Αποδοχές-μαμούθ για ανώτατα στελέχη στις ΗΠΑ

Τα ανώτατα διοικητικά στελέχη των αμερικανικών επιχειρήσεων, ιδιαίτερα αυτά που αναλαμβάνουν θέσεις σε εταιρείες της νέας οικονομίας, όπως είναι αυτές του Ίντερνετ, λαμβάνουν υψηλότατες αποδοχές

Ολόκληρη την τελευταία δεκαετία οι αυξήσεις των μισθών των ανώτατων στελεχών
των αμερικανικών επιχειρήσεων ήταν συνεχείς, αλλά μέσα στο 1999 ξεπέρασαν κάθε
όριο. Κι αυτό, γιατί οι μισθοί των ανώτατων στελεχών που απασχολούνται σε
μερικές από τις μεγαλύτερες εταιρείες των ΗΠΑ έφτασαν, κατά μέσο όρο, τα 11,9
εκατ. δολάρια το χρόνο, παρουσιάζοντας μέση αύξηση που ξεπερνά το 23%. Αυτό
πρακτικά σημαίνει ότι ένας διευθύνων σύμβουλος που ελέγχει τις τύχες μιας
τέτοιας εταιρείας, κερδίζει μέσα σε μια μόνο ημέρα όσα βγάζει ένας μέσος
Αμερικανός εργαζόμενος ολόκληρο τον χρόνο.

Και δεν είναι μόνο αυτό. Αν συνυπολογιστούν και τα δικαιώματα που κάποια από
αυτά τα στελέχη έχουν στην αγορά μετοχών, καθώς και άλλες παροχές, που μπορεί
-για παράδειγμα -να έχουν τη μορφή «πριμ» για την επίτευξη συγκεκριμένων
στόχων, ένας ηγέτης επιχείρησης μπορεί να βάζει στην τσέπη του άλλα 75 εκατ.
δολάρια τον χρόνο. Οι αριθμοί αυτοί είναι τρομακτικοί, καθώς φτάνουν σε πολύ
υψηλότερα επίπεδα από τις αμοιβές που καταβάλλονται συνήθως σε εργαζομένους
οποιαδήποτε κλάδου.

Φυσικά, οι ηγέτες των παραδοσιακών κολοσσών δεν είναι οι μόνοι που λαμβάνουν
τέτοια τεράστια ποσά. Τα ιδρυτικά στελέχη των επιχειρήσεων που
δραστηριοποιούνται στην υψηλή τεχνολογία, οι οποίες αποτελούν ουσιαστικά την
καρδιά της νέας οικονομίας, έχουν κατά περίπτωση ακόμη μεγαλύτερες αποδοχές.
Κατά μέσο όρο, οι πιο επιτυχημένοι βγάζουν περίπου 27 εκατ. δολάρια το χρόνο.
Στο ποσό αυτό υπολογίζονται μισθοί καθώς και η τρέχουσα αξία των μετοχών που
έχουν στην κατοχή τους.

Τα στοιχεία αυτά προκύπτουν από μελέτη που πραγματοποιήθηκε για λογαριασμό του
Money & Business. Τα αποτελέσματα προέκυψαν από τον υπολογισμό των μισθών
και άλλων παροχών που αντιστοιχούν στους διευθύνοντες συμβούλους 100 από τις
μεγαλύτερες αμερικανικές εταιρείες που δεν δραστηριοποιούνται όμως στο χώρο
της τεχνολογίας. Αντίθετα με άλλες μελέτες, οι ερευνητές για να υπολογίσουν
τις αποδοχές αυτές έλαβαν υπόψη τους τις προοπτικές των μετοχών κάθε εταιρείας
με βάση τη σημερινή τους αξία. Τα αποτελέσματα που προκύπτουν δείχνουν όμως
ένα ακόμη πράγμα: Ότι υπάρχει μεγάλη ψαλίδα ανάμεσα στις μετοχές που ανήκουν
σε παραδοσιακές εταιρείες της παλαιάς οικονομίας και σε μετοχές οι οποίες
ανήκουν σε εταιρείες της νέας οικονομίας. Είναι ενδεικτικό ότι οι μετοχές που
ανήκουν σε εταιρείες υψηλής τεχνολογίας το τελευταίο διάστημα παρουσιάζουν
ιδιαίτερα έντονες διακυμάνσεις όπως αυτό φαίνεται και από την πορεία του
δείκτη Νάσντακ.

Παρ’ όλα αυτά, τα κέρδη τους στο διάστημα του προηγούμενου έτους ήταν
ιδιαίτερα υψηλά. Φτάνει μόνο να αναφερθεί ότι κατά το διάστημα αυτό ο Νάσντακ
σημείωσε κέρδη 83%. Μεγάλο μέρος της υπόλοιπης αγοράς παρέμενε για αρκετούς
μήνες στάσιμο. Το αποτέλεσμα ήταν ότι πολλά ανώτατα διοικητικά στελέχη που
ανήκουν σε μερικές από τις πιο γνωστές εταιρείες της χώρας όπως είναι η Ζίροξ,
η Ματέλ και άλλες, είδαν τις μετοχές τους να παραμένουν στάσιμες τουλάχιστον
για κάποιο διάστημα.

Η τάση αυτή δημιούργησε μια νέα κατηγορία στελεχών, εκείνα που ενδιαφέρονται
να εργαστούν σε εταιρείες υψηλής τεχνολογίας. Τη διαπίστωση ότι τα περισσότερα
από τα ανώτατα κυρίως στελέχη θέλουν να εργαστούν σε εταιρείες του διαδικτύου
Ίντερνετ διατυπώνει ακόμη ο πρόεδρος της εταιρείας συμβούλων Τζόνσον και
Συνεργάτες, κ. Άλαν Τζόνσον. «Όταν η αγορά ανεβαίνει όλοι θέλουν μερίδιο»,
δηλώνει ο Τζέιμς Χατς αντιπρόεδρος της Compensation Resource Group. «Όταν το
χρηματιστήριο πέφτει, τότε όλοι λένε ότι η αγορά δεν σχετίζεται με την απόδοση
της εταιρείας», καταλήγει ο ίδιος. Για το λόγο αυτό δεν είναι λίγοι οι
διευθυντές, κυρίως εκείνοι οι οποίοι εργάζονται σε εταιρείες υψηλής
τεχνολογίας, οι οποίοι ζητούν εγγυήσεις που θα τους προστατεύουν από τέτοιες
εξελίξεις όπως είναι η πτώση των τιμών των μετοχών. Ο Τζόζεφ Γκάλι που έφυγε
από την Μπλακ και Ντέκερ πέρσι τον Ιούνιο για να αναλάβει την προεδρία της
Άμαζον έλαβε δικαιώματα για σχεδόν δύο εκατ. μετοχές της εταιρείας. Και δεν
ήταν μόνο αυτό. Ο ίδιος ζήτησε και έλαβε την υπόσχεση ότι η Άμαζον θα του
κατέβαλλε τη διαφορά στην περίπτωση που οι μετοχές αυτές αξίζουν λιγότερα από
20 εκατ. δολάρια μέχρι το 2003. Έτσι λοιπόν όλα τα κορυφαία στελέχη το
κανόνισαν έτσι ώστε να βγαίνουν κερδισμένοι σε κάθε περίπτωση.

Παρ’ όλα αυτά, ο κίνδυνος εξακολουθεί να υπάρχει για πολλούς από αυτούς. Αυτό
συμβαίνει επειδή οι περισσότεροι και ιδιαίτερα όσοι απασχολούνται πλέον ή
σκοπεύουν να απασχοληθούν σε εταιρείες που δραστηριοποιούνται στο χώρο της
υψηλής τεχνολογίας όπως είναι το Ίντερνετ, ζητούν και παίρνουν μετοχές. Στην
περίπτωση που η αγορά αυτή αποδειχτεί ότι πράγματι είναι μια «φούσκα» τότε δεν
αποκλείεται πολλοί από αυτούς να βρεθούν να κολυμπούν στα βαθιά χωρίς σωσίβιο.

Αλλά το δέλεαρ αυτό για τα στελέχη των «παραδοσιακών» επιχειρήσεων της παλαιά
οικονομίας παραμένει. Πρόσφατα η Πατρίσια Κρούσελ άφησε τη θέση του προέδρου
στο τηλεοπτικό δίκτυο ABC προκειμένου να αναλάβει την Healtheon/WebMD μια
εταιρεία που δραστηριοποιείται στο Ίντερνετ. Τον περασμένο Αύγουστο ο Ντάνιελ
Σούλμαν της ΑΤ & Τ μεταπήδησε στην Priceline. com. Τον περασμένο
Φεβρουάριο ήλθε και τον βρήκε στην ίδια εταιρεία η Χάιντι Μίλερ, που άφησε για
το λόγο αυτό τη Citigroup. Η Andersen Consulting, η Federal Express και η Nike
έχασαν πέρσι στελέχη με αυτόν τον τρόπο.

Οι αποχωρήσεις αυτές άφησαν τις εταιρείες της παλαιάς οικονομίας να αναζητούν
τρόπους ώστε να προσελκύσουν ανώτατα στελέχη με υψηλές και αποδεδειγμένες
ικανότητες. Κι αυτό γιατί με την αποχώρηση πολλών στελεχών το ηθικό έπεσε
κατακόρυφα. Μερικές από τις εταιρείες αυτές καταφεύγουν σε στρατηγικές
πληρωμής που χρησιμοποιούσαν κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του ’70 όταν οι
τιμές των μετοχών των εταιρειών αυτών ακολουθούσαν συνεχή ανοδική πορεία.
Έτσι, για να κρατήσουν τα στελέχη τους προσφέρουν αυξήσεις και πρόσθετες
αποδοχές με τη μορφή υψηλών «πριμ». Η στρατηγική αυτή είναι αντίθετη με εκείνη
που χρησιμοποιούν οι παραδοσιακές εταιρείες του Ίντερνετ οι οποίες
εξακολουθούν να προσφέρουν πρόσθετες παροχές με τη μορφή μετοχών οι οποίες
υπόσχονται υψηλές αποδόσεις αλλά με υψηλότερο ρίσκο.

Για τους διευθύνοντες συμβούλους των 100 εταιρειών παλαιάς οικονομίας που
βρίσκονται στη λίστα του Money & Business οι αυξήσεις έφτασαν το 30% για
το 1999, κυρίως λόγω της υψηλής κερδοφορίας των εταιρειών τους. «Θέλουμε να
σιγουρέψουμε ότι ένα μεγαλύτερο ποσοστό πάει σε αυτούς που παρουσίασαν την
καλύτερη απόδοση», δηλώνει ο Ρικ Μαρτίνο της ΙΒΜ.

Στις υψηλότερες βαθμίδες όλο και περισσότερες εταιρείες δίνουν μετοχές στα
ανώτατα διοικητικά στελέχη. Πρόκειται για πραγματικές μετοχές και όχι για
δικαιώματα οι οποίες είναι πιο ανθεκτικές στην πτώση ακόμη και εάν το στέλεχος
χρειαστεί να τις κρατήσει για μεγαλύτερο ή συγκεκριμένο διάστημα προκειμένου
να έχουν το κέρδος που θέλουν. Το 39% των μεγάλων επιχειρήσεων έδωσαν στους
διευθύνοντες συμβούλους τους τέτοια «πριμ» πέρσι. Όπως προκύπτει από τα
στοιχεία, οι αυξήσεις στις πρόσθετες αυτές αποδοχές έφτασαν το 33% σε σύγκριση
με αυτές του 1998. Φαίνεται πλέον ότι όλο και περισσότερες εταιρείες να μην
προβληματίζονται για ένα νόμο που ψηφίστηκε το 1993 που περιορίζει το βασικό
μισθό που δικαιούται κάθε ανώτατο στέλεχος στο ένα εκατ. δολάρια. Ο νόμος
βέβαια είναι πιο ελαστικός όσον αφορά τα «πριμ».