Κίνδυνος εγκλωβισμού για τους υποψηφίους

Ογδόντα έξι χιλιάδες υποψήφιοι θα προστεθούν σε περίπου τρεις εβδομάδες
στον φοιτητικό πληθυσμό της χώρας μας. Από αυτούς οι 61.871 θα είναι
τελειόφοιτοι της Γ’ Τάξης του Ενιαίου Λυκείου.

«Τρία χρόνια τώρα δε σήκωσα κεφάλι.

Σχολείο – φροντιστήριο – διάβασμα – σχολείο.

Το όνειρό μου ήταν να εισαχθώ στη Νομική Αθηνών.

Τελικά οι κόποι μου ανταμείφθηκαν.

Στα τέλη Ιουνίου, μαθαίνω το βαθμό μου: 18,8.

Σε λίγες μέρες το έδαφος έτρεμε κάτω από τα πόδια μου»

(Γιώργος Φοργιάς, μαθητής Γ’ Λυκείου)

Ωστόσο, η φετινή ανακοίνωση των βάσεων εισαγωγής και των ονομάτων των
εισαγομένων είναι φανερό ότι θα κρύβει πολλές εκπλήξεις καθώς θα ανοίξει τον
«ασκό του Αιόλου» απ’ όπου θα τιναχθούν στον αέρα όλες οι αθέατες, μέχρι τώρα,
μικρές και μεγάλες αντιφάσεις του νέου τρόπου εισαγωγής στην Τριτοβάθμια
Εκπαίδευση. Τα παραπάνω λόγια του αριστούχου μαθητή βγαίνουν από το στόμα
χιλιάδων αριστούχων οι οποίοι ξαφνικά βρέθηκαν «από τον φούρνο στην κατάψυξη».

Η «νέα πρόσβαση» όχι μόνο δεν καταφέρνει να εξισορροπήσει την προσφορά και τη
ζήτηση των θέσεων, αλλά, αντίθετα, «εκτροχιάζει» την πορεία χιλιάδων
αριστούχων που βλέπουν τούς δύσκολα κατακτημένους «χρυσούς» βαθμούς τους να
«κουρελιάζονται» στα σινικά τείχη τεχνητά υπερτιμημένων βάσεων.

Ο εκπαιδευτικός μηχανισμός, περισσότερο από ποτέ, ίσως, δεν μπορεί να εγγυηθεί
τις ιεραρχίες που αναπαράγει.

Παράλληλα εκκολάπτονται, σιωπηλά, νέες «λίστες αναμονής» και οικοδομούνται
συνθήκες «υποθήκευσης» και ομηρείας θέσεων από αποφοίτους εις βάρος των
τελειοφοίτων, που ακόμη μια φορά θέτουν υπό αμφισβήτηση την ομοιογένεια των
κριτηρίων επιλογής των υποψηφίων λόγω της διαφοροποίησης του βαθμού δυσκολίας
των θεμάτων από έτος σε έτος.

Παγιδευμένοι οι χιλιάδες αριστούχοι

«Από αυτά τα παιδιά το σύστημα απαιτεί πολλά, τους στερεί πολλά, τους δίνει
λίγα. Απαιτείται να μη στραβώσει τίποτα στη ζωή τους την περίοδο που
κρίνονται. Αφού ­ Θεού επιτρέποντος ­ εξασφαλίσουν μια εκεχειρία με τις
συμφορές που μαστίζουν τη μικρή μας ζωή, πρέπει να ριχτούν στη μάχη των
εξετάσεων μελετώντας, πυρετωδώς, πλήθος μαθημάτων»

(Ν. Μαυρογιάννης, εκπαιδευτικός, 3ο Λύκειο Νέας Σμύρνης)

Ο φετινός αριστούχος αισθάνεται παγιδευμένος, εγκλωβισμένος. Σε περίπτωση που
δεν καταφέρει να εισαχθεί στο Τμήμα της προτίμησής του, του απομένει να
«φοιτήσει» στην άσχετη με τη βασική του επιλογή Σχολή με τα μάτια και την
προσοχή στραμμένη στο μηχανογραφικό της επόμενης χρονιάς, στις βάσεις της
επόμενης «βάρδιας».

Αν δεν θέλει να φοιτήσει στην άσχετη Σχολή, θα πρέπει να ξαναδώσει εξετάσεις
του χρόνου ή να ξαναφοιτήσει στην Γ’ Λυκείου για να βελτιώσει τη βαθμολογία
του. Σε καμία, όμως, περίπτωση δεν μπορεί να κατοχυρώσει τον προηγούμενο
βαθμό, π.χ. το 19!

Χωρίς να έχουμε ακόμη συγκεκριμένα στοιχεία που να μπορούν να αποτυπώσουν
έγκυρα μια κατάσταση, έχουμε ενδείξεις (πίνακας 1) ότι θα υπάρξει ένας αριθμός
απολυτηριούχων του Λυκείου που δεν θα ζητήσει να του εκδοθεί οριστικό
απολυτήριο ­ συνεπώς δεν θα εγγραφεί Στη σχολή όπου πέτυχε ­ και είτε θα
παρακολουθήσει από την αρχή την Γ’ Λυκείου είτε θα δηλώσει συμμετοχή στις
εξετάσεις του Ιουνίου του 2001 με την ελπίδα να μεγαλώσει τη βαθμολογία του
και να εισαχθεί τελικά σε Σχολή της προτίμησής του. Σε έρευνα που
πραγματοποιήσαμε σε 292 μαθητές της Νέας Σμύρνης, της Καλλιθέας, της
Ηλιούπολης και της Γλυφάδας φάνηκε ότι ένας στους οκτώ μαθητές δηλώνει ότι σε
περίπτωση που πετύχει την είσοδό του σε Σχολή που δεν ανταποκρίνεται στις
προσδοκίες του δεν θα πραγματοποιήσει εγγραφή αλλά θα ξαναδώσει εξετάσεις.
Παράλληλα καταγράφεται ένα μεγαλύτερο τμήμα εισακτέων (ο ένας στους έξι), οι
οποίοι δηλώνουν ότι θα εγγραφούν σε όποια Σχολή πετύχουν αλλά θα
επανεμφανιστούν ως υποψήφιοι την επόμενη χρονιά διεκδικώντας τις σπουδές που
πραγματικά προτιμούν.

Είναι φανερό ότι το μεγάλο πρόβλημα θα δημιουργηθεί στους μαθητές της Γ’
Λυκείου οι οποίοι τον Ιούνιο του 2001 θα διεκδικούν μια θέση στα περιζήτητα
Τμήματα των Πανεπιστημιακών Ιδρυμάτων καθώς είναι σίγουρο ότι αρκετές
εκατοντάδες φοιτητές, ιδιαίτερα όσοι, αν και είχαν υψηλές βαθμολογίες, δεν
κατάφεραν να πετύχουν την εισαγωγή τους στο Τμήμα που επιθυμούσαν, θα
επιδιώξουν να διεκδικήσουν τη χρονιά εκείνη, αλλά και τις επόμενες, την
επιθυμητή θέση.

Ας το δούμε, όμως, συγκεκριμένα. Ας υποθέσουμε ότι από τους 2.731 μαθητές της
θετικής κατεύθυνσης με βαθμολογία 19,1-19,9 ο ένας στους τρεις (910, δηλαδή)
δηλώνει στις πρώτες του προτιμήσεις τα επτά Τμήματα της Ιατρικής στα οποία
επιθυμεί να εισαχθεί. Αυτό σημαίνει ότι 248 μαθητές με βαθμολογία πάνω από
19,1 δεν θα εισαχθούν σε κανένα Τμήμα της Ιατρικής καθώς οι διαθέσιμες θέσεις
είναι 626 και οι υποψήφιοι που τις διεκδικούν 910.

Τι θα γίνει τότε; Είναι σχεδόν σίγουρο ότι, στο μεγαλύτερο μέρος τους, οι
παραπάνω υποψήφιοι θα κάνουν μεν την εγγραφή τους π.χ. στο Τμήμα Κτηνιατρικής
στο οποίο κατόρθωσαν να εισαχθούν με τη βαθμολογία τους για να μη μείνουν
εκτός «νυμφώνος», παράλληλα, όμως, θα υποβάλουν το μηχανογραφικό τους δελτίο
και τα επόμενα χρόνια διεκδικώντας την είσοδό τους στην Ιατρική.

Τι προβλέπει ο νόμος;

Ο υποψήφιος μπορεί «όσες φορές το θελήσει να υποβάλει μηχανογραφικό δελτίο
χωρίς να βελτιώσει τον βαθμό του απολυτηρίου του και παίρνοντας, τουλάχιστον
μία φορά, μέρος (σ.σ.: αν τελικά διενεργηθούν) στις εξετάσεις της δοκιμασίας
δεξιοτήτων» (ΥΠΕΠΘ, Υπουργική Απόφαση Φ251/Β6/541/15-5-2000) διεκδικώντας την
εισαγωγή του στη Σχολή της προτίμησής του. Μάλιστα, σύμφωνα με την Υπουργική
Απόφαση Φ251/Β6/403/5-5-2000, ο υποψήφιος «για κάθε χρόνο αναμονής μετά την
αποφοίτησή του από το Λύκειο λαμβάνει ένα (1) μόριο». Αυτό σημαίνει ότι
εκατοντάδες υποψήφιοι υψηλών βαθμολογιών που ενδιαφέρονται αποκλειστικά για τα
πανεπιστημιακά Τμήματα πρώτης ταχύτητας (Ιατρικά, Νομικά, Η/Υ,
Χρηματοοικονομικά, Πληροφορικής κ.λπ.) και έμειναν έξω από αυτά για μερικά
μόρια θα τη «στήσουν» στη γωνία του αγαπημένου τους Τμήματος και μια και δυο
και τρεις φορές μέχρι η πτώση της βάσης του να είναι συμβατή με τη δική τους βαθμολογία.

Το θρίλερ της ισοβαθμίας: «Μηχανογραφικές αγωνίες» για 0,1 μορίου

Σε περίπτωση ισοβαθμίας προηγούνται στη σειρά εισαγωγής οι υποψήφιοι που έχουν
μεγαλύτερο βαθμό στο απολυτήριο του Ενιαίου Λυκείου και εφόσον εξακολουθούν να
παραμένουν ισοβαθμούντες, προηγούνται (φέτος μόνο που δεν διεξήχθη η δοκιμασία
δεξιοτήτων) εκείνοι που έχουν μεγαλύτερο άθροισμα βαθμών στα δύο μαθήματα
αυξημένης βαρύτητας του αντίστοιχου επιστημονικού πεδίου. Αν και μετά την
εξάντληση όλων των παραπάνω κριτηρίων εξακολουθούν να υπάρχουν ισοβαθμούντες
για εισαγωγή σε ένα Τμήμα, εισάγονται σε αυτό όλοι οι ισοβαθμούντες, εκτός των
περιπτώσεων των Στρατιωτικών Σχολών και των Σχολών της Αστυνομικής και
Πυροσβεστικής Ακαδημίας, στις οποίες μεταξύ των απομεινάντων ισοβαθμούντων
προηγούνται όσοι έχουν δηλώσει τις αντίστοιχες Σχολές με υψηλότερη σειρά
προτίμησης· αν και πάλι υπάρχουν ισοβαθμούντες, προηγούνται αυτοί που έχουν
μεγαλύτερο βαθμό στο πρώτο μάθημα αυξημένης βαρύτητας.

Σύμφωνα με τις κατανομές των βαθμολογιών, 11.488 μαθητές έχουν βαθμολογίες από
18,1 έως 19,9. Τι σημαίνει, όμως, αυτό; Σημαίνει ότι σε μέσα σε 1,8 μονάδα της
εικοσάβαθμης κλίμακας συγκεντρώνονται 11.500 υποψήφιοι· δηλαδή, μπορούμε να
υποθέσουμε ότι σε κάθε δέκατο (0,1) συνωστίζονται ακόμη και 600 μαθητές. Στο
πλαίσιο αυτό είναι σίγουρο ότι θα βρεθούν με τον ίδιο βαθμό στην εικοσάβαθμη
κλίμακα εκατοντάδες μαθητές και έτσι, βέβαια, ουσιαστικά αυθαίρετα, άλλοι θα
βρεθούν στη μια Σχολή και άλλοι σε άλλη Σχολή, ή και εκτός Τριτοβάθμιας
Εκπαίδευσης, αν θα βρίσκονται στις τελευταίες βαθμολογικές σειρές. Χωρίς να
υπάρχει διαφορά θα χωρίζονται και το ίδιο θα γίνεται όταν η διαφορά είναι της
τάξης του 0,1 ή του 0,01! Αλήθεια, ανάμεσα στους υποψηφίους τι διαφορετικό
επίπεδο φανερώνει μια βαθμολογική διαφορά της τάξης του 0,1 που δικαιολογεί
την είσοδο ή όχι σε μια Σχολή; Κι από την άλλη, τι πιέσεις γονέων και τι
ανταγωνισμούς, ταιριαστούς για άλογα κούρσας, θα εκθρέψει αυτό το 0,1 μέσα
στους σχολικούς χώρους και στη νεότητα;

Υποθηκεύονται οι περιζήτητες θέσεις

Εύκολα μπορεί να καταλάβει κανείς τι συνέπειες θα έχει μια τέτοια προοπτική
τόσο για τους υποψηφίους κάθε χρονιάς όσο και για τα ίδια Πανεπιστήμια. Πρώτα
πρώτα εισέρχεται μεταμφιεσμένη από το «παράθυρο» η διατυμπανιζόμενη ως
αδυναμία ­ των Γενικών Εξετάσεων ­ κατοχύρωση της βαθμολογίας από εξετάσεις
παλαιότερων ετών.

Προτού δώσουν εξετάσεις οι υποψήφιοι κάθε χρονιάς, προτού ακόμη δοκιμάσουν την
ευκολία ή τη δυσκολία των θεμάτων, θα γνωρίζουν ότι πολλές από τις θέσεις που
διεκδικούν είναι ήδη «καπαρωμένες» από προηγούμενους υποψηφίους με υψηλές
βαθμολογίες.

Αν υποθέσουμε ότι φέτος η εισαγωγή στη Νομική της Αθήνας θα απαιτήσει βάση 19,
τότε γιατί ένας Αθηναίος «εραστής της» που έμεινε απέξω με βαθμό 18,7 να
παραμείνει στη Νομική Κομοτηνής, στην οποία πέτυχε την εισαγωγή του ­ και η
οποία θα του κοστίσει περίπου 5-6 εκατομμύρια στη διάρκεια της φοίτησής του ­,
και να μην ξανακάνει το μηχανογραφικό του την επόμενη χρονιά;

Γίνεται, λοιπόν, κατανοητό ότι οι ευκαιρίες για τους τελειοφοίτους των Λυκείων
θα είναι λιγότερες καθώς αρκετές από τις διεκδικούμενες θέσεις θα τις έχουν
καταλάβει ήδη οι προηγούμενοι επιτυχόντες, χωρίς εξετάσεις, εκμεταλλευόμενοι
μια «κατιούσα» των βάσεων.

Μια δεύτερη συνέπεια του νέου συστήματος εισαγωγής είναι «φυσική» απόρροια της
πρώτης. Οι μετακινήσεις στο τέλος του πρώτου ή και του δεύτερου έτους φοιτητών
προς άλλα πανεπιστημιακά Τμήματα θα «αδειάζουν», βεβαίως, τα έδρανα του Β’ ή
του Γ’ έτους, ιδιαίτερα των Τμημάτων ΑΕΙ και ΤΕΙ που συγκεντρώνουν «φοιτητές
της ανάγκης». Π.χ. η μετακίνηση φοιτητών από το Τμήμα Αγρονόμων και Τοπογράφων
Μηχανικών προς το Τμήμα Πολιτικών Μηχανικών, από τη Φαρμακευτική στην Ιατρική,
από τη Φιλολογία στη Νομική, από την επαρχία στην Αθήνα, από τα ΤΕΙ στα ΑΕΙ.
Εκατοντάδες, ίσως και χιλιάδες, φοιτητές που «έχασαν» για λίγα μόρια τη Σχολή
της προτίμησής τους και βρέθηκαν αναγκαστικά σε κάποιο Τμήμα της Τριτοβάθμιας
Επαίδευσης θα επιδιώκουν να μετακινηθούν τον αμέσως επόμενο χρόνο,
υποβάλλοντας μηχανογραφικό και «αβρόχοις ποσί», χωρίς εξετάσεις, θα διεκδικούν
την αγαπημένη τους Σχολή.