Προσοχή στα ψιλά γράμματα

Οι περισσότεροι από τους όρους που περιλαμβάνονται σε μια σύμβαση στεγαστικού
δανείου, είναι για την προστασία της τράπεζας. Από την πρώτη στιγμή που
κάποιος αποφασίσει να πάρει ένα στεγαστικό δάνειο για την αγορά, επέκταση ή
επισκευή κατοικίας, η ενημέρωση που ενδεχομένως θα του κάνει ο υπάλληλος της
τράπεζας, στην οποία θα απευθυνθεί σχετικά με τους όρους του δανείου που έχει
αποφασίσει να πάρει, είναι ­ τις περισσότερες φορές ­ δυσνόητη. Άλλοτε, πάλι,
ο ενδιαφερόμενος δανειολήπτης θα πρέπει μόνος του να διαβάσει και να
κατανοήσει τους όρους της σύμβασης, καθώς δεν υπάρχουν πάντα οι κατάλληλα
ενημερωμένοι και εκπαιδευμένοι υπάλληλοι που θα μπορέσουν να λύσουν κάθε
απορία και να δώσουν όλες τις απαντήσεις που χρειάζονται.

Η καλύτερη λύση, σε αυτή την περίπτωση, θα ήταν η παρουσία ενός δικηγόρου που
είναι σε θέση και να «αποκωδικοποιήσει» τους όρους που περιλαμβάνονται στα
συμβόλαια ή και να ζητήσει διευκρινήσεις σε σημεία που μπορεί να αποδειχθούν
επικίνδυνα στο μέλλον. Επειδή, όμως, αυτό συνήθως δεν γίνεται, οι δανειολήπτες
θα πρέπει να έχουν κατά νου τα ακόλουθα:

Οι όροι που περιλαμβάνονται στις συμβάσεις των στεγαστικών δανείων αφορούν τις
υποχρεώσεις των δανειοληπτών. Έτσι, αν ο δανειολήπτης είναι τυπικός και
αποπληρώνει εγκαίρως τις τοκοχρεολυτικές δόσεις μέχρι τη λήξη του συμβολαίου,
δεν υπάρχει κανένα πρόβλημα. Αν, όμως, δεν ανήκει σε εκείνη την ομάδα
δανειοληπτών που είναι ιδιαίτερα τυπικοί, ίσως και λόγω οικονομικών
προβλημάτων που ενδέχεται να παρουσιαστούν μετά τη λήψη του δανείου, θα πρέπει
να γνωρίζει ότι οι όροι που καλείται να προσυπογράψει (χωρίς να έχει το
δικαίωμα της διαπραγμάτευσης στις περισσότερες περιπτώσεις) δεν του αφήνουν
κανένα περιθώριο καθυστέρησης στην καταβολή των δόσεων, ανεξάρτητα από τον
λόγο στον οποίο μπορεί να οφείλεται η καθυστέρηση της πληρωμής. Οι τράπεζες
περιλαμβάνουν στα συμβόλαια των στεγαστικών δανείων πολλαπλά δικαιώματα
καταγγελίας των δανείων, κάτι που δεν έχει δικαίωμα να κάνει ο δανειολήπτης.

Στις περισσότερες συμβάσεις στεγαστικών δανείων, μεταξύ άλλων, πρέπει να
αναφέρεται και το όνομα ενός εγγυητή, ο οποίος υπογράφει και εγγυάται υπέρ του
οφειλέτη για την κανονική εξυπηρέτηση του δανείου και την εξόφλησή του. Στους
όρους των συμβάσεων αναφέρεται ότι, σε περίπτωση που η τράπεζα διαπιστώσει ότι
το ποσό του δανείου ή μέρος αυτού δεν χρησιμοποιήθηκε σε «εύλογο χρόνο» για
την αγορά του ακινήτου το οποίο αναγράφεται στη σύμβαση, μπορεί να την
καταγγείλει και να καταστήσει το δάνειο ληξιπρόθεσμο και απαιτητό,
προσαυξημένο μάλιστα με τους τόκους έξι μηνών επί της αξίας του δανείου. Οι
τράπεζες, για την εξασφάλισή τους, ζητούν την προσημείωση ή την υποθήκη του
ακινήτου με αξία 120% έως 130% της αξίας του δανείου.

Στις περιπτώσεις που γίνεται τμηματική καταβολή του δανείου και εφόσον ο
οφειλέτης καθυστερεί την εξόφλησή του, η τράπεζα έχει το δικαίωμα να μην
καταβάλλει το υπόλοιπο του δανείου αλλά να το πιστώσει με το μη εκταμιευμένο
κεφάλαιο. Και αυτό το δικαίωμα περιλαμβάνεται στους όρους που υπογράφει ο
δανειολήπτης.

Ανατοκισμός

Επίσης, με την υπογραφή της σύμβασης ο δανειολήπτης συμφωνεί ότι σε περίπτωση
καθυστέρησης καταβολής των δόσεων του δανείου θα χρεώνεται «αυτοδικαίως» για
τα καθυστερούμενα ποσά, χωρίς προηγούμενη ειδοποίηση, με τόκους υπερημερίας
που σήμερα ανέρχονται στο επιτόκιο του δανείου προσαυξημένου κατά 2,5%. Οι
καθυστερούμενοι τόκοι εντοκίζονται από την πρώτη μέρα της καθυστέρησης
καταβολής τους, ενώ κάθε εξάμηνο οι τόκοι τους προστίθενται στο ληξιπρόθεσμο
κεφάλαιο. Οι όροι των συμβολαίων που οι δανειολήπτες υπογράφουν αναφέρουν
ρητώς ότι όλοι οι όροι της σύμβασης είναι ουσιώδεις σε περίπτωση παράβασής
τους. Μάλιστα, ο οφειλέτης αναγνωρίζει ότι σε περίπτωση καθυστέρησης στην
καταβολή των δόσεων, κάθε καταβολή του στην τράπεζα θα εξοφλεί κατά σειράν
τους καθυστερούμενους τόκους υπερημερίας, τους συμβατικούς τόκους, τα
οφειλόμενα έξοδα και τέλος το καθυστερούμενο κεφάλαιο.

Η ενοποίηση

Την 1/1/2002 όλοι οι λογαριασμοί θα πρέπει να έχουν μετατραπεί σε ευρώ με την
σταθερή ισοτιμία δραχμής/ευρώ, οι τόκοι των δανείων θα εκφράζονται σε ευρώ και
η ανατιμολόγησή τους στις συμβάσεις κυμαινομένου επιτοκίου θα γίνεται πλέον
στα επιτόκια του ευρώ. Για τα μεσομακροπρόθεσμα, όμως, δάνεια σταθερού
επιτοκίου, όπου ο σχετικός συμβατικός όρος λήγει μετά το 2002, το επιτόκιο που
έχει συμφωνηθεί είναι υποχρεωτικό για τον δανειολήπτη, έστω κι αν τα επιτόκια
της αγοράς έχουν μειωθεί σημαντικά, στα επίπεδα του ευρώ. Δηλαδή, στο πλαίσιο
της αρχής της συνέχειας των συμβάσεων, δεν αλλάζει κανείς συμβατικός όρος
εξαιτίας της μετατροπής της σύμβασης στο ευρώ και επομένως ο δανειζόμενος
είναι «κλειδωμένος» σε όλη τη συμβατική διάρκεια σταθερού επιτοκίου στα
υψηλότερα επιτόκια της δραχμής, ενώ τα επιτόκια της αγοράς και η αποπληρωμή
του δανείου εκφράζονται πλέον σε ευρώ.