Συντηρητική γραμμή για τα ελληνοτουρκικά

Το ενδεχόμενο επιστροφής σε συνθήκες έντασης στο Αιγαίο, λόγω της στασιμότητας
που παρατηρείται τον τελευταίον καιρό, ανησυχεί τόσο το υπουργείο Εξωτερικών
όσο και το Μέγαρο Μαξίμου ­ αν και από διαφορετικές οπτικές γωνίες.

Την ίδια στιγμή η Αθήνα εμφανίζεται ελαφρώς αμήχανη στα μάτια των Ευρωπαίων
εταίρων της αλλά και των Αμερικανών, καθώς στις αλλεπάλληλες κρούσεις της
Τουρκίας για διάλογο επί των θεμάτων του Αιγαίου απαντά ουσιαστικά αρνητικά,
επικαλούμενη την προσφυγή στη Χάγη. Είναι χαρακτηριστικό ότι μόλις χθες ο
Ισμαήλ Τζεμ πρότεινε όχι απλώς διάλογο για το Αιγαίο, αλλά μάλιστα στο πλαίσιο
του άρθρου 33 του Καταστατικού Χάρτη του ΟΗΕ και των αποφάσεων του Ελσίνκι.
Στη νέα αυτή κίνηση του κ. Τζεμ η ελληνική πλευρά δεν ανταποκρίθηκε
επιμένοντας στη θέση της για τη Χάγη, η οποία όμως εντάσσεται στις αποφάσεις
του Ελσίνκι.

Μάλιστα, σε μια κίνηση εντυπωσιασμού, ο Ισμαήλ Τζεμ απέστειλε χθες επιστολή
στους «15» της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με την οποία αναπτύσσει τη θέση του για
διάλογο επί όλων των θεμάτων στο Αιγαίο. Σήμερα και αύριο οι υπουργοί
Εξωτερικών πραγματοποιούν το άτυπο συμβούλιό τους στο Εβιάν, το οποίο θα
ασχοληθεί και με τις ευρωτουρκικές σχέσεις.

Ο Γιώργος Παπανδρέου, αν και επιφυλάχθηκε να απαντήσει αφού μελετήσει την
επιστολή, υπογράμμισε ότι η Ελλάδα δεν συζητά κυριαρχικά της δικαιώματα και
αναγνωρίζει ως μόνη διαφορά αυτή της υφαλοκρηπίδας.

Ο Πρωθυπουργός, παρ’ ότι έχει θέσει άλλες προτεραιότητες στην ατζέντα του ­
εργασιακά, απελευθερώσεις αγορών, ασφαλιστικό, Ολυμπιακούς, υγεία,
ιδιωτικοποιήσεις ­ υποστηρίζει σε στενούς συνεργάτες του ότι ουδόλως
παραγνωρίζει την εξωτερική πολιτική αλλά «δεν θα ήθελα να ανοίξω, άνευ λόγου,
ακόμη ένα μέτωπο». Οι αποδέκτες των παρατηρήσεων του κ. Σημίτη ερμηνεύουν τις
οδηγίες του ως γραμμή «συντήρησης» της εκτόνωσης της έντασης, χωρίς, ωστόσο,
κάποιο σημαντικό βήμα που θα άλλαζε την εικόνα των ελληνοτουρκικών σχέσεων
εντός του προσεχούς εξαμήνου.

Ο αρμόδιος υπουργός Γιώργος Παπανδρέου την ίδια στιγμή, έχει κάθε λόγο να
θέλει την εμβάθυνση της προσέγγισης με την Τουρκία: Εάν το Ελσίνκι, η στροφή
αυτή στην εξωτερική πολιτική για πολλούς, αποδειχθεί εκ των πραγμάτων
αποτυχία, θα το χρεωθεί ευθέως. Κι αυτό δεν θα είναι, φυσικά, προς το συμφέρον
του ούτε προς το συμφέρον της συνέχισης της εξωτερικής πολιτικής ως έχει.

Στην αντίπερα όχθη, στην Άγκυρα, υπάρχουν δύο αξιοσημείωτα στοιχεία: το ένα
είναι η άγνοια της Αθήνας, επί της ουσίας, για το «ποιος έχει το πάνω χέρι».
Είναι ο συναινετικός, κατά την ελληνική πλευρά, κ. Τζεμ; Είναι ο «εθνικιστής»
κ. Γιλμάζ; Είναι ο πάντοτε ισχυρός στρατός; Αυτά είναι ανοικτά ερωτήματα.

Το έτερο ερώτημα αφορά, κατά τους Αμερικανούς και Ευρωπαίους καλοθελητές, την
ανυπομονησία της Άγκυρας. Έχουμε, λένε οι Τούρκοι, κάνει προτάσεις, όπως μας
λέει το Ελσίνκι, κι η Αθήνα… σφυρίζει κλέφτικα. Αυτό είναι σωστό ­ αλλά μόνο
εν μέρει: η Άγκυρα πράγματι έχει κάνει προτάσεις, με ορίζοντα το Διεθνές
Δικαστήριο, αλλά χωρίς δέσμευση. Με αυτά τα δεδομένα η… κοινή συνισταμένη
Μεγάρου Μαξίμου και υπουργείου Εξωτερικών οδηγεί για το επόμενο διάστημα ­
και, κατά το πρωθυπουργικό περιβάλλον, μιλάμε για τουλάχιστον έξι μήνες ­ σε
μια συντηρητική γραμμή αποφυγής της έντασης.