Ένας πολύ παράξενος ηγέτης

Αρχικά, μια πρωτότυπη συνέντευξη με τον πλέον προκλητικό πολιτικό του κόσμου.
Στις 26 Οκτωβρίου του 1989, ένας Ιταλός δημοσιογράφος του τηλεοπτικού σταθμού
RAI-DUE ρωτά τον Μοαμάρ Καντάφι για τη δολοφονία ενός Ιταλού πολίτη στους
δρόμους της Τρίπολης.

Καντάφι: «Δεν έχω ακούσει τίποτα γι’ αυτό το γεγονός και λυπάμαι που συνέβη
κάτι τέτοιο. Πότε έγινε;».

Δημοσιογράφος: «Δολοφονήθηκε πριν από δύο ημέρες».

Καντάφι: «Ελπίζω να είχε ασφαλίσει τη ζωή του».

Δημοσιογράφος: «Τι σημαίνει αυτό; Δεν είναι σαφές».

Καντάφι: «Εννοώ ότι ελπίζω να ‘χει κάνει ασφάλεια ζωής ώστε να επωφεληθεί η
οικογένειά του».

Δημοσιογράφος: «Γνωρίζετε ότι σκοτώθηκε ένας Ιταλός ή όχι;».

Καντάφι: «Όχι, είναι η πρώτη φορά που το ακούω».

Δημοσιογράφος: «Είναι απίστευτο. Δεν σας ενημέρωσε ο πρεσβευτής; Ο Λίβυος
πρεσβευτής στην Ιταλία, στη Ρώμη, κλήθηκε στο υπουργείο Εξωτερικών όπου του
εκφράστηκε η διαμαρτυρία της κυβέρνησης. Δεν σας είπε τίποτα ο Λίβυος
πρεσβευτής;».

Καντάφι: «Πιθανόν να ενημέρωσε τη Γενική Επιτροπή του Λαού για τη Διεθνή
Συνεργασία. Έχω ήδη πει ότι δεν είμαι Πρόεδρος Δημοκρατίας ή πρωθυπουργός».

Δημοσιογράφος: «Δεν έγραψε τίποτα ο Τύπος της χώρας σας για το περιστατικό;».

Καντάφι: «Δεν διαβάζω εφημερίδες».

Η λέξη «απίστευτο» δεν ανταποκρίνεται στην περίπτωση. Ο Μοαμάρ Καντάφι είναι
πολύ περίεργος άνθρωπος. Την τελευταία φορά που τον είδα, σε μια αραβική
διάσκεψη στο Κάιρο, έφτασε με μια λευκή λιμουζίνα την οποία περιέβαλλαν
ένοπλες γυναίκες ­ οι μελαχρινές με τα Καλάσνικοφ που τρέχουν δίπλα στο
αυτοκίνητό του ­ και στη συνέχεια κατευθύνθηκε σκόπιμα προς τις τουαλέτες του
κέντρου, προσποιούμενος ότι τις μπέρδεψε με την είσοδο της αίθουσας
συγκεντρώσεων.

Είναι ο ίδιος που κάποτε εμφανίστηκε σε μια διάσκεψη στο Βελιγράδι με δύο
άλογα και έξι καμήλες που μεταφέρθηκαν με ξεχωριστό αεροπλάνο. Οι
Γιουγκοσλάβοι του επέτρεψαν να αφήσει τις καμήλες μπροστά από το ξενοδοχείο
του, όπου και έστησε μια σκηνή και ήπιε το φρέσκο γάλα τους… Ωστόσο η
πραγματικότητα του Καντάφι είναι περισσότερο περίπλοκη. Του αρέσει να σοκάρει.
Του αρέσει να δείχνει κουτός, να είναι προκλητικός, ανορθόδοξος, να
παρουσιάζει τις ιδιόρρυθμες απόψεις του σε αντίθεση με τη μελετημένη υποκρισία
άλλων αραβικών καθεστώτων και την εξίσου υποκριτική στάση της Δύσης. Γιατί να
μην υποστηρίξει τα «απελευθερωτικά» κινήματα στην Ιρλανδία, τις Φιλιππίνες,
την Παλαιστίνη, την Αιθιοπία, τη Λιβερία, τη Σομαλία ή το Σουδάν, όταν δυτικές
χώρες επέτρεψαν στο Ισραήλ να καταπατήσει τα δικαιώματα των Παλαιστινίων, να
βομβαρδίσει τον Λίβανο χωρίς να τιμωρηθεί, να συγκεντρώσει 250 πυρηνικές
κεφαλές;

Σε έναν αραβικό κόσμο εξαντλημένο από τη διαφθορά και τις υποχωρήσεις, ανίκανο
να αντιληφθεί τη διαφορά ανάμεσα σε μια βομβιστική επίθεση σε μια ντίσκο στο
Βερολίνο και μια βόμβα που πέφτει στον Νότιο Λίβανο, η φωνή του Καντάφι
διατηρεί μια νότα σαφήνειας. Έπειτα από όλα αυτά, είναι μεταξύ της επιλεγμένης
και προνομιούχου ομάδας των Αράβων δικτατόρων που βομβαρδίστηκαν από τις
Ηνωμένες Πολιτείες. Τον Απρίλιο του 1986 έχασε την υιοθετημένη κόρη του σε ένα
φιάσκο, από τα συνήθη των αμερικανικών βομβών που αστοχούν, όταν ένα
αεροσκάφος πραγματοποίησε επίθεση εναντίον παλατιού του στην Τρίπολη. Θυμίζει
την επιχείρηση του ΝΑΤΟ που έπληξε με πύραυλο πέρυσι την κατοικία του
Μιλόσεβιτς…

Μοαμάρ Καντάφι: Κάποτε εμφανίστηκε σε μια διάσκεψη στο Βελιγράδι με δύο άλογα και έξι καμήλες!

Παραμένει μεν ο ηγέτης του παν-αραβισμού, συνεχίζει να προσφέρει ενότητα με τη
Συρία, την Αίγυπτο και το Σουδάν (καμία δεν το επιθυμεί), εξακολουθεί να είναι
ο μεσσίας του Ισλάμ, παραδέχτηκε δε την ευθύνη της Λιβύης για τη δολοφονία
μιας Βρετανίδας αστυνομικού έξω από τη λιβυκή πρεσβεία στο Λονδίνο το 1984,
παρέδωσε τους δύο υπόπτους για την τραγωδία στο Λόκερμπι ­ αν και μερικώς υπό
τους δικούς του όρους ­ και κάποιες κυρώσεις ήρθησαν. Παραδέχεται ότι κάποια
από τα «απελευθερωτικά» κινήματα τα οποία βοήθησε, δεν ήταν καθόλου
«απελευθερωτικά». Ήταν λάθος. Τον ξεγέλασαν.

Και έτσι ο παρίας διεθνώς Καντάφι έχει γίνει ο διαπραγματευτής Καντάφι, σε
παγκόσμιο επίπεδο, έτοιμος να εμπλέξει τον εαυτό του στη βαλτώδη πολιτική της
Κεντρικής Αφρικής ή να προσφέρει τη βοήθειά του στην εξασφάλιση της
απελευθέρωσης των ομήρων στις Φιλιππίνες ­ αν και οι όμηροι κρατούνται από μια
οργάνωση οι μέντορες της οποίας ­ το Ισλαμικό Απελευθερωτικό Μέτωπο Μόρο ­
χρηματοδοτούνταν κάποτε από τον ίδιο τον Καντάφι. Στη διάσκεψη του Οργανισμού
της Αφρικανικής Ενότητας ­ στην πρώτη που συμμετείχε τα τελευταία 20 χρόνια ­
τον ευχαρίστησαν για την προσπάθειά του (μάταια) να τερματιστεί ο 14μηνος
μεθοριακός πόλεμος μεταξύ Ερυθραίας και Αιθιοπίας.

Το μυστικό

Ωστόσο η επιθυμία του να βοηθήσει τη Γαλλία υποκρύπτει περισσότερα απ’ όσα
φαίνονται. Όπως πριν από 10 χρόνια δέχτηκε τις ευχαριστίες του τότε Γάλλου
προέδρου Μιτεράν για τη διασφάλιση της «απελευθέρωσης» μιας Γαλλίδας ομήρου,
της Αμπού Νιντάλ, έτσι τώρα θα ήθελε να εκφραστεί η ευγνωμοσύνη της Γαλλίας ­
για τις προσπάθειες απελευθέρωσης ομήρων στις Φιλιππίνες ­ με τη φίμωση ενός
συγκεκριμένου δικαστή, του Ζαν Λουί Μπριγκέρ. Ο τελευταίος έχει ζητήσει την
ποινική δίωξη του Καντάφι για τη βομβιστική επίθεση πάνω από το Τσαντ ­ στις
19 Σεπτεμβρίου 1989 ­ στο αεροσκάφος DC-10 της γαλλικής UTA, που στοίχισε τη
ζωή σε 170 ανθρώπους.

«Είναι η Αμερική που αγαπά τον πόλεμο», υποστηρίζει. «Είναι το ΝΑΤΟ που αγαπά
τον πόλεμο. Το Ισραήλ…». Λίγοι Άραβες θα διαφωνούσαν. Όλοι όμως
ανταποκρίνονται στο ανέκδοτο που κυκλοφορεί στη Μέση Ανατολή με τον Καντάφι,
τον πρόεδρο Μουμπάρακ, της Αιγύπτου, και τον Σαντάμ Χουσεΐν που, ενώ
διασχίζουν την έρημο με αυτοκίνητο, ξαφνικά βλέπουν ότι τον δρόμο τους
μπλοκάρει ένα λιοντάρι που δεν λέει να κουνηθεί. Ο Σαντάμ,… συγγραφέας της
«μητέρας όλων των μαχών», δεν μπορεί να το πείσει. Ούτε ο Μουμπάρακ, ηγέτης
της πολυπληθέστερης αραβικής χώρας. Όταν όμως ο Καντάφι ψιθυρίζει κάτι στο
αυτί του, το λιοντάρι αρχίζει να τρέχει. «Τι του είπες», ρωτούν Μουμπάρακ και
Σαντάμ. «Του προσέφερα ενότητα με τη Λιβύη», απαντά ο Καντάφι.

Η ιστορία μιας ζωής

Γεννήθηκε: Σε μια σκηνή κοντά στη Σύρτι, στη Λιβύη, το 1942.

Οικογένεια: Πατέρας, Μοχάμαντ Αμντούλ Σαλάμ μπιν Χάμεντ μπιν Μοχάμαντ,
βεδουίνος βοσκός. Μητέρα, Αϊσά. Μοναχογιός, τρεις αδελφές.

Γάμος: Δύο σύζυγοι. Φατίχα, 1968. Σαφίγια, 1969. Μία κόρη, έξι γιοι. Η
υιοθετημένη κόρη του Χάνα σκοτώθηκε στην αμερικανική επιδρομή το 1986.

Μόρφωση: Δημοτικό σχολείο Σύρτεως, Γυμνάσιο Σέμπχα (τον απέβαλαν για
πολιτικές δραστηριότητες), Γυμνάσιο-Λύκειο Μισουράτα, Στρατιωτική Ακαδημία
Μπενγκάζι, εκπαίδευση στον βρετανικό στρατό στο Μπίκονσφιλντ.

Καριέρα: 1965-1969 έφτασε στον βαθμό του συνταγματάρχη στον στρατό της
Λιβύης. 1969, ηγήθηκε του πραξικοπήματος κατά του βασιλιά Ίντρις και
εγκατέστησε το Επαναστατικό Συμβούλιο Διοίκησης με τον ίδιο ηγέτη και
αρχιστράτηγο των ενόπλων δυνάμεων. 1971, ίδρυσε την Αραβική Σοσιαλιστική Ένωση
ως το μόνο πολιτικό κόμμα στη Λιβύη. 1977, άλλαξε το όνομα της χώρας του σε
Λαϊκή Σοσιαλιστική Λιβυκή Αραβική Τζαμαχίρα.

Ενδιαφέροντα: Ποδόσφαιρο και Μπετόβεν ­ και γυναίκες δημοσιογράφοι.

Συγγραφικό έργο: «Φιλοσοφία της Επανάστασης για τον Τρίτο Κόσμο»,
«Πράσινο Βιβλίο», «Απόδραση στην Κόλαση».

Λέει: «Στον διάολο η Βρετανία και οι σχέσεις μαζί της».

Λένε γι’ αυτόν: «Ο αδερφός μου Μοαμάρ αλ-Καντάφι είναι ο εκπρόσωπος του
αραβικού εθνικισμού, της αραβικής επανάστασης και της αραβικής ενότητας»,
Γκαμάλ Αμπντέλ Νάσερ, πρόεδρος Αιγύπτου 1954-1970. «Του αξίζει να
αντιμετωπίζεται ως παρίας της διεθνούς κοινότητας», Ρόναλντ Ρίγκαν, πρόεδρος
ΗΠΑ, 1981-89.