ΔΡΟΜΟΙ

Ο 20ός αιώνας…

… ήταν άραγε ο αιώνας του Χίτλερ; Υπάρχουν μόνο δύο δυνατές
απαντήσεις σε αυτό το ερώτημα, το οποίο θέτει στην αρχή της βιογραφίας του
Χίτλερ ο Ίαν Κέρσο (εκδ. «Scripta»). Όμως, ο Βρετανός ιστορικός αφιερώνει μόνο
14 σελίδες στην άποψή του ­ οι υπόλοιπες 1.000 αναφέρονται σε διάφορα ιστορικά
γεγονότα. Είναι άραγε ο αναγνώστης υποχρεωμένος να αγοράσει ολόκληρο το
βιβλίο, όταν αυτό που τον ενδιαφέρει βρίσκεται στην αρχή κιόλας του πρώτου
τόμου; Φαίνεται πως ναι. Και όμως, οι τελευταίοι μήνες του 20ού αιώνα σίγουρα
δεν ήταν η εποχή του Χίτλερ, αλλά η εποχή του Ίντερνετ. Αυτό το Ίντερνετ
υπόσχεται πως, από το φθινόπωρο, θα μπορεί να παραγγέλνει κανείς αποσπάσματα
από βιβλία, αντί να τα αγοράζει ολόκληρα.

Όποιος θέλει…

… πάντως να αγοράσει ένα κομμάτι από το βιβλίο του Κέρσο, θα πρέπει να
περιμένει και άλλο, αφού η εταιρεία iUniverse, που βρίσκεται πίσω από αυτό το
εγχείρημα, για την ώρα συνεργάζεται με έναν μόνον εκδοτικό οίκο, που εκδίδει
ταξιδιωτικούς οδηγούς (IDG Books). Αν μη τι άλλο, θα μπορεί κανείς στο εξής να
κουβαλάει λιγότερη σαβούρα στις αποσκευές του. Αν πηγαίνει, ας πούμε, στο Σαιν
Τροπέ, μπορεί να αφήσει στο σπίτι τον οδηγό για το Παρίσι. Η σκέψη πίσω από
όλα αυτά είναι: τι να την κάνεις ολόκληρη την «Άννα Καρένινα» ή ολόκληρο τον
«Οδυσσέα», όταν έχεις την περίφημη σκηνή του τρύγου ή τον εσωτερικό μονόλογο
την ώρα που γεννιέται ο κεντρικός ήρωας;

Οι εμπνευστές…

… της ιδέας «βιβλία με το μαχαίρι» λένε πως δεν έχουν κατά νου να
«σφάξουν» μεγάλα λογοτεχνικά έργα. Μολονότι σκέφτονται να συμπεριλάβουν
μερικές ανθολογίες στον κατάλογό τους, η βασική τους ιδέα είναι να
περιοριστούν σε μη λογοτεχνικά βιβλία. Ο κίνδυνος είναι λοιπόν ορατός για
φιλοσοφικά, επιστημονικά ή ιστορικά έργα σαν του Κέρσο. Φυσικά, τα αποσπάσματα
θα τιμολογούνται φθηνότερα απ’ ό,τι το ολοκληρωμένο έργο.

Μια μπακαλίστικη…

… λογική βλέπει πίσω απ’ όλα αυτά η γερμανική εφημερίδα «Frankfurter
Allgemeine Zeitung». Θα μπορούσε, ας πούμε, αυτή η εταιρεία να πουλάει κείμενα
σαν και αυτό: «Ήταν άραγε ο 20ός αιώνας ο αιώνας του Χίτλερ; Η επίθεση των
εθνικοσοσιαλιστών στις ρίζες του πολιτισμού έβαλε τη σφραγίδα της στον 20ό
αιώνα. Ο Χίτλερ ήταν το κεντρικό πρόσωπο της επίθεσης. Όμως ήταν απλώς ο πιο
σημαντικός εκφραστής της και όχι η πρωταρχική αιτία της». Δεκατέσσερις σελίδες
μέσα σε τέσσερις φράσεις. Σοφά λόγια από έναν σοφό άνθρωπο, που ζυγίζουν όσο
και το βάρος τους σε χρυσάφι. Αυτό το απόσταγμα θα έπρεπε να κοστίζει
περισσότερο από ολόκληρο το βιβλίο. Μα, προσοχή! Θα μπορούσε να υπάρξει
πρόβλημα με το copyright. Γιατί στην Αμερική (πού αλλού;) υπάρχει μια εταιρεία
που εδώ και πολλές δεκαετίες βγάζει λεφτά «σφάζοντας» πολυσέλιδα βιβλία.
Λέγεται «Reader’s Digest».