Τον λύτρωσε ο θάνατος

Ένα γκολ, μία ιστορία. Ο Γκίτζα σκοράρει στο τέρμα του Μπαρμπόσα. Δεξιά, ο Ησαΐας Αμπρόσιο ελπίζει πως σε μία από τις… περιγραφές του η φάση θα έχει διαφορετικό τέλος

Αναμφισβήτητα, πρόκειται για την πιο εκκεντρική τελετουργία του ποδοσφαίρου.
Κάθε εβδομάδα, ένας 73χρονος Βραζιλιάνος, ο Ησαΐας Αμπρόσιο, ταξιδεύει στο
Στάδιο Μαρακανά του Ρίο Ντε Τζανέιρο και ξαναζεί έναν ποδοσφαιρικό αγώνα που
διεξήχθη πριν από 50 χρόνια. Στέκεται στον αγωνιστικό χώρο και κοιτάει επί
ώρες, κάτω από τον πυρωμένο ήλιο, με τον ιδρώτα να τρέχει ασταμάτητα, το τέρμα
στο οποίο η Βραζιλία δέχτηκε το δεύτερο γκολ στον τελικό του Παγκοσμίου
Κυπέλλου από την Ουρουγουάη το 1950, στην αναπάντεχη ήττα (1-2) των
«καριόκας».

«Στο 78′ και με μόνο δώδεκα λεπτά να απομένουν για τη λήξη» περιγράφει ο
Αμπρόσιο με… ραδιοφωνικό και συγχρόνως δραματικό τρόπο «ο Γκίτζα παίρνει την
μπάλα από το κέντρο, προχωράει, ντριμπλάρει όσους Βραζιλιάνους παίκτες βρίσκει
μπροστά του…». Ο Αμπρόσιο σωπαίνει. Παίρνει ανάσα. Και καταλήγει, αυτή τη
φορά με ξεψυχισμένο, απρόθυμο και αναπόδραστο ύφος: «Γκολ για τους
Ουρουγουανούς!»

Λίγες ημέρες έχουν περάσει από την 50ή επέτειο της πιο δημοφιλούς ήττας του
βραζιλιάνικου ποδοσφαίρου, την ημέρα όπου η πιο προικισμένη ομάδα στον κόσμο
υποκλίθηκε σε 11 νεαρούς μιας γειτονικής χώρας. Και περίπου 200.000 θεατές, το
μεγαλύτερο νούμερο σε ποδοσφαιρικό αγώνα, ήταν μάρτυρες! Από τους 200.000, οι
ηρωικοί φίλαθλοι της Ουρουγουάης ήταν μόλις 280 και ζητωκραύγαζαν την
απίστευτη επιτυχία της ομάδας της χώρας τους. Από την άλλη πλευρά, οδυρμοί,
κλάματα και καρδιακά επεισόδια! Ήταν τόσο ταπεινωτική αυτή η ήττα για τους
Βραζιλιάνους, αφού ακόμα και σήμερα οι πληγές δεν έχουν επουλωθεί.

Παρ’ όλ’ αυτά, η Βραζιλία, οκτώ χρόνια αργότερα, κατέκτησε το Παγκόσμιο
Κύπελλο στη Σουηδία, ενώ ακολούθησαν ακόμα τρεις φορές. Στη Χιλή, στο Μεξικό
και στις Ηνωμένες Πολιτείες. Ωστόσο, η ήττα της 16ης Ιουλίου του 1950 δεν έχει
ξεχαστεί από τις ψυχές των Βραζιλιάνων. Ποτέ άλλοτε ένα ποδοσφαιρικό παιχνίδι
δεν είχε τέτοιον αντίκτυπο για έναν ολόκληρο λαό. «Για μένα, ο αγώνας είναι
ακόμα ζωντανός! Η ιστορία δεν έχει τελειώσει» τονίζει ο Αμπρόσιο, ο οποίος
πραγματοποιεί εβδομαδιαίες… αναμεταδόσεις του αγώνα.

Έμπνευση

Για τη Βραζιλία, η συγκεκριμένη αναμέτρηση έχει εμπνεύσει περισσότερο από κάθε
άλλο αθλητικό γεγονός. Ο Νέλσον Ροντρίγκεζ, ο πιο δημοφιλής θεατρικός
συγγραφέας της Βραζιλίας, έγραψε το 1966: «Παντού διακρίνω ένα είδος εθνικής
καταστροφής, κάτι σαν τη Χιροσίμα. Η δική μας Χιροσίμα ήταν η ήττα από την
Ουρουγουάη το 1950» αναφέρει χαρακτηριστικά. Και οι περισσότεροι Βραζιλιάνοι
συμφωνούν απολύτως.

Για πολλούς ανθρώπους του πνεύματος, ο τελικός του ’50, ήταν πηγή έμπνευσης:
«Ήμουν εντελώς μόνος. Καθόμουν σε ένα σκαλοπάτι, έβλεπα τον ήλιο να λάμπει
πάνω από το γήπεδο και άκουγα τη νεκρική σιγή του πλήθους! Μια σιγή
απερίγραπτη, τρομακτική, αναπάντεχη» τονίζει ο συγγραφέας Κάρλος Άιτορ Κόνι,
μέλος της περίφημης Ακαδημίας Γραμμάτων της Βραζιλίας. Και συμπληρώνει: «Οι
επιζώντες αυτού του σκληρού απογεύματος πίστεψαν ότι δεν θα μπορούσαν ποτέ να
χαρούν ύστερα από αυτό. Το γεγονός που συνέβη το 1950 χρειάζεται ένα ειδικό
μνημείο, σαν του Άγνωστου Στρατιώτη».

Στο σινεμά

Ακόμα και φιλμ γυρίστηκε με αφορμή την ιστορική ήττα της Βραζιλίας. Ο
βραβευμένος με Όσκαρ Χόρχε Φουρτάδο ήταν ο σκηνοθέτης, ενώ η υπόθεση της
ταινίας έχει να κάνει περισσότερο με τον τερματοφύλακα της Βραζιλίας Μοακίρ
Μπαρμπόσα. Ο πρωταγωνιστής, γυρίζει πίσω στον χρόνο, προκειμένου να
προειδοποιήσει τον Μπαρμπόσα ότι ο Γκίτζα θα στείλει την μπάλα στην αριστερή
γωνία του τέρματος. Μάλιστα, σύμφωνα με τα λόγια του αφηγητή, το γκολ έπρεπε
πάση θυσία να αποφευχθεί, διότι η ήττα από την Ουρουγουάη θα αποτελούσε σημάδι
για το πεπρωμένο της χώρας. Ότι δηλαδή ύστερα από το συγκεκριμένο γεγονός
τίποτε δεν θα λειτουργούσε σωστά στη Βραζιλία!

Παρ’ όλ’ αυτά ο Μπαρμπόσα μετατράπηκε σε «μαύρο πρόβατο» της Βραζιλίας και
πρωταγωνιστής της εθνικής τραγωδίας των «καριόκας», παρά το γεγονός ότι
ψηφίστηκε από τους δημοσιογράφους ως ο καλύτερος τερματοφύλακας του Παγκοσμίου
Κυπέλλου του ’50. Ο ίδιος είχε εκμυστηρευτεί σε ένα φίλο του σπορτκάστερ ότι
ακόμα πιο άσχημα ένιωσε είκοσι χρόνια αργότερα. Βρισκόταν σε ένα σούπερ μάρκετ
και είδε μια γυναίκα να λέει στο παιδί της: «Κοίταξε αυτόν. Είναι ο άνθρωπος
που έκανε τους κατοίκους της χώρας μας να κλαίνε για μεγάλο χρονικό διάστημα!»

Εξιλαστήριο θύμα

Συγκλονιστικό όμως είναι και ένα άλλο γεγονός. Το 1963 ο Μπαρμπόσα κάλεσε
ορισμένους φίλους του στο σπίτι για μπάρμπεκιου. Μόλις έφτασαν οι επισκέπτες,
αντί για μια συνηθισμένη φωτιά, αντίκρυσαν έντρομοι τεράστιες φλόγες να
καλύπτουν τον ουρανό. Ήταν τα δοκάρια του τέρματος του Μαρακανά, τα οποία είχε
βάλει στη φωτιά να κάνει στάχτη ο «παθών» Μπαρμπόσα!

Κάποιος συγγραφέας είχε υποστηρίξει ότι ο τερματοφύλακας της Βραζιλίας ήταν το
εξιλαστήριο θύμα μιας αναπάντεχης ήττας. Ακόμα και οι συμπαίκτες του τον
χλεύαζαν.

Όταν το 1993 επισκέφθηκε προπόνηση της Εθνικής Βραζιλίας διώχθηκε διότι όλοι
θεώρησαν ότι θα έφερνε κακή τύχη στην ομάδα. Προτού αφήσει την τελευταία του
πνοή τον περασμένο Απρίλιο, σε κακή κατάσταση και πάμφτωχος, ο Μπαρμπόσα είχε
πει χαρακτηριστικά: «Η μεγαλύτερη ποινή στη Βραζιλία είναι 30 χρόνια. Όμως η
δική μου έφτασε τα 50…».