ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ Η μονιμότητα ως άλλοθι αποτυχίας

Η ύπαρξη μονιμότητας σε δημόσιες υπηρεσίες είναι πλέον η «καραμέλα» κάθε
συζήτησης γύρω από την αποτελεσματικότητά τους. Σε αυτή την παγίδα και
κοινοτοπία έπεσε και το υπουργείο Υγείας.

Η κατάργηση της μονιμότητας εμπίπτει και σε εγκατεστημένη νοοτροπία του ίδιου
υπουργείου, το οποίο όταν αναζητεί τρόπους βελτιώσεως του συστήματος δεν
σκέπτεται το τι μπορεί να κάνει υπέρ των ασθενών αλλά τι μπορεί να κάνει κατά
των γιατρών (χωρίς καθόλου να παραγνωρίζουμε την τεράστια ευθύνη τους). Το
υπουργείο καλλιεργεί μια εκδικητικότητα κατά των γιατρών. Όταν εργαζόμουν σε
μεγάλο νοσοκομείο των Αθηνών προ ΕΣΥ (όπου δεν ίσχυε η μονιμότητα), σε κάθε
τριετή κρίση, η «επιτροπή κρίσεων» στη συντριπτική πλειοψηφία των αποφάσεων
έδιωχνε τους καλούς και όχι τους κακούς γιατρούς. Γι’ αυτό πάντα υποστήριζα
ότι η μονιμότητα εξασφαλίζει τουλάχιστον την ύπαρξη καλών γιατρών και
οπωσδήποτε δεν είναι η μητέρα των κακών του ΕΣΥ.

Εάν ισχύσει η μη μονιμότητα και η εκ νέου κρίση κάθε 5 χρόνια, είναι κατανοητό
το τι θα κάνουν οι γιατροί αυτή την πενταετία:

­ Θα υποτάσσονται στις επιθυμίες και οποιεσδήποτε αποφάσεις της εξουσίας
(είναι γνωστό και τεκμηριωμένο ότι πολλές επιθυμίες και αποφάσεις της εξουσίας
είναι σαθρές).

­ Θα προσπαθούν να αποκτήσουν «προσόντα», τα οποία μπορεί να είναι ωφέλιμα σε
αυτούς, δεν θα είναι όμως, συνήθως, ωφέλιμα στον πληθυσμό.

­ Τα προαναφερθέντα προσόντα αποκτώνται και με βεβαιώσεις «συμμετοχής» σε
συνέδρια, η παρακολούθηση των οποίων απαιτεί συνεργασία των γιατρών με
εταιρείες παραγωγής φαρμάκων ή ιατρικών υλικών, με το ανάλογο αντίτιμο που θα
πρέπει να προσφέρει ο γιατρός (κατανάλωση χωρίς αναγκαιότητα).

­ Θα προσπαθούν μέσω δημοσίων σχέσεων (τραπέζια, δώρα κ.λπ.) να αποκτήσουν την
εύνοια των προσώπων από τα οποία εξαρτάται η επανεκλογή τους και που θα
μπορούσαν να βοηθήσουν σε αυτήν.

­ Δεν θα διακινδυνεύσουν από ιατρικής απόψεως τίποτε, ώστε να μη δυσφημιστούν.
Όσο κακό είναι να διακινδυνεύεις υπέρ του ασθενούς αδικαιολόγητα, άλλο τόσο
κακό είναι να μη διακινδυνεύεις όταν πρέπει. Είναι γνωστόν ότι διάφοροι
διευθυντές κλινικών δεν δέχονται δύσκολα περιστατικά ώστε να μην έχουν
απώλειες.

­ Θα αποφεύγουν διαπληκτισμούς με το προσωπικό, ώστε να είναι «συμπαθείς»

­ Θα προσπαθούν μέσα στην πενταετία να μαζέψουν ό,τι μπορούν, υπολογίζοντας
στην πιθανότητα μη επανεκλογής. Όλοι γνωρίζουμε τι σημαίνει αυτό. Είναι πολύ
δύσκολο σε οποιαδήποτε ειδικότητα να ξεκινήσεις ξαφνικά ιδιωτικό ιατρείο, όταν
μάλιστα επί πολλά χρόνια (το ΕΣΥ ξεκίνησε το 1985) εργάζεσαι νοσοκομειακά.
Αυτούς που δεν αφορά το εν λόγω σημείο είναι εκείνοι οι οποίοι εκμεταλλεύτηκαν
ασύδοτα το ΕΣΥ και που μάλιστα ­ εκτός εξαιρέσεων ­ δεν πρόκειται να
απολυθούν.

­ Οι επιμελητές Β’ (αλλά και Α’) θα είναι τελείως εκτεθειμένοι σε οποιονδήποτε
εκβιασμό της εξουσίας και του διευθυντή τους, δηλαδή δεν θα διαμαρτύρονται για
οτιδήποτε συμβαίνει στο νοσοκομείο.

Είναι γνωστό (και ανθρώπινο), όταν δεν αισθάνεσαι ασφαλής (ποτέ στην Ελλάδα το
κράτος δεν φρόντισε να αποκτήσει αυτό το συναίσθημα ο πολίτης, ή μάλλον
φρόντισε επιμελώς να αισθάνεται συνεχώς ανασφαλής ο πολίτης), δεν προσφέρεις
υπηρεσίες ποιότητας, αφενός λόγω του πιθανώς προσωρινού και αφετέρου λόγω όλων
των προαναφερθέντων σημείων. Είναι παντελής ουτοπία (αν υπάρχει αυτή η
υπερβολική έκφραση) να πιστεύει το υπουργείο Υγείας και οι σύμβουλοί του ότι
οι γιατροί, με φόβητρο τη μη μονιμότητα:

­ Θα είναι υποδείγματα τιμιότητας και συμπεριφοράς.

­ Θα εργάζονται επιστημονικά και θα μοχθούν για την πρόοδο της επιστήμης.

­ Θα ασχολούνται συνεχώς με τους ασθενείς τους και το καλό τους.

­ Θα απορρίπτουν κάθε προσφορά παράνομης αμοιβής.

­ Θα θεραπεύουν με βάση μόνο επιστημονικούς κανόνες και όχι κερδοσκοπικούς.

­ Θα εκτιμούν με επιστημονικά και όχι κερδοσκοπικά κριτήρια τα ιατρικά υλικά
και φάρμακα.

­ Θα είναι ειλικρινείς, ανθεκτικοί σε πιέσεις της εξουσίας και θα εξασκούν
εποικοδομητική κριτική.

Απλούστατα, εάν κάποιος είναι τόσο αφελής και εφαρμόσει τα προλεχθέντα, δεν θα
έχει καιρό να προωθηθεί, θα συγκρουσθεί με όλο τον κόσμο στο νοσοκομείο και
δεν πρόκειται να επανεκλεγεί.

Δεν μπορώ να φανταστώ ότι το υπουργείο (αν υποθέσουμε ότι επιθυμεί βελτίωση
της υγείας του πληθυσμού, που δεν είναι ταυτόσημο με νέα νομοσχέδια) πιστεύει
ότι με ένα νέο νομοσχέδιο θα μεταβληθεί αυτομάτως και η νοοτροπία των γιατρών.
Όσοι γιατροί υπηρέτησαν το ΕΣΥ μέχρι σήμερα αυτοί θα το υπηρετήσουν και αύριο.
Όσοι γιατροί και διοικητικοί και πολιτικοί βρίσκονταν στις επιτροπές κρίσης
του ΕΣΥ (με τα γνωστά απίθανα αποτελέσματα και κρίσεις) αυτοί θα αποτελούν και
τις επιτροπές του νέου ΕΣΥ.

Το τελικό ερώτημα είναι με ποια κριτήρια επιλέγονται οι σύμβουλοι ενός
υπουργού, που δεν έχει σχέση (προς το παρόν τουλάχιστον) με το αντικείμενο;

Ο Ι. ΣΤ. Παπαδόπουλος είναι αναπληρωτής καθηγητής της Ιατρικής Σχολής
του Πανεπιστημίου Αθηνών.