έλεγχο
διαβατηρίων…

Την Πέμπτη το απόγευμα, ως είθισται, είχα πάει στο κέντρο Τύπου, στην οδό
Μιχαΐλοβα, όπου στεγάζεται και το κυβερνητικό πρακτορείο Τανγιούγκ, για να
υποβάλω τη διαπίστευσή μου.

Εκεί, λοιπόν, μια από τις νεαρές γραμματείς μού είπε πως για τη διαπίστευσή
μου χρειάζομαι επιστολή της εφημερίδας ­ δεν έφτανε, δηλαδή, η διαδικασία που
είχα ακολουθήσει για να πάρω τη βίζα από την Αθήνα ­ καθώς και άδεια από την
Αστυνομία.

Τόσα χρόνια που πηγαίνω σε δημοσιογραφικές αποστολές στο Εξωτερικό, σε καμία
χώρα δεν είχα κληθεί να ζητήσω και την άδεια της αστυνομίας.

Άδεια από την αστυνομία

Ήταν μια εσωτερική υπόθεση μεταξύ των αρμόδιων υπουργείων.

Είχα υποβάλει τα χαρτιά μου στο υπουργείο Πληροφόρησης της Γιουγκοσλαβίας, που
άλλωστε γνωρίζει και πού μένω, οπότε μπορεί να ειδοποιήσει, όταν θέλει, την
αστυνομία να με διώξει.

Άλλωστε, είχα τη βίζα παραμονής ως τις 30 Σεπτεμβρίου από το γιουγκοσλαβικό
υπουργείο Εξωτερικών. Μου έλειπε μόνο η άδεια του τρίτου υπουργείου, της
Δημόσιας Τάξης…

Τότε έμαθα πως ο συνάδελφος του Antenna Αργύρης Ντινόπουλος πήρε την άδεια
παραμονής από την αστυνομία αλλά ακύρωσαν τη βίζα δύο τεχνικών του Antenna και
τους έδωσαν προθεσμία 24 ωρών να εγκαταλείψουν τη Γιουγκοσλαβία.

Το ίδιο και στον συνάδελφο Γιάννη Αργυρό του Σκάι.

Μας είπαν ότι σε καμιά εικοσαριά δημοσιογράφους που βρίσκονταν σ’ εκείνη την
Αστυνομική Διεύθυνση, περιμένοντας την έγκριση της παραμονής τους, δόθηκε
ανάλογη εντολή…

Καταγγελίες για διπλοψηφίες και «χάος»

Πολυάριθμες παρατυπίες επισημάνθηκαν χθες στη Γιουγκοσλαβία, αρκετές ώρες πριν
κλείσουν οι κάλπες, από την ανεξάρτητη γιουγκοσλαβική οργάνωση «Κέντρο για
Ελεύθερες Εκλογές και Δημοκρατία» (CESID). Καταγγελίες για διπλοψηφίες
έρχονταν από το Μαυροβούνιο, ενώ ο εκπρόσωπος της CESID, ο Μάρκο
Μπλαγκόγεβιτς, χαρακτήρισε την ψηφοφορία «πλήρες χάος» και κατήγγειλε
περισσότερες από δώδεκα παραβιάσεις της εκλογικής νομοθεσίας. Συγκεκριμένα,
σύμφωνα με τις καταγγελίες, απαγορεύθηκε σε εκπροσώπους της αντιπολίτευσης να
συμμετάσχουν στις εφορευτικές επιτροπές αρκετών εκλογικών τμημάτων, κλήθηκε η
αστυνομία για να απομακρύνει από τα εκλογικά τμήματα παρατηρητές που
διαμαρτύρονταν για τον τρόπο διεξαγωγής της ψηφοφορίας και οι αξιωματούχοι
μπορούσαν να δουν ποιον υποψήφιο ψήφιζε κάθε ψηφοφόρος.

Αντιδράσεις

Οι Ηνωμένες Πολιτείες ανησυχούν μήπως ο πρόεδρος Σλόμπονταν Μιλόσεβιτς
επιδιώξει να νοθεύσει το αποτέλεσμα των εκλογών. Ο εκπρόσωπος του Συμβουλίου
Εθνικής Ασφάλειας των ΗΠΑ, Π. Τζ. Κράουλι, δήλωσε ότι οι φόβοι αυτοί
βασίζονται στο ότι δεν υπήρχαν παρατηρητές της διεθνούς κοινότητας στις
εκλογές, καθώς και στις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν τα ανεξάρτητα Μέσα
Ενημέρωσης κατά τη μετάδοση των αποτελεσμάτων.

Ο Βρετανός υπουργός Εξωτερικών Ρόμπιν Κουκ, που εξέφρασε την ικανοποίησή του
για το υψηλό ποσοστό προσέλευσης των ψηφοφόρων στις εκλογές, προειδοποίησε τον
Μιλόσεβιτς να μην επιχειρήσει να νοθεύσει το αποτέλεσμα της ψηφοφορίας.

Η Ε.Ε. ανακοίνωσε πως είναι ακόμη πολύ νωρίς να γίνεται λόγος για νίκη της
αντιπολίτευσης. Εκπρόσωπος του επικεφαλής της κοινής εξωτερικής πολιτικής και
άμυνας, Χαβιέρ Σολάνα, δήλωσε πως η Ε.Ε. δεν πρόκειται να σχολιάσει τις
ανακοινώσεις της αντιπολίτευσης, που υποστηρίζει ότι ο Κοστούνιτσα προηγείται
με διαφορά, μέχρις ότου να διαθέτει αξιόπιστες πληροφορίες.

Αλβανοφώνων… αδιαφορία

Με αδιαφορία αντιμετώπισαν οι αλβανόφωνοι του Κοσσυφοπεδίου τις χθεσινές
εκλογές στη Γιουγκοσλαβία.

Το Κοσσυφοπέδιο εθεωρείτο κρίσιμο σε οποιαδήποτε προσπάθεια της κυβέρνησης του
προέδρου Σλόμπονταν Μιλόσεβιτς για νοθεία των εκλογών, επειδή η έλλειψη σωστής
απογραφής στην περιοχή εδώ και πολλά χρόνια καθιστά δύσκολο τον προσδιορισμό
του πραγματικού αριθμού των ψηφοφόρων.

Ο επικεφαλής της διοίκησης των Ηνωμένων Εθνών Μπερνάρ Κουσνέρ δήλωσε ότι ο
αριθμός τών υπό σερβικό έλεγχο εκλογικών τμημάτων που λειτούργησαν στο
Κοσσυφοπέδιο είναι πολύ μικρότερος από τους χώρους που το Βελιγράδι
ισχυρίζεται ότι έχουν δημιουργηθεί, παρ’ ότι δεν έδωσε συγκριτικά στοιχεία. Ο
ίδιος ανέφερε ότι μέχρι νωρίς το απόγευμα τα Ηνωμένα Έθνη και το ΝΑΤΟ είχαν
καταμετρήσει μόλις 21.873 άτομα, όλα Σέρβους, να προσέρχονται στα εκλογικά
τμήματα στο Κοσσυφοπέδιο.

Οι αλβανόφωνοι, που αποτελούν το 90% του πληθυσμού του Κοσσυφοπεδίου,
μποϊκοτάρισαν τις εκλογές, θεωρώντας τες καθαρά σερβική υπόθεση, χωρίς
συνέπειες για την επαρχία τους που είναι αποφασισμένοι σύντομα να ανακηρύξουν
σε ανεξάρτητη περιοχή.

Έξι ώρες μετά την έναρξη της ψηφοφορίας, μόνο 55 άτομα ­ όλα Σέρβοι ­ είχαν
ψηφίσει σε ένα από τα δύο μόνο εκλογικά κέντρα της Πρίστινα, που έχει πληθυσμό
περίπου 500.000 κατοίκους. Στο Πρίζρεν, τη δεύτερη μεγαλύτερη πόλη του
Κοσσυφοπεδίου, είχαν ψηφίσει μόνο οκτώ.

Ψήφισαν Ίντερνετ

Βόισλαβ Κοστούνιτσα. στην διεύθυνση www.izborise.co.yu

Ούτε οι πύρινες ομιλίες των υποψηφίων ούτε οι εκατοντάδες χιλιάδες αφίσες τους
κατάφεραν να εντυπωσιάσουν τους ψηφοφόρους κατά την προεκλογική εκστρατεία για
τις εκλογές στη Γιουγκοσλαβία. Το Ίντερνετ ήταν εκείνο που έκλεψε την
παράσταση, αφού για χιλιάδες Γιουγκοσλάβους ήταν το μοναδικό μέρος όπου
μπορούσαν να βρουν όλα τα απαραίτητα εκλογικά στοιχεία, να ακούσουν τους
απαγορευμένους ραδιοφωνικούς σταθμούς, να ρίξουν μια ματιά στους εκλογικούς
καταλόγους και να διαβάσουν τα προγράμματα των υποψηφίων. Το 1997, στις
τελευταίες σερβικές προεδρικές εκλογές, μόλις 40.000 άνθρωποι ­ οι
περισσότεροι από αυτούς στο Βελιγράδι ­ υπολογίζεται ότι επισκέφθηκαν το
Διαδίκτυο. Τώρα, ο αριθμός τους ξεπέρασε τις 400.000. Πολλά πολιτικά κόμματα
της αντιπολίτευσης ανακάλυψαν τη δύναμη του Ίντερνετ, αλλά μόνον ο υποψήφιος
της Κίνησης Σερβικής Ανανέωσης είχε δική του ιστοσελίδα: www.vojislavmihailovic.org.