Υπόθεση επιβίωσης

Μήπως ο Σλόμπονταν Μιλόσεβιτς έκανε λάθος; Ο ίδιος αποφάσισε να επισπεύσει
τις εκλογές. Γι’ αυτό αναθεώρησε το Σύνταγμα και άλλαξε τον εκλογικό νόμο.

Βόισλαβ Κοστούνιτσα. Η συμφωνία της αντιπολίτευσης στο πρόσωπό του αιφνιδίασε τον Μιλόσεβιτς. Μέχρι στιγμής δεν έχει κάνει λάθη

Τώρα όμως ο αντίπαλός του Βόισλαβ Κοστούνιτσα προηγείται στις δημοσκοπήσεις.
Και η πρωτοβουλία του να ζητήσει τη διενέργεια των εκλογών και στο Κόσοβο ίσως
να είναι η τακτική απάντηση στη δημοτικότητα του αντιπάλου του.

Η επιλογή της 24ης Σεπτεμβρίου διασφάλιζε στον Μιλόσεβιτς ότι οι συμπατριώτες
του θα προσέρχονταν στις κάλπες πριν υποστούν τις στερήσεις του χειμώνα. Η
αντιπολίτευση ήταν διχασμένη και ανακοίνωσε πως θα μποϊκοτάρει τις εκλογές. Η
επιβεβαίωση του Μιλόσεβιτς στο αξίωμά του και η πλειοψηφία στο ομοσπονδιακό
Κοινοβούλιο για τους οπαδούς του έμοιαζε εξασφαλισμένη. Η απόφαση της
αντιπολίτευσης όμως να μην μποϊκοτάρει τις εκλογές αλλά να υποστηρίξει τον
Βόισλαβ Κοστούνιτσα ήταν ένας αιφνιδιασμός.

Ο σημαντικότερος αντίπαλος του Μιλόσεβιτς, ο οποίος στηρίζεται από μια
συμμαχία 19 κομμάτων, είναι συνταγματολόγος. Το 1974 απολύθηκε από τη Νομική
σχολή του Βελιγραδίου επειδή υπερασπίστηκε έναν καθηγητή που ασκούσε κριτική
στην κομμουνιστική κυβέρνηση. Ο 56χρονος Κοστούνιτσα είναι μετριοπαθής
εθνικιστής που δηλώνει αντικομμουνιστής και δημοκράτης. Σύμφωνα με τις
δημοσκοπήσεις, 51% των Γιουγκοσλάβων δηλώνουν ότι θα τον ψηφίσουν, ενώ μόνον
37% εκφράζονται υπέρ του Μιλόσεβιτς.

Θέμα «ζωής και θανάτου»

Για τον Γιουγκοσλάβο πρόεδρο οι εκλογές έχουν μετατραπεί πλέον σε υπόθεση
πολιτικής επιβίωσης. «Κατά κάποιον τρόπο, είναι θέμα ζωής και θανάτου γι’
αυτόν», λέει ο Κοστούνιτσα. Δεν είναι όμως υπεραισιόδοξος: «Η νίκη βρίσκεται
στον αέρα, οι ψηφοφόροι όμως δεν πιστεύουν ότι θα αλλάξει η κατάστασή τους. Η
σημαντικότερη πρόκληση είναι να τους πείσουμε ότι μπορούν να αλλάξουν τα
πράγματα».

Οι Δυτικοί, οι οποίοι στηρίζουν κάθε αντίπαλο του Μιλόσεβιτς, υπόσχονται άρση
των κυρώσεων σε περίπτωση νίκης της αντιπολίτευσης. «Αυτό θα οδηγήσει σε μια
ριζοσπαστική αναθεώρηση της πολιτικής της Ε.Ε. απέναντι στη Σερβία»,
υποσχέθηκε ο Γάλλος υπουργός Εξωτερικών Υμπέρ Βεντρίν. Ο Κοστούνιτσα όμως
τηρεί αποστάσεις από τη Δύση. Ήταν πολύ εύκολο για την κρατική τηλεόραση να
χαρακτηρίσει τον Τζίντζις και τον Ντράσκοβιτς «λακέδες των ΗΠΑ», δείχνοντάς
τους να φιλούν το χέρι της κ. Ολμπράιτ. Το μόνο όμως για το οποίο κατηγορούν
τον Κοστούνιτσα είναι η συμμαχία του με τον Τζίντις. Δεν αρκεί. Ο
υπερεθνικιστής Βόισλαβ Σέσελι προσπάθησε να αμφισβητήσει τον ανδρισμό του,
επισημαίνοντας ότι δεν έχει παιδιά και διατηρεί δύο γάτους. «Δεν βρήκε τίποτε
άλλο; Είναι γελοίο», σχολίασε ο Κοστούνιτσα.

Το μεγάλο πλεονέκτημα του Μιλόσεβιτς απέναντι στην αντιπολίτευση υπήρξε η
τακτική υπεροχή του. Οι αντίπαλοί του κατάφερναν να εξευτελίζονται μόνοι τους.
Ο συνταγματολόγος όμως δεν έχει κάνει λάθη. Δημιούργησε ξεχωριστό προεκλογικό
μηχανισμό από τον Τζίντζις για να μη δημιουργηθεί η εντύπωση ότι είναι ­ όπως
αυτός ­ πιόνι της Δύσης. Και παρά το ότι υπόσχεται να επαναφέρει τη
Γιουγκοσλαβία στην Ευρώπη, χαρακτηρίζει το Δικαστήριο Εγκλημάτων Πολέμου της
Χάγης πολιτικό όργανο και δηλώνει ότι δεν θα του παραδώσει τον Μιλόσεβιτς, αν
εκλεγεί. Ξέρει επίσης να κολακεύει τον σερβικό εθνικισμό. Εγκαινίασε την
προεκλογική του εκστρατεία στην Ανατολική Σερβία, την καρδιά της εκλογικής
ισχύος του Γιουγκοσλάβου προέδρου, λέγοντας: «Στις φλέβες όλων μας στη Σερβία
κυλάει ακόμα αίμα ηρώων. Θα αποδείξουμε πόσο αντάξιοι των προγόνων μας είμαστε
στις 24 Σεπτεμβρίου».

Προεκλογικός αγώνας πίσω από τις προσδοκίες

Σλόμπονταν Μιλόσεβιτς. Η πρότασή του, να γίνουν εκλογές και στο Κόσοβο, αιφνιδίασε τους Δυτικούς

Για τον Μιλόσεβιτς, ο προεκλογικός αγώνας έχει μείνει πίσω από τις προσδοκίες.
Η απαίτησή του να διεξαχθούν οι προεδρικές εκλογές και στο Κόσοβο, που
προκάλεσε κατάπληξη και αμηχανία στη Δύση, ενδεχομένως να είναι ο τακτικός
ελιγμός, από τον οποίο υπόσχεται να ανακτήσει την πρωτοβουλία των κινήσεων. Με
τη διεξαγωγή των εκλογών και στο Κόσοβο, ο Μιλόσεβιτς κατοχυρώνει ότι η
επαρχία εξακολουθεί να αποτελεί τμήμα της Γιουγκοσλαβίας. Τυπικά, αυτό
εξακολουθεί να ισχύει. Παρά τις οργίλες αντιδράσεις της Δύσης, ο Μπερνάρ
Κουσνέρ, πολιτικός διοικητής του ΟΗΕ στο Κόσοβο, αναγκάστηκε να παραδεχθεί ότι
δεν μπορεί να τις απαγορεύσει και δήλωσε ότι θα προσπαθήσει να εγγυηθεί την
ασφάλεια των ψηφοφόρων. Ο Μιλόσεβιτς αποδυναμώνει έτσι την κριτική για την
απώλεια του Κοσόβου. Πέρα από αυτό, μπορεί να ελπίζει βάσιμα ότι η διεξαγωγή
των εκλογών και στο Κόσοβο θα δημιουργήσει αναταραχή.

Σίγουρα, οι Αλβανοί θα αντιδράσουν προκλητικά, αν δεν τους προλάβουν οι
Δυτικοί που δεν φημίζονται για τις ικανότητές τους στη διαχείριση των κρίσεων.
Ταραχές στο Κόσοβο όμως θα έδιναν στον Μιλόσεβιτς ένα καλό πρόσχημα να
αναβάλει τις εκλογές, αν καταλάβει ότι δεν μπορεί να τις κερδίσει. Και όπως
επισημαίνει ο Κοστούνιτσα, κανείς στο Βελιγράδι δεν πιστεύει ότι ο Μιλόσεβιτς
κάνει τις εκλογές για να τις χάσει.