ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ Ιερά ακτινίδια

Τι είναι καλύτερο να αφήσουμε στα παιδιά μας; Σπυριά ρυζιού; Φύλλα
ευκαλύπτου; Κλαδιά ελιάς; Ή μήπως μια σακούλα με ακτινίδια;

Ευλογημένος καρπός. Το ελαιόλαδο είχε κυρίαρχη σημασία για τους Έλληνες από τη Νεολιθική ακόμη εποχή

Οι ανθρωπολόγοι διδάσκουν ότι ένας πολιτισμός μπορεί να αναπτυχθεί γύρω από
ένα προϊόν της γης, ένα φυτό ή ένα φρούτο, που αποκτά τέτοια σπουδαιότητα ώστε
κάποια στιγμή γίνεται σύμβολό του. Ένα σπυρί ρυζιού συμβολίζει έτσι τους
πολιτισμούς της Άπω Ανατολής. Το καλαμπόκι παραπέμπει στους αρχαίους
πολιτισμούς της Αμερικής, η καρύδα και ο ευκάλυπτος στην Ωκεανία, ο χουρμάς
στην Αφρική. Και, φυσικά, το σύμβολο του μεσογειακού πολιτισμού είναι η ελιά.
Χωρίς αυτήν, σημειώνει ο Αντόνιο Ταμπούκι, η κουλτούρα μας θα είχε σήμερα
διαφορετικές αξίες και μορφές. Ένα φύλλο ελιάς, σύμβολο ειρήνης με τον Θεό,
μετέφερε κατά την επιστροφή του το περιστέρι που απελευθέρωσε ο Νώε μετά τον
κατακλυσμό. Με ελαιόλαδο ανακατεμένο με βάλσαμο χρίζονταν οι βασιλείς και οι
επίσκοποι. Ελαιώνας ήταν το ιερό δάσος της Ολυμπίας. Και το γαμήλιο κρεβάτι
του Οδυσσέα και της Πηνελόπης σ’ έναν κορμό ελιάς είχε φιλοξενηθεί.

Εκτός από καλός συγγραφέας, ο Ταμπούκι είναι και φίλος της Ελλάδας. Κι ένα από
τα πιο αγαπημένα του τοπία είναι ο ελαιώνας των Δελφών, το φημισμένο Κρισαίον
Πεδίον των αρχαίων, που εκτείνεται από την Άμφισσα ώς τη θάλασσα. Ποτέ στη ζωή
του, γράφει στην «Ελ Παΐς», δεν είχε αισθανθεί τόσο έντονη την αίσθηση του
ιερού όσο την ημέρα που επισκέφθηκε την περιοχή. Μια αίσθηση απολύτως κοσμική
και γήινη, που εμπεριείχε σεβασμό, αγάπη και αναγνώριση για έναν πολιτισμό και
μια ιστορία στην οποία κατά κάποιο τρόπο ανήκει και ο ίδιος.

Ο πολιτισμός της ελιάς δέχθηκε ένα πρώτο συμβολικό πλήγμα πριν από μερικά
χρόνια όταν κάποιοι Αμερικανοί διαιτολόγοι ισχυρίστηκαν ότι το ελαιόλαδο κάνει
κακό στην υγεία. Ένα από τα αποτελέσματα της τρομοκρατικής εκείνης
εκστρατείας, σημειώνει ο Ιταλός συγγραφέας, αντανακλάται στις θλιβερές φυτείες
ηλιάνθου που διακοσμούν σήμερα τους αυτοκινητοδρόμους της Νότιας Ευρώπης. Τα
κίνητρα των διαιτολόγων δεν είχαν βέβαια σχέση με την υγεία, αλλά με την
αγορά. Τα ίδια κίνητρα έχει και η εγκύκλιος που απηύθυνε πρόσφατα η Κομισιόν
στο ελληνικό Υπουργείο Γεωργίας, όπου αναφέρεται ότι το ελληνικό ελαιόλαδο δεν
είναι ανταγωνιστικό και ότι καλό θα ήταν ο ελαιώνας των Δελφών να δώσει τη
θέση του σε μια φυτεία με ακτινίδια.

Αγαπητοί γραφειοκράτες των Βρυξελλών ­ καταλήγει ο Ταμπούκι ­ ξέρω καλά πόση
σημασία αποδίδετε στους νόμους της αγοράς. Επειδή όμως αυτοί οι νόμοι δεν
γνωρίζουν ούτε τον Ναό του Απόλλωνα ούτε την Πυθία ή το κρεβάτι του Οδυσσέα
και της Πηνελόπης, σας ικετεύω να αφήσετε τους ελαιώνες μας να ζήσουν ειρηνικά
μέχρι να αποφασίσουν να πεθάνουν μόνοι τους. Η εποχή μας δεν διακρίνεται
βέβαια για την πνευματική της λαμπρότητα. Ειλικρινά, όμως, το βρίσκω
υπερβολικά σκληρό, για να μην πω επαίσχυντο, να αφήσουμε ως κληρονομιά στους
ανθρώπους της προσεχούς χιλιετίας τα ιερά ακτινίδια των Δελφών.