ΔΡΟΜΟΙ

Η αρχαία τέχνη…

… του «γλειψίματος» είναι παραπλανητική, διπρόσωπη και πανούργα ­ και ποτέ
δεν έπαψε να είναι αποτελεσματική. Η κολακεία, η χρήση της, η κατάχρησή της
και η ιστορία της είναι το θέμα ενός βιβλίου που σίγουρα κάθε φιλόδοξος
άνθρωπος θα ήθελε να κουβαλάει μαζί του: «Είσαι τόσο καλός: Σύντομη ιστορία
της κολακείας» του Ρίτσαρντ Στένγκελ (εκδ. Simon & Schuster). Το βιβλίο
ανατρέχει σε αυτή την υψηλή τέχνη, από την κοινωνία των χιμπαντζήδων μέχρι
τους αρχαίους Αιγυπτίους και τους σύγχρονους πολιτικούς: «Η κολακεία είναι ένα
είδος χειραγώγησης της πραγματικότητας που χρησιμοποιεί την ανύψωση του άλλου
προς ίδιον όφελος». Το εξώφυλλο του βιβλίου κοσμείται από έναν μεγαλοπρεπή
πισινό, που πάνω του διακρίνοναι τα ίχνη από το κραγιόν που άφησαν δύο χείλη.

Η κολακεία…

… υποστηρίζει ο Στένγκελ, γεννήθηκε μαζί με την ανθρώπινη ανασφάλεια. Ο
αρχαίος δημαγωγός Θεοκρίνης δεν έπαυε να λέει στους Αθηναίους πως τους
αγαπούσε όσο και την οικογένειά του. Για να πετύχεις στην αυτοκρατορική αυλή
της Ρώμης, το «γλείψιμο» ήταν το ίδιο σημαντικό όσο και μια καλοπλυμένη
τήβεννος. Οι καλύτεροι κόλακες δεν είναι εκείνοι που λένε ψέματα, αλλά αυτοί
που εξωραΐζουν την αλήθεια. Όσο πιο υπερτροφικό είναι το «Εγώ» κάποιου, τόσο
πιο ευπαθής είναι αυτός στην κολακεία, λέει ο Στένγκελ. Η εμπειρία της
κολακείας είναι καθημερινή. «Έχετε υπέροχο γούστο», λέει η πωλήτρια στο
μαγαζί. «Το ίδιο πουκάμισο αγόρασα και εγώ για τον φίλο μου». «Θαυμάσια
επιλογή», σπεύδει να συμφωνήσει μαζί μας ο σερβιτόρος για το κρασί. «Κάνετε
πολύ καλά που μας έρχεστε εδώ κάθε χρόνο», μας διαβεβαιώνει ο ξενοδόχος στις
διακοπές μας. «Σας ευχαριστώ που βρήκατε τον χρόνο να έρθετε, ξέρω πως είστε
πολυάσχολος», μας λέει ο τραπεζίτης.

Έναν οδηγό…

… για επιτυχημένη κολακεία παραθέτει ο Στένγκελ στον επίλογο. «Να είστε
συγκεκριμένος», υπαγορεύει ο πρώτος κανόνας. Δεν φτάνει μονάχα να λέμε σε
κάποιον πως είναι υπέροχος, πρέπει να του λέμε και γιατί: «Έχετε τα ωραιότερα
μάτια που είδα ποτέ». Ένας από τους αγαπημένους κανόνες του Στένγκελ είναι
αυτός: «Να κολακεύετε τους ανθρώπους πίσω από την πλάτη τους». Πείτε στον φίλο
κάποιου πως πιστεύετε ότι ο φίλος του είναι υπέροχος και ύστερα απολαύστε το
κομπλιμέντο καθώς θα φτάνει στον προορισμό του. Έτσι δεν δείχνετε πως τον
«γλείφετε», αλλά πως έχετε τόσο πολύ εντυπωσιαστεί από αυτόν, που τον
επαινείτε ακόμη και όταν δεν είναι παρών.

Μην επαινείτε…

… ποτέ απευθείας τον διευθυντή σας, προστάζει ένας άλλος σιδηρούς κανόνας. Ο
διευθυντής σας μπορεί να σας επαινεί για τη δουλειά σας, αλλά θα ήταν αυθάδεια
να τον επαινέσετε εσείς. Ζητήστε καλύτερα τη συμβουλή του. Έστω και μια μικρή
χάρη υποδηλώνει πως το πρόσωπο από το οποίο τη ζητάτε είναι ισχυρό και ικανό
για να σας την κάνει. Εντοπίστε την αδυναμία κάποιου που θέλετε να κολακέψετε
και εξυμνήστε το αντίθετό της. Είναι αυτή μια παραλλαγή του παλιού
αποφθέγματος του Καζανόβα: «Να επαινείτε τις όμορφες για την εξυπνάδα τους και
τις έξυπνες για την όμορφιά τους». Όπως δείχνουν όλοι αυτοί οι κανόνες, η
κολακεία είναι τόσο πολυπρόσωπη όσο και οι απατεώνες που ελπίζουν σε αυτήν.