ΔΡΟΜΟΙ

Η ιατρική…

… όσο προοδεύει, έχει κανείς την εντύπωση πως άλλο τόσο πληθαίνουν οι
αρρώστιες. Ίσως αυτό δεν είναι τόσο παράδοξο όσο μοιάζει. Η «πρωτόγονη
ιατρική» ­ εκείνη της εποχής των μύθων και των θεών ­ έβλεπε την υγεία σαν
θεία χάρη και τη νόσο σαν «πάθος», θεϊκή δηλαδή τιμωρία για την ανθρώπινη
προπέτεια. Έπρεπε να έρθει ο Ιπποκράτης ο Κώος (460-377 π.Χ.) για να
ανακαλύψει τη φυσική προέλευση της «ιερής αρρώστιας», δηλαδή της επιληψίας,
και να την εξηγήσει χωρίς να χρειαστεί πια να καταφύγει στα «πονηρά πνεύματα»
που τάχα κυριεύουν το σώμα. Αυτός έβαλε στη θέση του «πάθους» την κάθε
συγκεκριμένη αρρώστια, βρίσκοντας για καθεμιά τη λογική αιτία της.

Η υπόσχεση…

… που δίνουν οι δύο συγγραφείς της «Εισαγωγής στην ιατρική» (εκδ. Laterza)
τηρείται απαρέγκλιτα. Ο ένας ιστορικός και ο άλλος καθηγητής της Ιατρικής ­ ο
Τζόρτζιο Κοσματσίνι και ο Κλαούντιο Ρουγκάρλι ­ χαρτογραφούν όλες εκείνες τις
περιοχές που πάνω τους πέρασε η ιατρική. Για τη θρησκεία είπαμε παραπάνω. Μα
είναι και η φυσική, τα μαθηματικά, ακόμη και η μαγεία. Εγκαταλείποντας το
βασίλειο των θεών για το βασίλειο της φύσης, η ιατρική αποκαλύπτει δραματικά
την αντίθεση ανάμεσα στον πολιτισμό και τη φύση. Ηδη οι αρχαίοι υποψιάζονταν
πως η αρρώστια αναφύεται μέσα από ένα εχθρικό περιβάλλον ­ ο Θουκυδίδης
περιγράφει τραγικά τους λοιμούς που βασανίζουν τους ανθρώπους. Πολύ αργότερα,
στη μεγάλη επιδημία του Λονδίνου (1666), ο Δανιήλ Ντεφόε θα ρίξει την ευθύνη
στις τεχνητές συνθήκες ζωής στις μητροπόλεις.

Η απόδειξη…

… πως η βιολογική εξέλιξη ευνοεί «τη διατήρηση των ειδών και όχι των ατόμων
που τα απαρτίζουν» θα έρθει με τον Δαρβίνο. Η φύση θυσιάζει τα άτομα για χάρη
του είδους. Όμως, αυτός ο μηχανισμός δεν είναι αποδεκτός από την ανθρώπινη
κοινωνία, στην οποία κάθε άτομο, όση και αν είναι η γενετική υστέρησή του,
έχει τη δική του απόλυτη αξία. Η σύγχρονη ιατρική μοιάζει να πηγαίνει αντίθετα
στη φύση.

Η πορεία…

… της φύσης αναστρέφεται από την ιατρική, έτσι που πολλές παρεμβάσεις της να
μοιάζουν σήμερα αφύσικες. Μέσα από τα επιτεύγματα των τελευταίων δεκαετιών,
από τις μεταμοσχεύσεις οργάνων μέχρι την τεχνητή γονιμοποίηση και τη γενετική
μηχανική, οι δύο συγγραφείς ανατρέχουν στις μακρινές ρίζες και τις αιτίες
αυτών των «παρεμβάσεων», που σήμερα πια μοιάζουν να υπερβαίνουν τα όρια όχι
μονάχα της φύσης (π.χ. κλωνοποίηση, εξουδετέρωση ανοσοποιητικού συστήματος)
αλλά και του πολιτισμού ­ και ιδιαίτερα της ηθικής. Ποιος δεν αισθάνεται δέος
μπροστά στους πειραματισμούς της ιατρικής με τη γέννηση και τον θάνατο; Ίσως
οι γιατροί, που σαν νέοι «απόστολοι» καταγγέλλουν και θεραπεύουν το «κακό»
που, είτε από σκληρότητα της φύσης είτε από μυωπία του πολιτισμού, πλήττει
κάθε τόσο τους ανθρώπους. Απόστολοι, ναι, μα ποιας «θρησκείας», αφού σεβόμενοι
τις εντολές της μιας, υποχρεώνονται να παραβιάσουν τις εντολές της άλλης;