Στον αφρό της ελεύθερης κατάδυσης με βουτιά 114 μέτρων

Η ανάσα του διήρκησε λίγο παραπάνω από δύο λεπτά. Όμως τον πήγε πολύ
μακριά… Για την ακρίβεια 114 μέτρα κάτω από την επιφάνεια της θάλασσας! Ο
29χρονος γυμναστής Χρόνης Χλίτσιος κατάφερε χθες να κάνει το όνειρό του
πραγματικότητα στα βαθιά νερά της Σύμης, φτάνοντας σε ένα βάθος απαγορευτικό
για τους περισσότερους ανθρώπους.

ΣΥΜΗ.

Μέχρι στιγμής τέσσερις ελεύθεροι δύτες σε όλο τον κόσμο, οι Ιταλοί Ουμπέρτο
Πελιτζάρι και Τζιάν Λούκα Τζενόνι, ο Κουβανός Φραντζίσκο Φερέρας και ο Γάλλος
Λοΐκ Λε Φερμ κατόρθωσαν να αγγίξουν το βυθό (στο συγκεκριμένο βάθος).

Ο Χρόνης Χλίτσιος είναι από χθες ο πρώτος Έλληνας ελεύθερος δύτης που έσπασε
το φράγμα των 100 μέτρων στην κατηγορία των «no limits».

Σε αυτό το είδος της ελεύθερης κατάδυσης ο δύτης κρατιέται από ένα έρμα (σ.σ.:
μια συσκευή που περιέχει, στην περίπτωση του Χρόνη Χλίτσιου, 28 κιλά βάρος) με
τα πόδια προς τα κάτω και «τσουλάει» πάνω σε ένα κάθετο σχοινί. Η συσκευή
διαθέτει φρένο, ενώ για την ανάδυση χρησιμοποιεί ένα μπαλόνι ανέλκυσης 50
λίτρων.

Ολόκληρο επιτελείο

Η επιτυχία του αποκτά ακόμη μεγαλύτερη αξία, αφού σε αντίθεση με όλους τους
προαναφερόμενους επαγγελματίες της ελεύθερης κατάδυσης, που έχουν πίσω τους
ένα ολόκληρο επιτελείο από ειδικούς γιατρούς, φυσιολόγους και τεχνικούς με
εξοπλισμούς εκατομμυρίων, ο 29χρονος από το Βόλο, εκτός από την ικανότητά του
πλαισιώνεται μόνο από μερικούς φίλους που τον βοηθούν στις προσπάθειές του.

Ο αρχικός στόχος ήταν να φτάσει στα 120 μέτρα. Όμως οι ατυχίες που τον
συνόδευαν καθ’ όλη τη διάρκεια της προετοιμασίας του φαίνεται πως δεν τον
ξέχασαν και χθες. Στη θάλασσα έπνεαν άνεμοι εντάσεως από 7 έως 8 Μπωφόρ ενώ
λίγο πριν από τη βουτιά χάλασε η υποβρύχια κάμερα! Αυτό είχε ως αποτέλεσμα,
όπως ο ίδιος εξήγησε, όταν έφτασε κάτω να μην βλέπει τα φώτα και να νομίσει
ότι έπρεπε να ανέβει στην επιφάνεια…

Σιωπή στην εξέδρα

Είναι λίγο πριν από τη μία το μεσημέρι. Στο κατάστρωμα του σκάφους
υποστήριξης, της παντόφλας «Simi Fish 1» που έχει μετατραπεί σε πλωτή εξέδρα
καταδύσεων επικρατεί απόλυτη σιωπή. Οι συνεννοήσεις γίνονται με νοήματα για να
μην αποσπάται από την αυτοσυγκέντρωσή του ο νεαρός αθλητής.

Ο τελευταίος κρατιέται πάνω στο έρμα και προσπαθεί να σχεδιάσει όλη τη βουτιά
για χιλιοστή φορά μέσα στο μυαλό του. Έχει ήδη ξεκινήσει τη διαδικασία του
υπεραρισμού. Ο πατέρας του, ο κυρ Αργύρης, που είναι πάντα μαζί του κρατάει το
κορδόνι απελευθέρωσης, ενώ ο επόπτης αρχίζει να μετράει αντίστροφα.

Οι δύτες ασφαλείας είναι ήδη στο νερό έχοντας πάρει θέση κατά μήκος ενός
δεύτερου σχοινιού, έτοιμοι να επέμβουν στην περίπτωση που κάτι δεν πάει καλά.
Τα λεπτά εκεί κάτω περνούν με αγωνία, αφού οι δύτες στέκονται στη μέση του
πουθενά χωρίς να έχουν όλο το χρόνο στη διάθεσή τους, αφού αν δεν τηρηθεί το
πλάνο της κατάδυσης η νόσος των δυτών και η μέθη είναι πολύ εύκολο να
εκδηλωθούν. Εύκολα μπορείς να αποπροσανατολιστείς αν δεν κοιτάς το σχοινί, ενώ
από το βυθό ανεβαίνει συνεχώς ένας πίδακας από φυσαλίδες.

Ζέσταμα στα 40 μέτρα

«Τώρα», ακούγεται η φωνή του επόπτη και το έρμα απασφαλίζεται. Η κάθοδος προς
το απέραντο γαλάζιο έχει αρχίσει… Είχε προηγηθεί μια βουτιά-ζέσταμα στα 40
μέτρα.

Οι δύτες ασφαλείας, αλλά και η ομάδα επιφανείας περιμένουν με αγωνία να
ακούσουν τον μακρινό στην αρχή, και πιο έντονο στη συνέχεια, ήχο που κάνει το
μπαλόνι ανέλκυσης.

Έχουν ήδη περάσει δύο λεπτά και ο 29χρονος γυμναστής περνάει με άνεση μπροστά
από τους δύτες ασφαλείας. Μας χαιρετά καθώς ανεβαίνει και βγαίνει για την
πολυπόθητη αναπνοή. Τα πανηγύρια έχουν αρχίσει ήδη από τους δύτες στο βυθό.
Συνολική παραμονή του Χρόνη Χλίτσιου στο νερό δύο λεπτά και τριάντα δεύτερα.

Ήταν σαν να είχε κατέβει και ανέβει με μια ανάσα, από ένα κτίριο 40 ορόφων,
μόνο που εδώ, στο περιβάλλον της θάλασσας, τα πράγματα είναι πολύ πιο δύσκολα,
αλλά και επικίνδυνα…

Μετά την κατάδυση. Ο Χρόνης Χλίτσιος μετά την προσπαθειά του επιστρέφει στη Σύμη χαρούμενος για το νέο ρεκόρ

Φρένο στον πάτο

Κατά την κάθοδό του ο Χρόνης Χλίτσιος ενεργοποιεί το φρένο του έρματος για
μερικά δευτερόλεπτα στα 95 μέτρα. Του ήταν πολύ δύσκολο να εξισώσει. Άλλωστε
μετά τα 70, όπως λέει, η εξίσωση των αυτιών γίνεται τρεις φορές ανά
δευτερόλεπτο! Τα πνευμόνια του εξαιτίας της πίεσης του νερού δεν μπορούσαν
άλλο να συρρικνωθούν με αποτέλεσμα ο δύτης να μην μπορεί να ανεβάσει πίεση που
του είναι απαραίτητη για να εξισώσει στα αυτιά του. Από εκεί και πέρα, μέχρι
τα 114 μέτρα η κάθοδος του έρματος έγινε με πολύ πιο αργό ρυθμό.

Η νάρκωση έχει ήδη κάνει την εμφάνισή της. «Είναι σαν να μην έχεις μυαλό»,
λέει ο ίδιος μιλώντας λίγο αργότερο στα «ΝΕΑ». «Οι κινήσεις γίνονται με
δυσκολία διότι στα χέρια δεν υπάρχει αίμα εξαιτίας της περιφερικής
αγγειοσυστολής που συντελείται. Οι σφυγμοί της καρδιάς έχουν πέσει παρά πολύ
και το ζητούμενο είναι να βρεις τη βαλβίδα και να ανοίξεις τον αέρα για να
γεμίσει το μπαλόνι ανέλκυσης για την άνοδο στην επιφάνεια».

Χωρίς μάσκα

Στην προσπάθειά του αυτή ο νεαρός άντρας δεν χρησιμοποίησε ούτε μάσκα, για να
μη χάσει πολύτιμο αέρα όταν θα χρειαστεί να εξισώσει την πίεση μέσα σε αυτήν,
αλλά ούτε και ειδικούς φακούς επαφής, επειδή, όπως εξήγησε, το κόστος για την
αγορά τους ήταν απαγορευτικό γι’ αυτόν…

Έτσι εξηγείται και το άγχος του να βρει τη βαλβίδα, αφού χωρίς μάσκα ή φακούς
επαφής και με το σκοτάδι που επικρατεί σε αυτό το βάθος δεν έβλεπε σχεδόν
τίποτα!

Οι ατυχίες. Λίγο πριν τη βουτιά χάλασε η υποβρύχια κάμερα. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα, όπως ο ίδιος εξήγησε, όταν έφτασε κάτω να μην βλέπει τα φώτα και να νομίσει ότι έπρεπε να ανέβει στην επιφάνεια…

Η βραδυκαρδία

«Καταδυτικό αντανακλαστικό» είναι οι δύο λέξεις, όπως εξηγεί ο Νίκος
Αναστασιάδης, βιολόγος ειδικός σε θέματα φυσιολογίας καταδύσεων και
εκπαιδευτής, που χαρακτηρίζουν επιστημονικώς τις αλλαγές που συντελούνται στον
οργανισμό σε αυτά τα βάθη: για την ακρίβεια έχουμε περιφερική αγγειοσυστολή,
συσσώρευση αίματος στους πνεύμονες για να μην συνθλιβούν (blood shift λέγεται
το φαινόμενο) και βραδυκαρδία.

Με την περιφερική αγγειοσυστολή μεταφέρεται ποσότητα του αίματος από τα άκρα
στον εγκέφαλο, στα πνευμόνια και την καρδιά προκειμένου να μειωθεί η απώλεια
θερμότητας από το σώμα και να οξυγονώνονται καλύτερα τα ζωτικά όργανα.

Έτσι γίνεται κατανοητή η δυσκολία, που προανέφερε ο 29χρονος ελεύθερος δύτης,
να κινήσει τα χέρια του. Η βραδυκαρδία εμφανίζεται επίσης με αντανακλαστικό
τρόπο, αφού η καρδιά δεν χρειάζεται πλέον να στέλνει μεγάλες ποσότητες αίματος
στην περιφέρεια.

Ο Ιταλός Πελιτζάρι

Το παγκόσμιο ρεκόρ κατέχει αυτή τη στιγμή ο Ιταλός Ουμπέρτο Πελιτζάρι, ο
οποίος έσπασε το φράγμα των 150 μέτρων. Τον ανταγωνίζεται ο Κουβανός, γνωστός
ως Πιπίν, ο οποίος έφτασε στα 163 μέτρα. Ωστόσο, μέχρι στιγμής, το ρεκόρ του
δεν έχει αναγνωριστεί, διότι οι οργανωτές δεν έχουν δείξει το βίντεο της
βουτιάς.

Το μεγάλο ατού του Χρόνη Χλίτσιου είναι η ικανότητά του να κρατάει την αναπνοή
του ­στατική άπνοια­ για έξι λεπτά και δέκα δευτερόλεπτα.

Απαγορευμένα βάθη

Η… κατάκτηση του απέραντου γαλάζιου από τους ελεύθερους δύτες είναι κάτι που
δεν μπορεί να εξηγηθεί με την απλή λογική. Δεν υπάρχουν συγκεκριμένες
απαντήσεις για το τι ωθεί τον καθένα από αυτούς να βουτούν σε αυτά τα
απαγορευμένα βάθη.

«Είναι μια μοναδική εμπειρία. Όσο κι αν ακούγεται παράξενο με τις βουτιές
αυτές έχω ανακαλύψει πράγματα που δεν ήξερα», λέει ο Χρόνης Χλίτσιος. «Πάντα
όταν είναι σε αυτά τα βάθη είναι σαν να ακούω δύο ένστικτα. Το ένα μου λέει
“φύγε” το άλλο “μείνε”, αλλά όταν βγαίνω στην επιφάνεια νιώθω υπέροχα και θέλω
να το ξανακάνω…».

Και όμως στην προσπάθεια αυτή δεν έλειψαν ούτε οι κίνδυνοι, αλλά ούτε και τα
οργανωτικά προβλήματα. «Κατά τη διάρκεια της προπόνησης μπλέχτηκε το μανταλάκι
της μύτης (σ.σ.: αντί να κλείνει τη μύτη του με τα χέρια προκειμένου να
εξισώνει την έχει κλείσει με ένα ειδικό μανταλάκι) στο σημείο που σταμάτησε το
έρμα πάνω στο σχοινί, ενώ σε μια από τις πρώτες βουτιές μόλις έφτασα στα 120
μέτρα δεν μπορούσα να βρω πού ήταν η βαλβίδα για το μπαλόνι ανέλκυσης», λέει ο
Χρόνης Χλίτσιος. «Και στις δύο περιπτώσεις επιστράτευσα όση ψυχραιμία μου είχε
μείνει προκειμένου να ανέβω στην επιφάνεια…».

Και χθες κινδύνεψε, αυτή τη φορά εξαιτίας των ισχυρών ρευμάτων, με αποτέλεσμα
να γυρνάει γύρω από το σχοινί της καθόδου!

Χατζής, ο θρύλος της κατάδυσης

Η βουτιά έγινε στη Σύμη, στον κόλπο του Νιμποριού (το βάθος φτάνει σε αυτό το
μέρος τα 150 μέτρα) στα πλαίσια του φεστιβάλ που διοργανώνεται στο νησί για
έκτη συνεχή χρονιά.

Άλλωστε, οι εξαιρετικές ικανότητες των κατοίκων της Σύμης στην ελεύθερη
κατάδυση ήταν γνωστές από την αρχαιότητα. Μάλιστα, σύμφωνα με τη μυθολογία, οι
κάτοικοι του νησιού ήταν απόγονοι του Γλαύκου (σ.σ.: γιου του Ανθηδόνα και της
Αλκυόνης, που κατά τον ιστορικό Μνασέα έκλεψε και παντρεύτηκε τη Σύμη με την
οποία ήρθε και κατοίκησε στο νησί) και αυτό εξηγούσε τις απίθανες επιδόσεις
τους στην ελεύθερη κατάδυση.

Ο Χρόνης Χλίτσιος πρόκειται να απονείμει σήμερα τιμητικό δίπλωμα στην
οικογένεια του Συμιακού ελεύθερου δύτη Στάθη Χατζή, ο οποίος πριν από 86
χρόνια κρατώντας μια πέτρα 15 κιλών (ένα καμπανέλι, όπως το έλεγαν οι Συμιακοί
ελεύθεροι δύτες) βούτηξε σε βάθος 88 μέτρων για τρία λεπτά και πενήντα οκτώ
δεύτερα, στον όρμο Πηγάδια της Καρπάθου, για να εντοπίσει και να δέσει τη
χαμένη στο βυθό άγκυρα του ιταλικού θωρηκτού «Regina Marherita». Όπως λέει ο
Νίκος Αναστασιάδης, «ο Στάθης Χατζής έγινε θρύλος διότι με το εγχείρημά του
ανέτρεψε τις μέχρι τότε υπάρχουσες θεωρίες της υπερβαρικής φυσιολογίας. Οι
γιατροί, ακόμη και στη δεκαετία του ’50, πίστευαν ότι σε βάθη μεγαλύτερα των
50 μέτρων το ανθρώπινο σώμα διαλύεται».

Μόνο μετά το 1970, όταν ο Γάλλος Ζακ Μαγιόλ πλησίασε τα 70 μέτρα ελεύθερης
κατάδυσης με «εναλλασσόμενα βάρη» (σ.σ.: σε αυτήν την κατηγορία
χρησιμοποιείται ειδικό σύστημα βάρους 30-45 κιλών που γλιστρώντας πάνω σε
κάθετο τεντωμένο σχοινί μεταφέρει τον δύτη στο βυθό. Στη συνέχεια όμως ο
τελευταίος ανεβαίνει στην επιφάνεια μόνο με τη βοήθεια των πτερυγίων του),
αναγκάστηκαν οι ειδικοί της καταδυτικής ιατρικής να δουν το λάθος τους.

Οι άπνοιες των σύγχρονων πρωταθλητών στην ελεύθερη κατάδυση πλησιάζουν μετά
βίας τα τρία λεπτά σε μια κατάδυση για ρεκόρ βάθους, κι αυτό μόνο χάρη στα
σύγχρονα συστήματα υποβοήθησης κατάδυσης. Κανένα από αυτά όμως δεν μπορεί να
συγκριθεί με τα τρία λεπτά και πενήντα οκτώ δεύτερα του Στάθη Χατζή, που
κατέγραψαν τα χρονόμετρα των δύο γιατρών του ιταλικού πολεμικού πλοίου. Και το
κυριότερο, η κατάδυση έγινε χωρίς στολή, ενώ τον ανέβασαν στην επιφάνεια με
ένα σχοινί που είχε δεμένο στο χέρι του!

Ο επόμενος στόχος του Χρόνη Χλίτσιου είναι τα 160 μέτρα. Από εκεί και πέρα, αν
τελικά τα καταφέρει, θα μπορεί ­ όπως λένε οι άνθρωποι του χώρου ­ να
συναγωνιστεί επί ίσοις όροις τους ξένους επαγγελματίες του είδους.